Još traju nedoumice oko posvete na spomeničkom kompleksu na Pinješu: „Sloboda” jedna, spomen-ploče dvije
Ulcinjski UBNOR mjesecima čeka dozvolu Opštine da postavi ploču sa imenima poginulih boraca i civila tokom Drugog svjetskog rata, lokalna uprava budžetom planirala obilježje stradalima u savezničkom bombardovanju grada...
Još nije izvjesno da li će, kada i koja spomen-ploča biti postavljena na spomeniku “Sloboda” na Pinješu u Ulcinju, posvećenom palim borcima i civilnim žrtvama u Drugom svjetskom ratu.
Ulcinjsko Udruženje boraca i antifašista (UBNOR) čeka već duže dozvolu Opštine da na taj spomenik postavi svoju spomen-ploču sa imenima poginulih boraca i civilnih žrtava tokom Drugog svjetskog rata, od kojih su 95 albanske, a 77 crnogorske nacionalnosti.
S druge strane, Opština Ulcinj je budžetom planirala pet hiljada eura za izradu i postavljanje sopstvene spomen-ploče poginulim u savezničkom bombardovanju grada 7. 11. 1943. godine, takođe na spomeniku na Pinješu.
Tokom akcije saveznika, uperene protiv malobrojnih njemačkih vojnika, tog novembarskog dana poginulo je više od 40 mještana, od čega, prema nekim podacima, polovina djece.
I UBNOR i Opština postavljanje spomen-ploče planirali su za ovu godinu.
Predsjednik ulcinjskog UBNOR-a Đorđe Dabović kazao je da ne zna razlog zašto Opština uporno ignoriše njihove zahtjeve za postavljanje spomen-ploče.
“Na zahtjev koji sam poslao još u novembru prošle godine, do danas nije stigao nikakav odgovor. Zato sam 9. juna ponovio zahtjev”, kazao je Dabović “Vijestima”.
Dabović u zahtjevu traži dozvolu Opštine za postavljanje spomen-ploče pored spomenika palim borcima na Pinješu, iznad Male plaže, u znak sjećanja na poginule Ulcinjane u borbama protiv fašističkih okupatora i njihovih pomagača i antifašiste strijeljane i stradale u logorima, zatvorima i drugim stratištima u periodu 1941-1945.
“Spomen-ploča bila bi postavljena s ciljem očuvanja sjećanja na herojska djela i žrtve naših sugrađana, te jačanja kolektivne svijesti o značaju antifašističke borbe. Molimo da nam se odobri postavljanje spomen-ploče i da nas informišete o daljim procedurama i eventualnim uslovima za realizaciju projekta”, piše u zahtjevu Dabovića.
Bez odgovora ostao je i dopis predsjednika SUBNOR-a Zuvdije Hožića koji se polovinom januara obratio predsjedniku Opštine Genciju Nimanbeguu s molbom da pomogne da nadležni organi izdaju odobrenje za postavljanje spomen-ploče na lokaciji spomeničkog kompleksa na Pinješu.
Hodžić je u dopisu naveo da je otkrivanje spomen-ploče planirano za Dan pobjede, 9. maja, za Dan nezavisnosti, 21. maja, ili na Dan ustanka, 13.jula.
Dva datuma su prošla, u opticaju je samo još 13. jul.
Nimanbegu je u telefonskom razgovoru kazao “Vijestima” da je za to nadležan opštinski Sekretarijat za kulturu i društvene djelatnosti.
Iz tog resora listu je kratko rečeno da je predmet u proceduri.
Decenije "negiranja antifašizma"
Sekretar UBNOR-a Brano Jančić pozvao je čelnike Opštine da ne opstruiraju postavljanje spomen-ploče.
“Evo, u kapitalnim izdacima budžeta za ovu godinu stoji stavka da Opština hoće da izradi i postavi spomen-ploču sa imenima poginulih tokom britanskog bombardovanja Ulcinja 7. januara 1943. Uz pijetet nevinim žrtvama rekao bih nepotrebnog bombardovanja, jer u gradu tada skoro i nije bilo Njemaca, pitao bih čelnike Opštine šta je sa strijeljanim borcima na Bojani i Neretvi, Bijeloj Gori, Sarajevu i drugim djelovima bivše nam države... Sve su to naši sugrađani”, kazao je Jančić.
Ocijenio je da je takav odnos Opštine prema UBNOR-u počeo uvođenjem višestranačja, kada je tadašnja lokalna vlast ukinula 26. novembar kao Dan oslobođenja Ulcinja.
“Potom je uslijedilo mijenjanje naziva ulica koje su nosile imena revolucionara. Tako je prećutno počelo negiranje antifašizma. Na kraju, i tadašnji predsjednik Opštine za govornicom SO rekao je da Ulcinj 26. novembra nije oslobođen, nego okupiran”, kazao je Jančić.
On je istakao da je čak i Ustavni sud ukinuo odluku tadašnjeg saziva SO kao neustavnu, ali da to i dalje svi ignorišu.
“Postavljanje spomen-ploče je civilizacijsko pitanje i potreba”, kazao je Jančić.
Finansiranje na kašičicu
Dabović je ocijenio da se ignorantski odnos vlasti prema UBNOR-u manifestuje i kroz budžetska davanja toj organizaciji.
“Uglavnom su to sredstva od oko 500 eura. Do danas, nama nije uplaćen ni cent, a mi smo legalni, imamo kancelariju, fali nam opreme, kancelarijskog materijala... Koliko je to ignorantski, možda najbolje ilustruje slučaj susjedne Opštine Bar, koja tamošnjem UBNOR-u dodjeljuje desetine hiljada eura”, tvrdi Dabović.
Forca: Megalomanija bivšeg komunističkog režima
Namjeru Opštine da postavi spomen-ploču sa imenima poginulih tokom bombardovanja grada prije pet godina nagovijestila je Forca, koja od UBNOR-a ima drugačiju percepciju značenja samog spomenika “Sloboda”.
Spomenik je građen osamdesetih godina prošlog vijeka, prema idejnom projektu beogradskog arhitekte Miodraga Živkovića.
Dok “Sloboda” za UBNOR svjedoči o 172 žrtve antifašističkog pokreta u najjužnijem gradu, za Forcu, čiji je Nimanbegu predsjednik, značaj spomenika danas nije isti kao u vrijeme kada je građen.
“Spomenik Slobode je dokaz megalomanije bivšeg socijalističkog/komunističkog sistema. Tadašnja namjena građevine nije ista gledajući istoriju iz ugla današnjice na osnovu istorijskih dokaza koji se osamdesetih godina prošlog vijeka nisu smjeli ni pominjati. Kasnije u toj deceniji svjetlo je bačeno i na masakr Albanaca u Baru u aprilu 1945. godine, koji su izvršile iste partizanske jedinice koje je ovaj spomenik želio da veliča”, saopštila je Forca nakon što je upravo 7. novembra 2021. održana svečana inauguracija parternog uređenja spomenika.
“Jasno je da ovom spomeniku treba mijenjati posvetu i urediti ga dostojanstveno isklesavanjem imena naših nedužnih građana koji su izgubili živote u bombardovanju 7. novembra 1943. Istorijska stvarnost dokazuje da naša nacionalna istorija u Ulcinju ima ljude koji su zaista živjeli i doprinijeli ovoj zemlji i dugujemo im da ih ne zaboravimo”, saopštili su tada iz Force.
Spomen-ploča bila bi postavljena s ciljem očuvanja sjećanja na herojska djela i žrtve naših sugrađana, te jačanja kolektivne svijesti o značaju antifašističke borbe. Molimo da nam se odobri postavljanje spomen-ploče i da nas informišete o daljim procedurama i eventualnim uslovima za realizaciju projekta”, piše u zahtjevu UBNOR-a na koji Opština ne odgovara
( Samir Adrović )