Pacijenti i dalje ispaštaju

Ovu priču bih počela dobrim vijestima iz crnogorskog zdravstva, koje u posljednje vrijeme slušamo iz ministarstava zdravlja i javnih radova, kao iz pojedinih JZU u Crnoj Gori.

Ne dajući sebi za pravo da rangiram značaj investicija, koje su u toku ili u najavi, prednost bih dala izgradnji onkološke dnevne bolnice u Bijelom Polju, koja će pacijentima sa sjevera Crne Gore omogućiti primanje onkološke terapije i poštedjeti ih iscrpljujućih putovanja u druge zdravstvene centre u Crnoj Gori. Takođe je veoma značajna najavljena izgradnja nove opšte bolnice u Pljevljima, za koju je kamen-temeljac postavljen 15. aprila 2026. godine. Prema pisanju medija, buduća petospratna opšta bolnica u Pljevljima će raspolagati sa oko 300 parking mjesta, što nije baš za pohvalu, dok će porodilište biti smješteno u suterenu, uz kuhinju, apoteku i druge prateće sadržaje. U jeku višedecenijske borbe protiv demografske krize, porodilje i bebe zaslužuju više svjetlosti!

Udarna vijest u junu bila je da “Crna Gora kreće u realizaciju najvećeg zdravstvenog infrastrukturnog projekta u svojoj istoriji - izgradnju Univerzitetsko-kliničkog centra, vrijednosti najmanje 313 miliona eura”. Ugovor je potpisan u prisustvu predsjednika Republike Francuske, sa francuskom kompanijom Bouygues Batimont International, u okviru šire saradnje Crne Gore i Francuske. Rok realizacije projekta je do 2031. godine. Velika stvar za crnogorsko zdravstvo, za studente medicine i za buduće pacijente, prevashodno one iz Podgorice, u koju ubrzano migrira stanovništvo iz sjevernog i centralnog regiona Crne Gore.

Poređenja radi, podsjetimo da je za najstariju bolnicu u Crnoj Gori, “Danilo I” na Cetinju, sagrađenu 1873. godine u vrijeme Knjaževine Crne Gore, odabrao mjesto za izgradnju i uradio plan, upravo Francuz, dr Frilej, dvorski ljekar na Cetinju. U nedostatku ljekara nije radila do 1875. godine, kada je, nakon Hercegovačkog ustanka, primila ranjenike. Prvi ljekar i upravnik bio je dr Valerije Tomić sa Brača, dok su ljekari bili Francuzi, Česi i Rusi...

Treba naglasiti značaj nove Klinike za psihijatriju “Dr Dušan Kosović” u sklopu KCCG, dok je, možda, manje važno pobrajati rekonstrukcije u pojedinim zdravstvenim ustanovama. Što se tiče Integralnog zdravstvenog informacionog sistema (IZIS), dovoljno je da o tome često slušamo ministra zdravlja. Ono o čemu nema informacija jeste sudbina specijalne zatvorske bolnice u Spužu, čija je izgradnja, prema izjavi tadašnjeg ministra pravde, trebalo da počne do kraja 2022. godine, sa rokom završetka od 24 mjeseca?! Ako znamo da je u Specijalnoj bolnici za psihijatriju “Dobrota” Kotor, vazda smješteno i preko 100 sudskih pacijenata, značaj spomenutog projekta je suvišno komentarisati.

Pacijenti imaju pravo da pitaju nadležne - šta se čini da bi, koliko toliko, zadovoljavajuće funkcionisao javni zdravstveni sistem ovakav kakav jeste, siromašan, razoren i teško dostupan građanima, u ovom trenutku? U Crnoj Gori je dobro poznato da su siromašna domaćinstva znala da žive dostojanstveno, prilagođavajući se postojećim okolnostima!

Ako pođemo od manje bolnih “sitnica”, pitamo se da li se ugovori sa PZU, privatnim apotekama, stomatološkim i oftalmološkim ambulantama i sl. moraju uvijek produžavati sa zakašnjenjem? Primjera radi, ugovori sa oftalmološkim ordinacijama, u maju 2025. godine, produženi su nakon 20 dana pauze, o čemu pacijenti nijesu bili obaviješteni. Ovdje je uputno napomenuti da, zbog “regionalizacije oftalmologije”, usluge privatnih ordinacija u sistemu zdravstva nijesu dostupne svim građanima Crne Gore. Navodim primjer da oftalmološki pacijenti iz Nikšića, teško ili nikako mogu koristiti usluge KCCG, a kod PZU u sistemu zdravstva, uglavnom, mogu samo za novac. Na spisku sam za operaciju katarakte u OB Nikšić preko 15 mjeseci, što je teško uljudno komentarisati. Mnogi pacijenti su prinuđeni da, zbog tzv. “prezrijevanja katarakte”, operativni zahvat urade hitno u PZU, za svoj novac. Toliko nas kroz zdravstvo “vozaju” da sam lično (kao korisnica najniže penzije) svojim novcem platila slušni aparat, zubnu protetiku i operaciju katarakte, sve u toku tri godine?!

U medijima je pisalo i piše da nabavka aparata za magnetnu rezonancu za opšte bolnice u Nikšiću i Bijelom Polju traje od 30. decembra 2022. godine. Tenderi su padali, što li po “naknadnoj pameti” Uprave za kapitalne projekte, a potom Ministarstva javnih radova, odnosno po žalbama kompanija ponuđača. Komisija za zaštitu prava u postupcima javnih nabavki, 12. februara 2026. godine, poništila je zadnji tender Ministarstva javnih radova, po žalbi kompanije “Farmalab”, jer naručilac nije obezbijedio konkurenciju između privrednih subjekata, u skladu sa zakonom (dan.co.me). Zna se ko ispašta zbog nerada i/ili neznanja ljudi koji se bave poslovima javnih nabavki u zdravstvu. Pacijenti, naravno! Tako teče nabavka ljekova i sanitetskog materijala, reagensa za laboratorijsku dijagnostiku... i slično!

Od početka reforme primarne zdravstvene zaštite 2008. godine, ništa se nije promijenilo osim što je uveden elektronski zdravstveni karton. Nije isključivo problem u nedostatku medicinskog kadra, nego nehaj i neznanje menadžmenata zdravstvenih ustanova da se posvete pacijentima, koji, po Zakonu o zdravstvenoj zaštiti, treba da budu u centru zdravstvenog sistema. Primjer najavljenog odlaska uvažene dr Knežević iz DZ Podgorica, podstakao je njene kolege, Sindikat doktora medicine i njene pacijentkinje da se javno oglase. Pacijentima nije lako mijenjati izabrane doktore, bez obzira da li su za odrasle, djecu ili ginekolozi.

U DZ Nikšić je ustaljena praksa da izabrane doktore, sa upisanih po 2.000 pacijenata, trajno raspoređuju u područne ambulante, dok za doktore na dužem odsustvu ne određuju zamjenu! Upravo nadređeni u DZ ne poštuju nadležnosti izabranih timova, čime krše prava pacijenata, kojima jedino ID mogu zakazati kontrole, napisati upute i formirati mjesečnu listu ljekova. Kada nas “izguraju iz sistema”, postajemo žrtve tog istog sistema. Pored bolesti moramo da trpimo sve što nas snađe i da prihvatimo činjenicu da “zdravstvo nije turizam”! Specijaliste i supspecijaliste, uglavnom, posjećujemo u PZU, jer ih u javnom zdravstvu ili nema ili se na pregled čeka veoma dugo. Slično je i sa radiološkom i ultrazvučnom dijagnostikom te pojedinim laboratorijskim analizama. Čak je u PZU mnogo posjećena i opšta praksa, upravo iz razloga što se teško dolazi do doktora.

( Milojka P. Perović )