Papović: Andrija Mandić i 13. jul

Demokratska partija socijalista (DPS) dostavila je autorski tekst njenog člana, istoričara Dragutina Papovića - "Andrija Mandić i 13. jul".

Tekst prenosimo u cjelosti:

Od kad je postao protivustavni i nezakoniti predsjednik Skupštine Crne Gore četnički vojvoda Andrija Mandić za svaki Dan državnosti Crne Gore – 13. jul, muku muči kako da čestita i pohvali ustanak 13. jula 1941. a da ne pomene i pohvali njegovog organizatora, Komunističku partiju Jugoslavije(KPJ). Prošle godine je izjavio da su: „Velike ustaničke pobjede izvojevali intelektualci, kraljevski oficiri i dobrovoljci, sveštenici, vjerujući narod i slobodoljubivi ateisti“. Ove godine je naveo da su ustanak podigli „oni za koje je do tada, u Kraljevini Jugoslaviji, bilo nepojmljivo da mogu sjesti za isti sto“, odnosno naši „djedovi i bake“.

Gotovo istovremeno je Mandićev gradonačelnik u Nikšiću Marko Kovačević pojasnio da je ustanak „bio odgovor na Petrovdansku skupštinu“. Tako je, po Mandićevom mišljenju i uz ekspertsku asistenciju Kovačevića, ispalo da su tamo neki djedovi i bake, koji prije toga nijesu mogli sjesti za isti sto, čim su 12. jula na portalima pročitali da je Petrovdanski sabor završen, u večernjim satima 12. jula otišli na društvene mreže, pa su se za pola sata povezali u svim krajevima Crne Gore, za pola sata nabavili oružje, zatim za pola sata organizovali ustaničke čete i do jutra 13. jula napali italijanske granizone. Uz to je ispalo i da su četničke deke i bake podigle ustanak protiv sopstvenog mitropolita Joanikija Lipovca koji je bio učesnik Petrovdanskog sabora. Nije zabilježen ovako smjehotresan pokušaj krivotvorenja istorije.

Nego, tema je ozbiljna, pa vrijedi ponoviti činjenice. Trinaestojulski ustanak je organizovala KPJ preko Pokrajinskog komiteta (PK) za Crnu Goru, Boku i Sandžak. Centralni komitet (CK) KPJ je 10. aprila 1941. usvojio odluku o nastavku borbe protiv okupatora, a PK KPJ za Crnu Goru je 24. aprila usvojio odluku o mobilizaciji za borbu protiv okupatora i formirao Komisiju čiji je zadatak bio da prikupi oružje. Krajem juna KPJ je u Crnoj Gori imala oko 1.800 članova i nekoliko hiljada pripadnika omladinske organizacije (SKOJ). Oni su do početka jula stvorili 285 oružanih grupa sa oko 6.200 boraca i prikupili su oko 12.000 pušaka, 135 puškomitraljeza i 30 mitraljeza. Politbiro CK KPJ jeu Beogradu 4. jula odlučio da počne oružanu borbu, a potom je delegat CK Milovan Đilas tu odluku saopštio članovima PK KPJ za Crnu Goru na sastanku u Stijeni Piperskoj 8. jula. Članovi PK su bili: Božo Ljumović, Blažo Jovanović, Radoje Dakić, Savo Brković, Budo Tomović, Vido Uskoković, Krsto Popovida i Periša Vujošević. Oni su ogranizovali ustanak i odlučili su da ustanak počne 13. jula. Bili su protiv odluka Petrovdanskog sabora, ali to nije bio motiv ustanka, već borba protiv fašističke okupacije.

Mandić je u čestitki istakao učešće majora Kraljevine Jugoslavije Jakova Kusovca u ustanku i naveo da je on bio jedan „od ključnih predvodnika ustanika“, ali da je „taj heroj ustanka od strane totalitarnog komunističkog režima i lažnih uslužnih istoričara...izbrisan i usklonjen iz svih ovih velikih događaja“. Poznata je prevratnička uloga Kusovca u ustanku kao i njegov prelaz u četnike i na stranu okupatora. Mandić zapravo poručuje da su ustanak organizovali kraljevski oficiri iz četničkog pokreta, a da su komunisti preuzeli njihov ustanak i kasnije ih izbrisali iz istorije ustanka. Ovo je još jedno Mandićevo brutalno krivotvorenje istorije. Vojska Kraljevine Jugoslavije je kapitulirala 17. aprila, a njeni oficiri koji su se zatekli u Crnoj Gori nijesu učestvovali u organizaciji ustanka. Neki su se priključili ustanku i dobili priliku da vojničku vještinu iskoriste protiv okupatora. Manji dio oficira(npr. Arso Jovanović, Savo Orović, Velimir Terzić) je ostao u ustaničkoj vojsci, odnosno u Narodnooslobodilačkoj vojsci (partizanima), a veći dio (npr. Bajo Stanišić, Pavle Đurišić, Jakov Kusovac) se pokajao zbog učešća u ustanku i prešao na stranu okupatora. No, ti oficiri u periodu ustanka nijesu bili dio četničkog pokreta, jer je četnički pokret u Crnoj Gori osnovan tek u oktobru 1941. Mandić pokušava da prikaže kako je četnički pokret u Crnoj Gori postojao već u vrijeme ustanka i da je zapravo rukovodio ustankom, ali je to grubo krivotvorenje istorije.

Da četnički pokret nije imao veze sa Trinaestojulskim ustanakom ukazuje i to što su četnici tokom rata osuđivali ustanak i sarađivali sa okupatorom. Ni četnička emigracija nakon rata nije prisvajala ustanak. Četnici nikada nijesu slavili 13. jul. Naprotiv. Uvijek su, kao i tokom rata, isticali da je to djelo komunista. Ustanak je isključivo političko i ratno nasljeđe antifašističkih komunista i partizana. Suština ustanka je bila borba protiv fašističkog okupatora i borba protiv državnog uređenja Kraljevine Jugoslavije. Cvijet crnogorskih skojevaca i uopšte crnogorske omladine se žrtvovao za to. Cilj ustanka je bio da se Crna Gora oslobodi od okupatora, da se obnovi njena državnost u okviru ravnopravne Jugoslavije, a Crnogorcima prizna nacionalnost, što su organizatori ustanka i simbolički naglasili. Tako je na godišnjicu ustanka 13. jula 1944. godine u Kolašinu održano Treće zasijedanje Zemaljskog antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja (ZAVNO) Crne Gore i Boke, na kome je ovaj vrhovni organ partizanske vlasti u Crnoj Gori preimenovan u Crnogorsku antifašističku skupštinu narodnog oslobođenja (CASNO). Odlučeno je da se CASNO konstituiše u najviše zakonodavno i izvršno tijelo Crne Gore kao ravnopravne federalne jedinice u Demokratskoj Federativnoj Jugoslaviji. Nacionalna komponenta ustanka je naglašena tako što je nakon rata 13. jul slavljen kao Dan ustanka crnogorskog naroda.

CASNO je 15. aprila 1945. preimenovan u Crnogorsku narodnu skupštinu. To je, u stvari, Skupština Crne Gore kojom, surovom ironijom istorije, Mandić predsjedava. Da komunisti 1945. nijesu obnovili crnogorsku državnost, Mandić danas ne bi bio predsjednik Skupštine. I ne samo to. Komunisti su sagradili zgradu Skupštine u kojoj Mandić predsjedava i za Mandića su u toj zgradi uredili reprezentativni kabinet u kome izigrava državnika. Uz to, komunisti su u Titogradu otvorili Univerzitet i u okviru njega Metalurški fakultet na kome je Mandić diplomirao. Ukratko, da su četnici pobijedili 1945. Crna Gora ne bi bila država niti bi imala Univerzitet, a Mandić bi u najboljem slučaju bio svršeni srednjoškolac. Isključivo zahvaljujući pobjedi „totalitarnog komunistčkog režima“ Mandić je završio visoke škole i dogurao do državnika. Iz njegove perspektive poštenije bi bilo da se zahvali„totalitarnim komunistima“, umjesto što ih osuđuje.

Mandić pokušava da sebe predstavi i kao poštovaoca državnog nasljeđa 13. jula 1878. kada su na Berlinskom kongresu nezavisnost Crne Gore priznale Velike sile koje to do tada nijesu učinile. To je neiskreno, jer Mandić dosljedno slavi odluke tzv. Podgoričke skupštine koja je ukinula državnu nezavisnost Crne Gore priznatu na Berlinskom kongresu. Mandićeva Stara bjelaško-četnička diktatura koja se u javnosti predstavlja kao tobože Nova srpska demokratija svake godine istaknutim borcima protiv državnosti Crne Gore i crnogorske nacije dodjeljuje Povelju „Marko Daković“, nazvanu po pravosnažno osuđenom teroristi iz 1907. i jednom od lidera bjelaškog pokreta. Eto toliko je Mandiću stalo do priznanja crnogorske državnosti na Berlinskom kongresu.

Mandić je čestitao Dan državnosti tako što je, zapravo, osudio postojanje nezavisne Crne Gore prije 1918. i osudio komunističke organizatore antifašističkog ustanka 1941. koji su obnovili crnogorsku državnost i emancipovali crnogorsku naciju. Ispalo je da kad Mandić čestita Dan državnosti on ga zapravo negira i uz to voli da kritikuje „totalitarni komunistički režim“. Ako mu je do kritike totalitarizma valjalo bi da se prvo oslobodi bjelaško-četničkog totalitarizma svojih ideoloških predaka. Bjelaši su 1918. godine ukinuli državu Crnu Goru, ubijali, progonili i spaljivali sve koji su bili protiv njihove politike. Četnici su se tokom rata borili za to da stvore veliku i homogenu Srbiju u kojoj će živjeti samo pravoslavni Srbi koji su za monarhiju Karađorđevića. Protiv ostalih su vodili politiku etničkog i ideološkog čišćenja, a u tome su ih zaustavili upravo komunisti (partizani). Kada je propala komunistička vlast 1991., četnička ideologijase obnovila i nastavila tamo đe je zaustavljena 1945., odnosno dovela je da etničkog čišćenja i genocida u Hrvatskoj, Bosni i na Kosovu. To je i danas stvarna i intimna ideologija Andrije Mandića. Zato Mandić nema niti može imati išta zajedničko sa 13. julom 1878. i 1941. Niti je Mandić antifašista niti poštuje crnogorsku državnost i nacionalnost.

Uzalud se Andrija Mandića folira. Providno i plitko je njegovo krivotvorenje istorije. Bespotrebno je cmizdrio dok se pred kamerama izvinjavao za učešće u stvaranju podjela. Nikoga ne zavarava njegovo grljenje i ljubljenje s briselskim birokratama. Svakome je jasno da on nije ni antifašista ni crnogorski državnik. Svi u Crnoj Gori znaju da je cilj Mandićeve politike ostvarenje bjelaško-četničke ideologije, odnosno uništenje države Crne Gore i crnogorske nacije. To je konstanta Mandićeve politike, odnosno, kako on voli da kaže, cilj je isti samo je put drugačiji.

( Vijesti online )