Zaslanjenje izvorišta nije novi problem: Jokić objasnio zbog čega dio opštine Kotor nema pitku vodu i šta se planira

Predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić saopštio je da su problemi u vodosnabdijevanju na području te opštine posljedica dugogodišnjih infrastrukturnih ograničenja i zaslanjenja lokalnih izvorišta, poručujući da se aktuelna situacija ne može riješiti jednostavnim preusmjeravanjem vode iz drugih djelova sistema.

U obraćanju javnosti, Jokić je detaljno objasnio uzroke problema, način funkcionisanja vodovodnog sistema, stanje lokalnih izvorišta i planirane investicije koje bi trebalo da unaprijede vodosnabdijevanje.

On je, između ostalog, kazao da vodosnabdijevanje i navodnjavanje golf-terena na području Luštice nema uticaja na količinu vode koju Regionalni vodovod isporučuje Kotoru, te da gubici na vodovodnoj mreži nisu razlog nedostatka pijaće vode.

Kako je naveo, problemi sa zaslanjenjem izvorišta u Kotoru traju decenijama. Nekada se grad gotovo u potpunosti snabdijevao iz izvorišta u Tabačini, koje je tokom ljeta redovno bilo pogođeno prodorom morske vode. Pokušaj da se taj problem riješi izgradnjom takozvanih "betonskih zavjesa" 1984. godine nije dao očekivane rezultate.

Kasnije su u sistem uključena izvorišta u Orahovcu, izgrađeni novi rezervoari i cjevovodi, a puštanjem Regionalnog vodovoda u rad 2010. godine značajno je poboljšano snabdijevanje velikog dijela opštine. Međutim, područje od Dobrote do Risna i dalje je u velikoj mjeri zavisilo od lokalnih izvorišta.

Prema riječima Jokića, najveći problem nastaje kada istovremeno dođe do zaslanjenja izvorišta u Tabačini i Orahovcu, jer postojeća vodovodna mreža nema kapacitet da dovoljne količine vode iz Regionalnog vodovoda dopremi do svih naselja.

On je istakao da sistem nije projektovan kao jedinstvena mreža kroz koju bi voda mogla nesmetano da se preusmjerava prema svim djelovima opštine, zbog čega nije moguće obezbijediti ravnomjerno snabdijevanje.

Jokić je medijima dostavio njegove odgovore na pitanja građana u vezi sa problemom vodosnabdijevanja, koje prenosimo integralno:

"1. Da li je tačno da je došlo do oštećenja podmorskog cjevovoda ili nije? Da, početkom novembra 2019. godine, za vrijeme olujnog južnog vjetra kruzer je prekinuo podmorski cjevovod Dobrota - Prčanj. Ovo ipak nema značajan uticaj na aktuelne probleme snabdijevanja Risna. Ovim cjevovodom je bilo moguće prebaciti određenu količinu vode u Dobrotu, čime bi se u određenoj mjeri poboljšalo snabdijevanje. Pokrenuto je više postupaka utvrđivanja i naknade štete, uz usluge eminentnih profesora. Izrađen je projekat novog cjevovoda, pa je 2024. isti bio u planu investicija opštine. Kako na tada ponuđene cijene i količine nije bilo zainteresovanih, projekat je vraćen na doradu Vodovodu, koji je tokom 2025. isti doradio, pa je u 2026. raspisan tender, na koji su se javila dva ponudjača. Komisija treba ovih dana da izabere najbolju ponudu, a rok za izvođenje radova je 60 dana.

2. Da li je ovaj dio Boke (Risan) sistemski povezan sa regionalnim vodovodom i u kojoj mjeri? Na regionalni vodovod povezuju se vodovodni sistemi pojedinih gradova. Voda se mora preuzimati direktno u rezervoar pa tek onda distribuirati potrošačima. Prema tome, čitav vodovodni sistem Kotora, kojim se snabdijevaju naselja u zalivu, je povezan na regionalni vodovod preko glavnog rezervoara u Škaljarima. Trenutno, zbog nedovoljnog kapaciteta stare infrastrukture regionalnog i lokalnog vodovoda, nije moguće dopremiti dovoljne količine vode za sva naselja u zalivu, konkretno za područje od Dobrote do Risna, koje je sada snabdjeveno zaslanjenom vodom. Dodatno, problem predstavlja cjevovod Verige - Risan, koji je u lošem stanju pa se voda iz regionalnog vodovoda preko Morinja ne može transportovati za Risan.

3. Da li postoji tehnička mogućnost da se u kriznim situacijama dio Boke snabdijeva vodom preko sistema kojim se snabdijeva Herceg Novi? Ako takva mogućnost postoji, zašto se ne koristi? Ne postoji tehnička mogućnost, odnosno, nema cjevovoda od Kamenara do Veriga kojim bi se voda mogla transportovati za Kotor. Treba naglasiti da je upitno da li Herceg Novi tokom ljeta ima na raspolaganju kao višak znatne količine vode, da bi se određena količina vode transportovala za Kotor, a da njihovi potrošači ne budu uskraćeni, zašto bi se inače gradio cjevovod kroz Tivat do Lepetana, za transport vode iz regionalnog vodovoda u Herceg Novi. Takođe, tu je i problem redovnog remonta hidroelektrane Plat, koja se vrši ljeti, kada se potpuno prekida transport vode za Herceg Novi.

5. Ako ne postoji, zbog čega nije planirana i da li postoji projekat da se takva u budućnosti izgradi?

Kad se prave planovi za rješavanje ovako važnih problema, vodi se računa da rješenje bude pouzdano. Ako Herceg Novi u pojedinim periodima tokom ljeta nema dovoljno vode za svoje potrebe, nema smisla razrađivati tu ideju dalje.

6. Da li u vrijeme restrikcija postoje prioriteti u isporuci vode i po kojim kriterijumima? Prije puštanja u rad regionalnog vodovoda 2010. kada su u Kotoru ljeti bile izražene restrikcije u vodosnabdijevanju, Stari grad je bio izuzet od restrikcije. Danas ne postoji ni jedan lokalitet koji je prioritetan, već se voda dostavlja shodno tehničkim mogućnostima. Vodovodni sistem Kotora izgrađen je tako da se tokom ljetnjih mjeseci, kada je potrošnja višestruko veća, grad istovremeno snabdijeva iz dva pravca. Područje Grblja, Škaljara, Starog grada, Mula, Prčanja, Stoliva, Kostanjice, Strpa i Morinja najvećim dijelom snabdijeva se vodom iz Regionalnog vodovoda, dok se Dobrota, Orahovac, Perast, Risan i druga naselja na ovom dijelu opštine snabdijevaju iz lokalnih izvorišta. Zbog načina na koji je vodovodni sistem izgrađen, nije moguće naizmjenično preusmjeravati vodu iz Regionalnog vodovoda prema naseljima koja se snabdijevaju danas iz lokalnih izvorišta, a istovremeno Grbalj, Škaljare, Prčanj, Stoliv, Morinj i Kostanjicu prebaciti na lokalna izvorišta. To nije pitanje odluke da jedan dio grada ima pitku vodu, a drugi nema, već ograničenje postojeće vodovodne infrastrukture. Jedina mogućnost za potpuno ravnomjernu raspodjelu postojećih količina bila bi uvođenje restrikcija na teritoriji cijele opštine. U tom slučaju bi svi djelovi grada imali vodu svega četiri do šest sati dnevno, dok bi ostatak dana bili bez vode. Procijenjeno je da bi takav režim dodatno ugrozio funkcionisanje privrede, zdravstvenih ustanova i turističke sezone. Čak i kada bi se voda koja sada ide prema Prčanju, Stolivu, Morinju i Kostanjici preusmjerila prema Dobroti, Orahovcu i Risnu, te količine bile bi dovoljne samo za dio Dobrote, eventualno do Kampa. Istovremeno, Prčanj, Stoliv, Morinj i Kostanjica ostali bi bez vode, čak i tehničke, dok naselja poslije Kampa i dalje ne bi mogla biti snabdjevena.

Da uprostim, uvođenje restrikcija kako bi se postojeće količine vode rasporedile bi značilo da imamo pitku vodu 2/3 sata ujutru i isto toliko u nekom noćnom periodu. Svo ostalo vrijeme bi česme bile suve.

7. Kako je moguće da se u pojedinim djelovima zalivaju travnjaci i pune bazeni, dok drugi građani satima ili danima nemaju osnovnu količinu vode za život? Sasvim sigurno postoje “zloupotrebe” na različitim lokacijama. Imali smo čak i situaciju da je jedan sugrađanin spojio crijevo na cistjernu u naselju i zalivao baštu i prao pločnike.

8. Da li je postojeća vodovodna mreža uopšte projektovana za današnji broj stanovnika, apartmana, hotela i turista ili je odavno premašila svoje mogućnosti? Još uvijek postoje dijelovi distributivne mreže izgrađeni prije 50 i više godina, pa je moguće da pojedini djelovi mreže možda nisu dovoljni, ali u proteklih dvadesetak godina vodovodni sistem se obnavlja i prilagođava potrebama. Svi novi objekti vodovodnog sistema, koji se grade, imaju dovoljan kapacitet i za buduće objekte koji su planirani prostornim planovima.

9. Da li zalivanje golf-terena na Luštici utiče na vodosnabdijevanje Kotora? Ne. Vodosnabdijevanje i navodnjavanje golf-terena na području Luštice nema uticaja na količinu vode koju Regionalni vodovod isporučuje Kotoru. Kotor trenutno dobija maksimalne količine koje je, u postojećim tehničkim uslovima, moguće dopremiti i distribuirati. Prekid navodnjavanja golf-terena zato ne bi značio da bi Kotor mogao dobiti dodatne količine vode, niti su te količine vode dovoljne za nedostajuće potrebe Kotora.

10. Da li su gubici na vodovodnoj mreži uzrok trenutnog nedostatka vode? Gubici, odnosno neprihodovana voda u kotorskom sistemu, iznose približno 65 odsto i predstavljaju ozbiljan problem koji se mora rješavati, ali nisu razlog nedostatka pijaće vode. Taj procenat ne znači da 65 odsto vode iscuri iz cijevi. U njega ulaze stvarni gubici zbog kvarova i dotrajale infrastrukture, ali i takozvani prividni ili komercijalni gubici, koji čine veliku većinu ovih gubitaka. To je voda koja je potrošačima isporučena, ali nije naplaćena zbog nelegalnih priključaka. Smanjenje gubitaka mora biti jedan od prioriteta Vodovoda, ali ono samo po sebi ne bi riješilo aktuelni problem zaslanjenja lokalnih izvorišta i nedovoljnih količina pitke vode tokom najveće ljetnje potrošnje.

11. Da li je voda koja se trenutno isporučuje tehnički ispravna i zašto se pojavljuju snimci žute vode iz slavina? Voda sa zaslanjenih lokalnih izvorišta nije namijenjena za piće i pripremu hrane, zbog povećanog sadržaja hlorida, ali se može koristiti kao tehnička voda, u skladu sa preporukama nadležnih službi. Pojava žute ili smeđe vode najčešće se bilježi u starijim objektima koji imaju pocinčane ili korodirane unutrašnje instalacije. Voda sa povećanim salinitetom može ubrzati oslobađanje naslaga i rđe iz takvih cijevi, zbog čega voda na slavini može imati promijenjenu boju. Zato je važno naglasiti da izgled vode na pojedinačnoj slavini ne pokazuje stanje vode na samom izvorištu ili u glavnoj distributivnoj mreži, već problem može nastati u instalacijama zgrade ili kuće", navodi se u saopštenju.

( S.S. )