Između opština, države i međunarodnih projekata: Ko oprema vatrogasce?

Opremu i vozila lokalne službe nabavljaju na različite načine: kroz opštinski budžet, projekte preko lokalnih sekretarijata, ali se i dalje u velikoj mjeri oslanjaju na podršku resora unutrašnjih poslova, odnosno Direktorata za zaštitu i spašavanje i međunarodne projekte, pokazalo je istraživanje Instituta alternativa. Prema javno dostupnim podacima, samo četiri opštine su pokrenule nabavku vatrogasnih vozila u prvoj polovini 2026. godine, dok se do kraja 2026. godine očekuje nabavka 13 vozila posredstvom MUP-a u okviru projekta prekogranične saradnje.

Iz Fonda za zaštitu i spašavanje Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) u proteklih pet godina za različite projekte opredijeljeno je nešto više od pola miliona eura. Od toga, pokazuju podaci iz javno dostupne dokumentacije, oko trećine ili oko 182 hiljade eura za nabavku vatrogasne opreme i sredstava za zaštitu.

Zajednica opština predlagala je da se u budžetu za 2026. godinu planiraju namjenska sredstva za nabavku vatrogasnih vozila i opreme za opštinske službe zaštite i spašavanja, s posebnim fokusom na opštine koje su korisnice Egalizacionog fonda. Ove godine, sredstva iz Egalizacionog fonda koristi 18 opština, nijedna služba koja je dostavila odgovor nije navela da postoji plan da se iz tih sredstava nabavi vatrogasno vozilo.

Budžeti odu na zarade

Ukupan budžet koji su crnogorske opštine opredijelile za potrebe službi zaštite, lani je iznosio oko 20,8 miliona eura. Od toga, više od 12,2 miliona opredijeljeno je za zarade, još oko dva miliona bili su rashodi za održavanje i režije. Službe zaštite skoro da nisu imale sopstvenih prihoda – sve zajedno, lani su prihodovale nešto preko 121 hiljadu eura. Budžet za 2026. neznatno je veći i iznosi oko 21,75 miliona eura.

Prema izvještaju o stanju sistema zaštite i spašavanja u 2025. godini, koji je MUP objavio u martu, prosječna starost zaštitne opreme je 8,5 godina, a lična zaštitna oprema koju posjeduju službe zaštite i spašavanja dotrajala je u većini opština na sjeveru Crne Gore.

Objekti u kojima su smještene službe zaštite u 15 opština “u značajnoj mjeri” ispunjavaju uslove, dok u osam - Kotoru, Petnjici, Budvi, Pljevljima, Nikšiću, Kolašinu, Tivtu i Rožajama “to pitanje nije još adekvatno riješeno”.

U Nikšiću je u toku izgradnja novog Vatrogasnog doma, a prema najavama lokalne uprave, trebalo bi da bude završen do kraja godine.

U posjedu opštinskih službi zaštite svako šesto vozilo neispravno

U opštinskim službama zaštite i spašavanja, prema podacima resora unutrašnjih poslova o stanju sistema zaštite i spašavanja u 2025. godini, bilo je ukupno 273 vozila, od čega je njih 43, odnosno svako šesto vozilo neispravno. U godišnjem izvještaju, za sve službe, nije precizirano i na koja se vozila ta ocjena odnosi. Opštine su u 2025. godini raspolagale sa 151 vatrogasno-spasilačkim vozilom ispravnim i u punom kapacitetu i 79 ostalih tehnički ispravnih vozila.

Odgovori deset lokalnih službi pokazuju da se stanje, u odnosu na te podatke, u međuvremenu promijenilo – kada je riječ o broju ispravnih vozila, ali i potrebama za novim nabavkama.

Upit o broju i stanju vozila uopšte, kao i potrebi za nabavkom novih, upućen je svim lokalnim službama zaštite. Odgovori su dostavljeni iz barske, bjelopoljske, Službe zaštite i spašavanja u Prijestonici Cetinje, kolašinske, službi iz Plužina, Pljevalja, Podgorice, Rožaja, Šavnika i Žabljaka.

Najčešće tražena vozila su kamioni za gašenje šumskih požara. Potrebu za njima navode službe iz Bijelog Polja, Kolašina, Pljevalja, Rožaja, Šavnika i Podgorice.

U Prijestonici Cetinje nisu precizirali kakvo vozilo im konkretno treba, samo navode da im nedostaju dva vatrogasno-spasilačka vozila “odgovarajuće namjene”. Vatrogascima i spasiocima u Plužinama, Šavniku i Rožajama fali i vozilo za tehničke intervencije.

Uz vozilo za brze intervencije, žabljačkim vatrogascima nedostaju kamion sa korpom za rad na visini dohvata 18 metara i cistijerna.

Odgovori pojedinih službi razlikuju se od podataka iz godišnjeg izvještaja MUP-a. Tako u izvještaju za 2025. godinu stoji da pljevaljskoj službi nisu potrebna nova vozila, dok sada navode da su im neophodna tri, među kojima jedna cistijerna.

Služba zaštite u Prijestonici Cetinje ima pet, odnosno jedno više vatrogasno-spasilačko vozilo nego lani, ali i jedno više koje nije tehnički ispravno.

Iz barske službe naveli su da imaju jedno tehnički neispravno vatrogasno vozilo, koliko je navedeno i u godišnjem izvještaju.

“Naša Služba trenutno raspolaže sa osam vatrogasno-spasilačkih vozila od kojih je 70 odsto starosti preko 40 godina”, kaže Edin Kolić, komandir Službe zaštite i spašavanja Bijelo Polje. Prema riječima Kolića, bjelopoljska služba sada ima dva vatrogasna vozila koja su tehnički neispravna.

Podgorica je jedna od rijetkih službi koja je u međuvremenu značajno obnovila dio voznog parka. Služba zaštite Glavnog grada Podgorica imala je lani 28 vozila, od kojih su tri ustupili novoformiranoj službi Opštine Tuzi. U međuvremenu su nabavili auto-ljestvu, okončan je postupak nabavke vozila za šumske požare, a, kako su rekli, u pripremi je postupak nabavke vozila za tehničke intervencije.

Od početka godine, kako navode iz lokalnih službi i prema podacima sa vebsajta za elektronske javne nabavke (CEJN), objavljeno je više javnih poziva za nabavku i servisiranje vatrogasnih vozila, opreme...

Prema dostupnim podacima, četiri opštine su od početka godine samostalno započele nabavku vozila.

Opština Kotor, prema podacima sa vebsajta cejn.gov.me, javni poziv za nabavku vatrogasnog vozila objavila je u maju, procijenjena vrijednost nabavke je skoro 300 hiljada eura sa PDV-om.

Poziv za nabavku specijalizovanog vatrogasnog teretnog vozila za brze intervencije u maju je objavila i Opština Kolašin. Vrijednost te nabavke je 72.000 eura.

Komandir barske Službe Aco Vulević kazao je da su, za njihove potrebe, objavljeni pozivi za dva vatrogasno-spasilačka vozila:

“Očekujemo ubrzo njihovu isporuku. Jedno od tih vozila je auto-ljestva za intervencije na visokim objektima”.

Do momenta zaključenja istraživanja, jedno vatrogasno vozilo je isporučeno.

Službi zaštite Prijestonice Cetinje u međuvremenu je Direktorat za zaštitu i spašavanje dodijelio jedno vatrogasno vozilo marke “Isuzu”, dok je preko Opštine u toku postupak nabavke još jednog vatrogasnog vozila, auto-cistijerne.

Isporuku jednog vozila za šumske požare od Direktorata očekuju i u Službi zaštite Pljevlja.

Zahvaljujući donaciji, za potrebe Službe zaštite, Opština Žabljak u međuvremenu je nabavila terensko vozilo Toyota Hilux, vrijednosti 55 hiljada eura. Iz budžeta Opštine obezbijeđeno je i 30 hiljada eura za nabavku lične zaštitne opreme u 2026.

Kako je objavljeno u medijima, vozni park je ojačala i nikšićka Služba zaštite i spašavanja i to za četiri nova specijalizovana vozila, koji je Opština Nikšić nabavila putem međunarodnog tendera vrijednosti 260 hiljada eura.

Kako opštine nabavljaju opremu i vozila

Opremu i vozila lokalne službe nabavljaju na različite načine: kroz opštinski budžet, projekte preko lokalnih sekretarijata, kroz donacije, podršku MUP-a, odnosno Direktorata za zaštitu i spašavanje.

“I pored toga što MUP - Direktorat za zaštitu i spašavanje nije u zakonskoj obavezi da nabavlja ličnu i kolektivnu opremu za pripadnike službi zaštite i spašavanja, u prethodnom periodu službenici Direktorata su kroz implementaciju međunarodnih programa i projekta značajno unaprijedili kapacitete ovih službi”, kazali su iz resora Danila Šaranovića.

Prema godišnjem izvještaju o stanju sistema zaštite i spašavanja, tokom požarne sezone i nakon požara u avgustu 2025. godine, Direktorat je primio donacije u vrijednosti od 280.183,65 eura, od čega u opremi za prevenciju i gašenje požara i vozila oko 242,4 hiljade eura.

Iz budžeta MUP-a, nabavljena je oprema za zaštitu i spašavanje ukupne vrijednosti oko 260 hiljada: naprtnjače, vatrogasna crijeva, vreće za spavanje, vreće za pijesak, prsluci za spašavanje, dvodjelna korita, nosila, komplet suvih odijela, komplet odijela za gašenje požara na otvorenom prostoru…

Krajem novembra prošle godine, kroz projekat SA Ressilience, šest specijalizovanih vatrogasnih vozila uručeno je lokalnim službama, po jedno Prijestonici Cetinje, Bar, Danilovgrad i Ulcinj, a dva vozila privremeno su ustupljena Glavnom gradu Podgorica, kao administrativnom i tehničkom korisniku, do formalnog uspostavljanja službi zaštite i spašavanja u opštinama Zeta i Tuzi.

Ukupna vrijednost vozila iznosi oko 400.000 eura.

“U međuvremenu je opština Tuzi formirala svoju Službu zaštite i spašavanja tako da joj je dodijeljeno nabavljeno vozilo”, kazali su iz MUP-a i dodali da je Direktorat za zaštitu i spašavanje toj službi donirao i značajnu opremu za zaštitu i spašavanje.

Za pet godina iz Fonda za zaštitu i spašavanje nešto preko pola miliona

U posljednjih pet godina Direktorat za zaštitu i spašavanje kroz Fond za zaštitu i spašavanje dodijelio je nešto više od pola miliona eura, od čega je oko 182 hiljade bilo namijenjeno nabavci vatrogasne opreme i sredstava za zaštitu.

Fond za zaštitu i spašavanje služi za finansiranje preventivnih mjera, opreme i projekata zaštite i spašavanja. Opštine ga koriste kao dodatan izvor finansiranja.

Iz sredstava Fonda finansirani su, između ostalog, proširenje TETRA sistema veze u Pljevljima, nabavka aparata za disanje u Herceg Novom, zaštitne opreme u Bijelom Polju i Mojkovcu, kao i opremanje Dobrovoljnog vatrogasnog društva “Brestice” u Nikšiću.

Zajednica opština lani je Vladi uputila inicijativu za još jedan model finansiranja opština kad je u pitanju sistem zaštite i spašavanja. Predloženo je da se u budžetu za 2026. planiraju namjenska sredstva za nabavku vatrogasnih vozila i opreme za opštinske službe zaštite i spašavanja, sa posebnim fokusom na opštine koje su korisnice Egalizacionog fonda.

Egalizacioni fond je jedan od načina finansiranja lokalnih samouprava, uglavnom manje razvijenih. Prema Planu akontativne raspodjele sredstava u ovoj godini, iz tog fonda opštinama će biti isplaćeno 55 miliona eura.

Do sljedeće sezone stižu oprema i vozila za šumske požare

Do kraja 2026. u resoru unutrašnjih poslova očekuju nabavku 13 specijalizovanih vatrogasnih vozila za početno gašenje požara na nepristupačnim terenima, a ta nabavka realizuje se u okviru IPA INTERREG Programa prekogranične saradnje između Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Crne Gore.

Do početka požarne sezone 2027. očekuje se nabavka opreme za zaštitu i spašavanje od šumskih požara, kao i nabavka vozila za gašenje šumskih požara za 11 opština, uglavnom sjevernog i centralnog dijela Crne Gore.

Nabavka se realizuje u okviru Pregovaračkog poglavlja 27 – Životna sredina i klimatske promjene i u sklopu saradnje sa Ministarstvom ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera.

“U završnoj fazi je izrada specifikacija”, kazali su iz resora unutrašnjih poslova.

Ukupna vrijednost opreme i vozila je četiri miliona eura.

Bez operativnih helikoptera, avioni na servisu

Direkcija odnosno Avio-helikopterska jedinica trenutno nema operativnih helikoptera.

“Od dva helikoptera u sastavu jedinice, AB 212 je nakon tehničke neispravnosti imao prinudno slijetanje u rejonu Grebaje, opština Gusinje, dok je AB 412 upućen na redovni petogodišnji pregled, u skladu sa propisanim procedurama održavanja vazduhoplova”, kazali su iz MUP-a.

Dodaju i da ukupnu spremnost za protivpožarnu sezonu “ne treba posmatrati isključivo kroz stanje helikopterske flote”:

“Već kroz sve raspoložive kapacitete za gašenje požara iz vazduha kojima raspolažu MUP i Ministarstvo odbrane, odnosno država Crna Gora”.

Operativan je jedan avion za gašenje požara tipa AT-802 Air Tractor, a iz MUP-a uvjeravaju da se puna operativna spremnost sva tri aviona očekuje početkom jula.

“U toku su aktivnosti na produženju licenci i obuci pilotskog kadra, a za 29. jun 2026. godine planiran je dolazak stručnog tehničkog tima Zrakoplovno-tehničkog centra (ZTC) Zagreb, koji će izvršiti završne radove na preostala dva aviona”.

U međuvremenu, ta posjeta je završena.

MUP je 26. maja zaključio ugovor o javnoj nabavci sa kompanijom “Expedition Aviation” za angažovanje specijalizovanog protivpožarnog aviona An-32P “Firekiller”.

“Ovaj vazduhoplov, sa kapacitetom od osam tona vode po naletu, stacioniran je na Aerodromu Podgorica u periodu od 1. juna do 31. avgusta, uz stalnu pripravnost posade i obavezu polijetanja u roku od 40 minuta od prijema zadatka”.

Za iznajmljivanje protivpožarnog aviona Vlada je opredijelila 3,5 miliona eura. Kupoprodajna cijena jednog potpuno novog protivpožarnog aviona “Air Tractor AT-802F”, zavisno od opreme, iznosi od 2,8 do 3,2 miliona dolara.

Iz MUP-a su kazali da će, sa tri Air Tractora i angažovanim avionom An-32P, sistem biti u mogućnosti da u jednom naletu angažuje kapacitet od ukupno 17 tona vode:

“Što predstavlja do sada najveći raspoloživi kapacitet za gašenje požara iz vazduha u Crnoj Gori”.

MUP - Direktorat za zaštitu i spašavanje je u sklopu projekta “FFS – ŠUMSKI POŽAR U STRUGI” u maju nabavio dva bazena od 12.000 litara i 25.000 litara i pet radio stanica radi bolje komunikacije i koordinacije zemlja-vazduh, kazali su iz tog resora. To će, dodaju, “umnogome poboljšati operativni odgovor u slučaju požara na otvorenom prostoru”.

Istraživanje je sprovedeno u okviru projekta “Zajedno, za bolje lokalne vlasti”, koji Institut alternativa sprovodi uz finansijsku podršku Evropske unije i kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.

( Damira Kalač )