Država zaboravila „staru školu”: Zgrada u kojoj je konstituisan ZAVNO Crne Gore i Boke u sve lošijem stanju
Opština Kolašin godinama bezuspješno traži izradu konzervatorskog projekta za zaštićeni objekat
Godinama unazad uzaludno iz kolašinske opštine predlažu da izrada konzervatorskog projekta za zgradu u kojoj je 1843. godine konstituisano Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja (ZAVNO) Crne Gore i Boke bude uvrštena u Program zaštite i očuvanja kulturnih dobara. Iz Ministarstva kulture i medija do sada nijesu imali razumijevanja, iako je riječ o objektu koji je zakonom zaštićen kao istorijski spomenik. Iz Opštine su izradu konzervatorskog projekta tražili i ove godine.
Zgrada, poznata i kao “stara škola”, u sve je lošijem stanju: postavljene metalne rešetke na prozorima ne sprečavaju vandale da lome stakla, dvoje drvenih vrata je dotrajalo, a krov je korodirao. Izgrađena je 1938. godine i predstavlja prepoznatljiv simbol međuratne arhitekture.
Prije 83 godine, 15. i 16. novembra, u toj zgradi je konstituisano Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja (ZAVNO) Crne Gore i Boke. To prvo zasjedanje, koje je okupilo oko 540 narodnih predstavnika iz svih krajeva Crne Gore, predstavlja jedan od najvažnijih momenata u novijoj istoriji države, budući da je ZAVNO funkcionisao kao najviši organ narodne vlasti. Tokom zasjedanja jasno je definisano da se politički i državni položaj naroda Crne Gore i Boke može valorizovati isključivo na ravnopravnim temeljima sa drugim narodima unutar Jugoslavije. Zasjedanje je rezultiralo izborom Skupštine, kao političkog i predstavničkog tijela sa 118 narodnih predstavnika, te Izvršnog odbora koji je brojao deset članova. Zbog toga staru školu nazivaju i “mjestom gdje je obnovljena moderna crnogorska državnost”.
Pored osnivanja ZAVNO-a, u tom zdanju su u novembru 1943. godine (25. i 26. novembra) održani Prvi kongres Antifašističke omladine Crne Gore i Boke, a početkom decembra i Prvi kongres Antifašističkog fronta žena Crne Gore i Boke.
Nakon ratnog perioda, zgrada je dugo služila obrazovanju, ugošćujući učenike Osnovne škole “Risto Manojlović” sve do 2011. godine. Prije toga u njoj su bile i učionice Državne realne gimnazije.
Nakon što je izgrađen novi objekat osnovne škole, zgrada je ostavljena bez zvanične namjene i prepuštena propadanju.
( Dragana Šćepanović )