Rubio smiruje strah od američkog „prekidača”

Američki državni sekretar Marko Rubio zatražio je od diplomata da ospore tvrdnje o postojanju američkog tehnološkog “prekidača za isključivanje” - mogućnosti da SAD u svakom trenutku ukinu ili ograniče pristup svojim tehnološkim proizvodima. Zahtjev je uslijedio nakon kratkotrajne odluke Bijele kuće da strancima uskrati pristup najnaprednijim američkim modelima vještačke inteligencije (AI).

To je objavio Rojters, pozivajući se na nedavnu diplomatsku depešu u koju je agencija imala uvid.

Smjernice za komunikaciju, koje su distribuirane širom svijeta, pokazuju kako američke diplomate pokušavaju da odgovore na međunarodne kritike izazvane nastojanjima administracije Donalda Trampa da kontroliše na koji način i kome američke kompanije iz oblasti AI omogućavaju pristup svojim modelima.

Odluka Trampove administracije od 12. juna da, pozivajući se na razloge nacionalne bezbjednosti, korisnicima izvan SAD uskrati pristup najnaprednijim modelima kompanije Antropik, Mythos i Fable, navela je tu kompaniju da iznenada obustavi pristup tim modelima širom svijeta. Tehnološki rukovodioci u Aziji iskoristili su taj prekid da promovišu sopstvene alternative, dok su evropski zakonodavci još snažnije pozvali na digitalnu nezavisnost od SAD.

Iako je zabrana ukinuta kasnije istog mjeseca, njene posljedice se i dalje osjećaju, navodi Rojters. Zajedno sa Trampovom izvršnom uredbom od 2. juna, kojom je od kompanija za AI zatraženo da prije objavljivanja dobrovoljno podvrgnu svoje modele tridesetodnevnom testiranju sajber-bezbjednosti, taj potez je pokazao da je vlada SAD spremnija da kontroliše proizvode tih kompanija - i da ih potencijalno, bez prethodne najave, uskrati čak i saveznicima.

Poruku Stejt departmenta je teško predstaviti kao uvjerljivu, jer Trampova administracija prinudne ekonomske mjere, poput carina i sankcija, koristi i protiv prijatelja i protiv protivnika

Evropski poslanik Kristof Grudler rekao je da je ta epizoda pokazala da SAD imaju stvarnu mogućnost da isključe pristup ključnim tehnologijama i da su i te kako spremne da je iskoriste. Aura Sala, članica Evropske narodne partije, najveće političke grupacije u Evropskom parlamentu, kazala je da Evropa “ne može nastaviti da gradi svoju tehnološku infrastrukturu na pristupu koji strana vlada može da ukine preko noći”.

U depeši Stejt departmenta od 16. jula Antropik nije pomenut po imenu, niti se izričito govorilo o zabrani iz prethodnog mjeseca ili Trampovoj izvršnoj uredbi, ali su američkim diplomatama ponuđene smjernice za osporavanje argumenata koji su se pojavili nakon tih odluka.

“Privremeno ograničavanje pojedinih načina upotrebe ili zahtjev da se veoma moćna nova tehnologija prije objavljivanja podvrgne tridesetodnevnom testiranju ne predstavlja ‘prekidač za isključivanje’”, navodi se u depeši. “Ne postoji nikakvo vladino ‘magično dugme’. Takav narativ je preuveličan i ne odražava složenost američke tehnološke politike.”

Rubio je u depeši pozvao diplomate da se suprotstave inicijativama za takozvani “digitalni suverenitet”, koje su u dokumentu opisane kao pokušaji da se američkim tehnološkim kompanijama ograniči pristup stranim tržištima, nametnu zahtjevi za lokalizaciju, naplate “naknade za korišćenje mreže” ili da se obavežu na poštovanje lokalnih pravila u oblastima poput moderiranja sadržaja. Rojters je ranije objavio da je Rubio još početkom ove godine naložio američkim diplomatama da se protive sličnim mjerama za suverenitet podataka.

U depeši se navode i načini za osporavanje argumenata o “suverenitetu vještačke inteligencije”. Američkim diplomatama je naloženo da promovišu proizvode američkih AI kompanija kao najbolje dostupne alate, a razvoj konkurentskih sistema od početka predstave kao rasipanje vremena i resursa.

“Američke AI kompanije mogu da izgrade veliku i nezavisnu infrastrukturu za vještačku inteligenciju, sa sigurnim i pouzdanim lancima snabdijevanja koji smanjuju rizik od skrivenog pristupa”, navodi se u depeši. “One je izgrade. A onda je vaša.”

Edvard Fišman, direktor Centra Moris R. Grinberg za geoekonomiju pri Savjetu za spoljne odnose, rekao je da razumije bezbjednosne razloge zbog kojih je vlada SAD prvobitno ograničila pristup modelima kompanije Antropik, koji mogu znatno da ubrzaju izvođenje složenih hakerskih napada.

Međutim, ocijenio je da je poruku Stejt departmenta teško predstaviti kao uvjerljivu, jer Trampova administracija prinudne ekonomske mjere, poput carina i sankcija, koristi i protiv prijatelja i protiv protivnika.

Evropski partneri su posebno strahovali da bi SAD jednog dana mogle da iskoriste kao ekonomsko oružje njihovu preveliku zavisnost od najnaprednijih američkih AI modela, poput onih koje razvijaju Antropik i OpenAI, rekao je Fišman.

Evropska poslanica Aura Sala rekla je Rojtersu da su ponovljene prijetnje Trampove administracije zemljama poput Danske stvorile atmosferu nepovjerenja koju nikakva retorika ne može da otkloni.

„Ničim nam nijesu pokazali da su pouzdani partneri“, kazala je.

( A.Š. )