Sahrana Hamneija kao test lojalnosti režimu

Iranski vladajući klerici organizuju višednevne masovne pogrebne obrede za ajatolaha Alija Hamneija, kao prikaz javne odanosti Islamskoj Republici i dokaz da njen revolucionarni žar i dalje snažno gori.

Iranski vrhovni vođa ubijen je u američkim i izraelskim napadima tokom prvog udara u ratu, a pogrebni događaji počeli su juče u Teheranu, dok su masovne povorke planirane naredne sedmice u Komu i Mašhadu, kao i ceremonije u Iraku.

“Veliki odziv javnosti na pogrebnoj povorci mučeničkog vođe i drugih mučenika biće, zapravo, još jedan referendum za Islamsku Republiku”, izjavio je za državne medije ajatolah Mohamad Saidi, vođa molitve petkom u Komu.

Ako vlasti to zaista vide kao referendum, one rezultat ne prepuštaju slučaju, piše Rojters.

Nadaju se da će mobilisati milione pristalica da ispune iranske gradove, obezbjeđujući prevoz, smještaj i hranu, kako bi proglasili moć svoje teokratske države nakon što je preživjela ono što su vidjeli kao egzistencijalni rat.

Hamneijeva smrt i nasljeđivanje njegovog sina Modžtabe kao trećeg vrhovnog vođe Irana, u sukobu sa najvećim neprijateljima zemlje, označavaju epohalan trenutak u 47-godišnjoj istoriji Islamske Republike. Modžtaba, teško ranjen u napadu u kojem je ubijen njegov otac, nije viđen ni na jednoj novoj fotografiji od početka rata.

Međutim, iza privida jedinstva i odanosti, podrška javnosti Islamskoj Republici postala je izuzetno tanka, kazali su analitičari za britansku agenciju.

Širom zemlje, mnogi Iranci su umorni od decenija sankcija koje guše njihovu ekonomiju i bijesni zbog represije sprovođene u ime revolucije iz 1979. godine, koje se sjeća samo starije stanovništvo u zemlji sa pretežno mladom populacijom.

Kada su ljudi u decembru i januaru izašli na ulice na demonstracije izazvane inflacijom, mnogi su uzvikivali parole o smrti Hamneija, a vlasti su nemire mogle ugušiti samo pucajući na hiljade demonstranata.

Nakon što su vijesti o Hamneijevom ubistvu počele da se šire prvih dana rata, stanovnici Teherana prijavljivali su da se iz kuća i stanova u djelovima grada čuju povici oduševljenja.

Sada je Teheran napet i tih, što je, kako navodi Rojters, oštar kontrast u odnosu na posljednju emotivnu sahranu jednog vrhovnog vođe - oca revolucije, ajatolaha Ruholaha Homeinija.

Tada su milioni ljudi u suzama preplavili Homeinijevu pogrebnu povorku, a neki su se popeli na vozilo hitne pomoći, dok je gola noga preminulog vođe virila iz pokrova, a Revolucionarna garda se borila da potisne masu.

Samira, 35, čiji muž posjeduje restoran u Teheranu, rekla je da njena porodica ne planira da prisustvuje nijednom pogrebnom događaju i da će tokom te sedmice napustiti Teheran. “Kao da je život stao i basidžije su svuda”, rekla je, misleći na dobrovoljačku miliciju povezanu sa Revolucionarnom gardom.

U iranskom teokratskom sistemu, Hamnei nije bio samo šef države i vođa revolucionarnog pokreta, već i predstavnik na zemlji 12. imama šiitskog islama, koji je nestao u devetom vijeku.

Hamneijeva smrt u neprijateljskom napadu uklapa se u snažnu šiitsku tradiciju mučeništva i žalosti, u kojoj povorke učesnika obučenih u crno, koji se bičuju, udaraju u grudi ili leđa tokom godišnjih vjerskih obilježavanja.

Za pristalice Islamske Republike, govor o mučeništvu nije puka retorika.

“Ovo su najteži dani mog života”, rekao je za Rojters Mohsen, 24-godišnji pripadnik Basidža u Teheranu, koji je zamolio da mu se ne navodi prezime.

“Ne sjećam se vremena kada je imam Homeini preminuo, ali moj otac kaže da je cijela zemlja bila obuzeta tugom i žalošću. I danas su ljudi u žalosti, naročito zato što je naš vođa ubijen kao mučenik”, dodao je.

Zvaničnici i strani dostojanstvenici, uključujući bivšeg predsjednika Rusije Dmitrija Medvedeva, zamjenika šefa Kineskog narodnog kongresa He Veja, premijer Pakistana Šehbaza Šarifa i predsjednika Iraka Nizara Amedije, juče su izrazili saučešće zvaničnicima u Teheranu.

Ceremoniji su prisustvovali i članovi porodica vođe Hezbolaha Hasana Nasralaha i visokog komandanta Imada Mugnijeha, bliskih libanskih saveznika Irana koji su poginuli u izraelskim napadima.

I iranski politički lideri - predsjednik, predsjednik parlamenta, ministar spoljnih poslova i drugi - ušli su u prostoriju juče ujutro kako bi odali počast. Grupa generala stajala je u stavu salutiranja ispred kovčega. Među njima je bio i novi šef Revolucionarne garde Ahmad Vahidi, koji se od svog imenovanja nije pojavljivao u javnosti zbog straha od atentata.

Sjutra će Hamneijevi posmrtni ostaci biti prenijeti u jednu teheransku džamiju, što će biti prva stanica u nacionalnoj pogrebnoj turneji. Uz njih će biti nošena i tijela njegove kćerke, zeta i unuke, kao i udovice novog vođe, njegovog sina Modžtabe, koji su svi ubijeni u istom napadu.

Hoteli nude popuste od 50 odsto, škole, džamije i sportske hale pripremljene su za smještaj ožalošćenih, a autobuske i željezničke mreže preusmjeravaju se kako bi opslužile glavne događaje.

Nakon onoga što vlasti najavljuju kao masovnu povorku u centru Teherana u ponedjeljak, posmrtni ostaci biće prenijeti u vjerski grad Kom, centar iranske šiitske hijerarhije, gdje će ceremonije biti održane u utorak.

Ceremonije će potom biti održane u iračkim svetim gradovima Nedžafu i Kerbeli u srijedu, a sahrana će se obaviti u četvrtak, poslije još jedne povorke, u Mašhadu.

Bezbjednost će biti pojačana, uz privremena ograničenja vazdušnog prostora iznad Teherana i drugih gradova i prijetnje snažnim odgovorom ukoliko Sjedinjene Države ili Izrael nastave napade.

“Pokazujemo svoju moć Americi i drugima na svoj način”, rekao je Hosein Heiri, 63-godišnji veteran rata sa Irakom od 1980. do 1988. godine.

( N.B. )