SAD i Saudijska Arabija napale proiranske snage u Iraku, strahuje se od širenja rata
U napadima je poginulo najmanje 20 boraca, dok su cijene nafte ponovo porasle nakon neuspjeha diplomatskih napora
Sjedinjene Američke Države i Saudijska Arabija zajednički su danas napale oružane grupe u Iraku koje podržava Iran, što su prvi američki vazdušni udari na Bliskom istoku otkako je predsjednik Donald Tramp prošle sedmice obustavio kampanju bombardovanja Irana.
Iran je saopštio da je gađao američke baze u Jordanu i brodove u Hormuškom moreuzu, nakon čega je Tramp obećao uzvratne udare. Teheran je prethodno objavio da je američki projektil pogodio grad Piranšahr na sjeverozapadu Irana, u blizini granice sa Irakom.
„Žestoko ćemo ih napasti“, rekao je Tramp za Foks njuz, dodajući, povodom mogućnosti budućih razgovora sa Iranom: „Pustićemo ih da nastave da razgovaraju.“
Teheran je ranije odbacio predlog Omana o zajedničkom upravljanju Hormuškim moreuzom.
Iran je saopštio da američko-saudijski napadi predstavljaju pokušaj SAD i Izraela da dodatno prošire rat u regionu
Zbog obnove borbi i bez izgleda da će rat, koji je izbio u februaru, uskoro biti okončan, cijene nafte porasle su za 6,8 odsto, dok se cijena fjučersa nafte brent približila iznosu od 90 dolara po barelu. Cijena je prošle sedmice nakratko premašila 100 dolara, prvi put od maja, ali je potom pala na oko 85 dolara nakon što je Tramp obustavio bombardovanje.
Iračke Snage narodne mobilizacije, moćne paravojne grupe koje podržava Iran i koje su uključene u iračke bezbjednosne snage, saopštile su da je najmanje 20 njihovih pripadnika poginulo, a 32 ranjena u američko-saudijskim napadima na nekoliko baza širom Iraka.
Iračani su uzvikivali šiitske vjerske slogane i „Smrt Americi!“ dok su iz bolnice u Mosulu, na sjeveru Iraka, iznosili tijela poginulih boraca u vrećama, pokazali su snimci iračke televizije Al-Ahad.
Vašington i Rijad su saopštili da su napadi izvedeni kao odgovor na napade dronovima na saudijska naftna postrojenja, pokrenute sa teritorije Iraka.
Bila je to prva velika američka vojna akcija na Bliskom istoku od prošlog petka, kada je Tramp iznenada obustavio intenzivnu kampanju bombardovanja poslije 13 dana, nakon što su ga komandanti obavijestili da je ta strategija iscrpljena.
To je bio i prvi put tokom rata da je Saudijska Arabija javno saopštila da je učestvovala u napadima zajedno sa SAD. Time bi sukob mogao biti proširen uvlačenjem sunitske Saudijske Arabije u borbe protiv šiitskih grupa povezanih sa Iranom na novom frontu.
Iračka vlada, predvođena šiitima i jedna od rijetkih u svijetu koja održava bliske vojne i diplomatske veze i sa Teheranom i sa Vašingtonom, sazvala je hitan sastanak.
Predsjedništvo Iraka je osudilo napade na paravojne snage kao „neprihvatljiv napad i očigledno kršenje suvereniteta Iraka“, istovremeno pozivajući oružane grupe da obustave napade na susjedne zemlje.
Iran je saopštio da američko-saudijski napadi predstavljaju pokušaj SAD i Izraela da dodatno prošire rat u regionu. Jedna od oružanih grupa u Iraku koje podržava Iran, Harakat Hezbolah al-Nudžaba, poručila je da će američke i saudijske snage platiti „visoku cijenu“.
Vašington već dugo poziva vladu u Bagdadu da suzbije djelovanje paravojnih grupa koje podržava Iran, ali su takvi pokušaji u prošlosti izazivali unutrašnje nemire.
Duboke veze između Irana i Iraka, dvije najveće zemlje sa šiitskom većinom, ove sedmice su dodatno došle do izražaja dok stotine hiljada iranskih vjerskih hodočasnika odlaze u svetilišta u Iraku povodom godišnjeg dana žalosti za mučenicima. Neki su nosili portrete ubijenog vrhovnog vođe Irana, ajatolaha Alija Hamneija.
Saudijska Arabija je uvučena u sukob i na drugom frontu, pošto je jemenski pokret Huti, povezan sa Iranom, prošle sedmice objavio blokadu saudijskog izvoza nafte preko Crvenog mora i napao brodove i naftna postrojenja.
Nekoliko sati prije zajedničkih američko-saudijskih napada u Iraku, američka vojska je saopštila da je protivvazdušna odbrana spriječila iznenadni iranski napad na američke snage u regionu.
Iranska Revolucionarna garda je saopštila da je ispalila nekoliko balističkih raketa na američke vojne objekte u Jordanu i pogodila tri tankera dok su pokušavali da prođu kroz Hormuški moreuz mimo odobrene rute.
( A.Š., Rojters )