Kina sustiže SAD na polju vještačke inteligencije

Kina ubrzano smanjuje zaostatak za Sjedinjenim Državama u oblasti vještačke inteligencije (VI), promoviše koncept „otvorenog koda“ (open source) i „inkluzivne vještačke inteligencije“ kao argument u prilog svojoj viziji globalnog upravljanja ovom tehnologijom.

U uvodnom govoru na Svjetskoj konferenciji o vještačkoj inteligenciji (WAIC) u Šangaju u petak, kineski predsjednik Si Đinping izrazio je ambiciju Kine da preuzme vodeću ulogu. Istovremeno je kritikovao ono što je nazvao „prekomjernim proširivanjem pojma nacionalne bezbjednosti“.

Si nije direktno pomenuo Sjedinjene Države. Ipak, bilo je jasno da Peking nastoji da se predstavi kao zagovornik novog svjetskog poretka u oblasti vještačke inteligencije i da dovede u pitanje američku dominaciju.

Ovogodišnji samit u Šangaju poslao je nekoliko važnih poruka, kaže Rohjer Kremers, docent na Univerzitetu Lajden u Holandiji i stručnjak za kinesku politiku digitalnih tehnologija.

„Konferencija pokazuje da je vještačka inteligencija sada jedan od političkih prioriteta Pekinga, kao i da Kina želi da se takmiči sa Sjedinjenim Državama podržavajući modele vještačke inteligencije otvorenog koda i promovišući industrijalizaciju zasnovanu na vještačkoj inteligenciji“, rekao je Kremers za DW.

Dodao je da Kina ovom strategijom želi da pridobije podršku zemalja Globalnog juga.

Kina sustiže SAD u razvoju VI

Takođe, kineska primjena vještačke inteligencije u industriji postaje sve zrelija. Kineske kompanije koje razvijaju modele vještačke inteligencije uspijevaju da ostanu konkurentne na svjetskoj sceni, uglavnom zahvaljujući razvoju modela otvorenih težina (open-weight) koji se obučavaju na ograničenom, ali veoma naprednom računarskom hardveru, rekao je za DW Pol Triolo, viši potpredsjednik i direktor za kinesku tehnološku politiku u konsultantskoj kući DGA-Olbrajt Stounbridž Grup.

Triolo smatra da se uvođenje vještačke inteligencije u kineskim kompanijama možda odvija čak i brže nego u Sjedinjenim Državama.

Osim toga, među kineskim stanovništvom postoji manje straha od vještačke inteligencije nego u SAD, što omogućava brže prihvatanje aplikacija vještačke inteligencije među potrošačima.

Početkom ove godine kineski državni mediji tvrdili su da je razlika u performansama između kineskih i američkih modela vještačke inteligencije „skoro nestala“.

Više stručnjaka uglavnom se složilo sa tom ocjenom, navodeći da su pojedini testovi velikih jezičkih modela (LLM), poput kineskih GLM-5.2 i Kimi K3, pokazali da se razlika značajno smanjila ili čak potpuno nestala.

Za većinu primjena, ističe Triolo, vodeći kineski modeli vještačke inteligencije otvorenih težina jeftiniji su za korišćenje i više nego sposobni da obavljaju većinu zadataka.

Istovremeno, napredni vlasnički modeli vodećih američkih kompanija, poput Antropika, OpenAI-ja i Gugla, i dalje imaju prednost kada je riječ o bezbjednosti i mogućnosti rada u velikim razmjerama.

SAD su pokušale da uspore kineski razvoj ograničavanjem izvoza naprednih čipova. Stručnjaci, međutim, ocjenjuju da te mjere nijesu zaustavile kineski napredak, već su nanijele štetu i američkim kompanijama.

Kina promoviše VI otvorenog koda

U svom govoru Si Đinping je posebno naglasio važnost „podsticanja razvoja otvorenog koda“.

Kineski državni mediji takođe promovišu poruku da Kina „ne pribjegava tehnološkim blokadama“.

Analitičari smatraju da Peking sve više koristi koncepte „open source“ i „inkluzivne vještačke inteligencije“ kao odgovor na američki ekosistem vještačke inteligencije, koji je uglavnom zasnovan na zatvorenim modelima.

Većina kineskih modela vještačke inteligencije koristi otvorene težine, a među vodećim su DeepSeek, GLM 5.2 kompanije Žipu i Kimi K3. Objavljeni su pod licencama koje korisnicima omogućavaju preuzimanje, korišćenje, izmjene, distribuciju i komercijalnu upotrebu.

Kremers napominje da su kineski modeli za sada veoma otvoreni kada je riječ o težinama modela, ali nešto manje kada je riječ o izvornom kodu.

Prema njegovim riječima, Kina želi da podstakne ostatak svijeta da usvoji njene modele vještačke inteligencije, čime bi otvorila nova tržišta za svoju tehnologiju i obezbijedila da ostane dio narednog talasa tehnološkog razvoja.

WAICO kao odgovor na američku inicijativu

U Šangaju je Si najavio i da je Svjetska organizacija za saradnju u oblasti vještačke inteligencije (WAICO), kineska inicijativa pokrenuta ove godine, već okupila 29 država članica.

Opisao ju je kao „važnu prekretnicu u istoriji razvoja vještačke inteligencije“ i rekao da odgovara na zahtjeve zemalja Globalnog juga za većom ulogom u upravljanju vještačkom inteligencijom.

WAICO se smatra odgovorom na međunarodnu inicijativu Pax Silica, koju predvode Sjedinjene Države sa ciljem obezbjeđivanja globalnih lanaca snabdijevanja vještačkom inteligencijom i kritičnim mineralima.

Prema Triolu, prava konkurencija vodiće se oko toga koje će djelove američke ili kineske infrastrukture vještačke inteligencije na kraju prihvatiti zemlje Globalnog juga.

On smatra da Kina ima značajnu prednost zbog nižih troškova i opsežne digitalne infrastrukture koju su kineske kompanije, poput Huaveija, već izgradile u brojnim zemljama u razvoju.

Šta slijedi?

Stručnjaci smatraju da će Sjedinjene Države i dalje zadržati prednost u projektovanju hardvera za vještačku inteligenciju i računarskim kapacitetima, dok bi Kina mogla da preuzme vodeću ulogu u razvoju modela vještačke inteligencije i njihovoj širokoj primjeni.

Kremers smatra da je najveći strukturni problem Kine i dalje nedostatak povjerenja zemalja Globalnog sjevera.

Istovremeno, američke izvozne restrikcije i dalje ograničavaju pristup kineskih kompanija naprednom hardveru potrebnom za razvoj vještačke inteligencije, što usporava njihovu sposobnost da brzo povećaju kapacitete kako bi odgovorile na rastuću potražnju.

Gledajući unaprijed, Kremers ocjenjuje da uspon kineskog sektora vještačke inteligencije predstavlja mnogo širu istorijsku promjenu.

„Moramo shvatiti da se prvi put u modernoj istoriji suočavamo sa tehnološkom supersilom koja nije sa Zapada“, rekao je.

Po njegovom mišljenju, budućnost neće obilježiti jedan jedinstveni globalni tehnološki prostor, već „složena mreža međusobno povezanih tehnoloških sistema i procesa“.

( Deutsche Welle )