Šansa da se stane na put zagađivačima: Četiri područja Danilovgrada predložena da budu dio ekološke mreže Natura 2000

Uvrštavanje rijeke Zete, sa dijelom Matice, Gostilja i Prekornice, u predlog crnogorske mreže Natura 2000 razvojna je šansa za Danilovgrad, ali donosi i obaveze - odluke o prostoru moraće da budu zasnovane na stručnim procjenama, a pitanje zagađivača riješeno prije ulaska Crne Gore u Evropsku uniju, poručuje biolog Vuk Iković.

On je za “Vijesti” ocijenio da ta zaštita prirode nije kočnica razvoja i da Natura 2000 nije samo ekološki, već i razvojni program.

“Riječ je o jednom od najvećih dostignuća Evropske unije. Evropske države su se dogovorile da sačuvaju ono što je ostalo od najvrednije prirode, ali tako da ljudi mogu normalno da žive i rade. To nije politika zabrana, već politika pametnog upravljanja prostorom”, kazao je Iković.

Natura 2000 je najveća evropska mreža zaštićenih područja, u kojoj se nalaze lokaliteti važni za očuvanje ugroženih vrsta i prirodnih staništa. Nakon pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, ta područja biće dio evropske mreže i uživaće zaštitu u skladu sa propisima EU. Zaštita je moguća i ranije, ukoliko postoji volja Vlade da ih zaštiti nacionalnim aktima...

Razvojna mogućnost za lokalnu zajednicu

Iz Opštine Danilovgrad za “Vijesti” su saopštili da uvrštavanje tih područja u predlog mreže Natura 2000 vide kao značajnu razvojnu mogućnost...

“Smatramo da je od ključnog značaja da lokalno stanovništvo bude upoznato sa razlozima zbog kojih su ova područja prepoznata kao vrijedna za zaštitu, kao i sa pravima, obavezama i pravilima koja će se primjenjivati. U saradnji sa nadležnim institucijama i stručnom javnošću radićemo na tome da sve relevantne informacije budu transparentno predstavljene građanima”.

Iković je tokom sedmice, putem Fejsbuka, obavijestio javnost da su rijeka Zeta, sa dijelom Matice, Gostilje i Prekornica, prepoznati kao područja za mrežu Natura 2000. Naveo je da ta odluka “nije donesena u Podgorici ili Briselu preko noći”, već da iza nje stoje godine terenskih i stručnih analiza koje su pokazale da Danilovgrad ima prirodne vrijednosti od evropskog značaja.

Iković u izjavi “Vijestima” ističe da je riječ o vrijednosti koju mnoge razvijene zemlje više nemaju.

“Mnoge evropske opštine svoj razvoj danas zasnivaju upravo na Natura 2000 područjima kroz turizam, lokalne proizvode i evropske fondove. Kada četiri područja jedne opštine - rijeka Zeta, Gostilje, Prekornica i rijeka Matica postanu dio Natura 2000 mreže, to znači da je Evropa prepoznala da se ovdje nalazi prirodno bogatstvo koje ima vrijednost daleko izvan granica Crne Gore. To nije isključivo politička odluka, niti administrativna formalnost. Iza toga stoje godine terenskih istraživanja i strogi evropski naučni kriterijumi. Ali, meni je još važnije ono što slijedi poslije tog priznanja”, kazao je Iković.

Nije sistem zabrana

Objašnjava da Natura 2000 nije zamišljena kao sistem zabrana, već kao okvir koji štiti prirodu i istovremeno otvara prostor za održivi razvoj lokalnih zajednica.

“Ona čuva prirodu, ali istovremeno omogućava da lokalne zajednice od te prirode žive. U mnogim evropskim opštinama upravo su Natura 2000 područja postala osnova razvoja turizma, agroturizma, lokalnih proizvoda i evropskih investicija”, rekao je Iković.

Prema njegovim riječima, život u tim područjima neće stati, niti će ljudi izgubiti pravo da obrađuju zemlju.

“Naprotiv, evropska pravila polaze od toga da se priroda najbolje čuva tamo gdje ljudi odgovorno žive i rade. Poljoprivrednici će i dalje moći da oru, vinogradari da proizvode vino. Naravno, dozvoljena je i gradnja, ali na način da se trajno ne izgube livade, rijeke i šume”, kazao je Iković.

Veći zahvati moraće na procjenu.

Nova pravila, dodaje, odnose se prije svega na veće zahvate koji mogu trajno ugroziti prirodne vrijednosti zbog kojih je neko područje prepoznato za mrežu Natura 2000.

“To znači da će izgradnja većih objekata, novih saobraćajnica, hidroenergetskih zahvata, eksploatacija mineralnih sirovina ili aktivnosti koje mogu značajno promijeniti rijeku, šumu ili staništa morati da prođu stručnu procjenu uticaja na Natura 2000 područje prije nego što dobiju dozvolu. Ako se pokaže da bi projekat ozbiljno ugrozio zaštićene vrste ili staništa, moraće se izmijeniti ili neće moći biti realizovan u tom obliku”, kazao je Iković.

Od Mure do Zete

Kao primjer navodi austrijsku rijeku Muru, za koju kaže da je, poput Zete, riječna dolina sa velikim prirodnim vrijednostima.

“Nakon što je postala dio mreže Natura 2000, lokalna zajednica nije dobila zabrane, već za početak 14,6 miliona eura evropskih sredstava. Tim novcem obnovljene su poplavne šume, uređena riječna korita i pritoke, smanjen rizik od poplava, unaprijeđeno upravljanje područjem i stvoreni uslovi za razvoj turizma i drugih održivih djelatnosti. To je dokaz da Natura 2000 nije samo zaštita prirode, već da ona može biti ozbiljan razvojni alat”, rekao je Iković.

Poručuje da bi Danilovgrad trebalo da razmišlja na isti način, jer EU ulaže u područja koja čuvaju svoje prirodne vrijednosti, ali samo ako lokalne zajednice imaju spremne projekte i znaju da iskoriste priliku.

Iković kaže da Natura 2000 u mnogim slučajevima podstiče očuvanje tradicionalnih načina gazdovanja kroz posebne programe podrške i evropske fondove.

Odluke ne mogu po političkoj volji

Naravno, biće i određenih obaveza, upozorava Iković.

“Neće više biti moguće donositi odluke isključivo po političkoj volji ili investitorskom interesu ako postoji rizik da se trajno uništi prirodna vrijednost od evropskog značaja. Upravo je to suština Nature 2000: razvoj ostaje moguć, ali mora biti odgovoran i zasnovan na stručnim procjenama, a ne na improvizaciji”, kazao je on.

Naglasio je i da će pitanje zagađenja rijeke Zete morati da bude riješeno prije ulaska Crne Gore u EU.

“Natura 2000 znači da, ukoliko ne riješimo problem zagađivača rijeke Zete prije ulaska u EU, oni sigurno neće na ovaj način više poslovati kada budemo članica. Ukoliko se Opština Danilovgrad ne bude potrudila da riješi zagađivače, lako se može desiti da izgubi mogućnost ukupnog EU finansiranja, što sa sobom nosi i novčanu kaznu”, poručio je Iković.

Ćulafić: Biće obuhvaćeno oko 44 odsto teritorije Crne Gore

Ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjan Ćulafić poručio je da usvajanje Informacije o predlogu područja ekološke mreže Natura 2000 predstavlja veliki korak naprijed.

On je podsjetio da Crna Gora slavi 35 godina od kada je proglašena ekološkom državom.

“Čini mi se da u tih 35 godina nijedna Vlada nije donijela odluku koja u tako velikoj mjeri doprinosi tom statusu ekološke države kao što je to učinila ova”, ocijenio je Ćulafić.

Podsjetio je da je predlogom obuhvaćeno oko 44 odsto teritorije Crne Gore.

“Mislim da možemo da se pohvalimo, i valjda nije neskromno da kažemo da smo kao Vlada uradili jedan zaista konkretan korak u zaštiti prirode”.

Ćulafić je saopštio da odluka dolazi paralelno sa utvrđivanjem predloga novog Zakona o zaštiti prirode, koji je dobio pozitivnu ocjenu Evropske komisije.

“Mislim da krupnim koracima dolazimo u situaciju da brojimo sitno do zatvaranja Poglavlja 27, što je naravno naš strateški cilj, uzimajući u obzir da se radi o jednom od najkompleksnijih, ali i najskupljih poglavlja u cijelom procesu evropskih integracija”.

Opština Danilovgrad: Značajna razvojna mogućnost

Iz danilovgradske Opštine su saopštili za “Vijesti” da im je cilj da “očuvaju ono što imaju”.

“I da se istovremeno omogući razvoj aktivnosti koje su usklađene sa zaštitom prirode, poput održivog turizma, poljoprivrede i drugih oblika valorizacije prostora. Za Opštinu Danilovgrad ovo predstavlja značajnu razvojnu mogućnost. U tom pravcu nastavićemo da jačamo kapacitete opštinske službe za pripremu i realizaciju projekata, kako bismo bili spremni da iskoristimo dostupne izvore finansiranja”.

( Nikola Saveljić )