Karteli u lovu na tajne ukrajinskih dronova

Na prvim linijama fronta u istočnoj Evropi, jedan kolumbijski vojnik koji se dobrovoljno prijavio u ukrajinsku vojsku otkrio je zabrinjavajuću činjenicu: neki od njegovih sunarodnika koji su došli da se bore za Ukrajinu imali su veze sa organizovanim kriminalom u Kolumbiji.

Takvi ljudi su identifikovani, izdvojeni iz jedinica i “vraćeni kući”, rekao je Taras Paljanicija, oficir Centra za regrutovanje stranih dobrovoljaca pri Ministarstvu odbrane Ukrajine.

To nije bio usamljen slučaj. Tokom protekle godine više puta su se pojavili izvještaji da ilegalne oružane grupe iz Kolumbije pokušavaju da pošalju svoje borce u Ukrajinu kako bi stekli najsavremenija znanja o upotrebi dronova u ratovanju, a zatim ta iskustva primijenili protiv kolumbijske vojske po povratku u zemlju.

“Sistemi regrutovanja veoma su složeni, ali ono što me najviše zabrinjava jeste nivo stručnosti koji oni tamo stiču”, rekao je jedan kolumbijski humanitarni radnik u Ukrajini, koji je želio da ostane anoniman.

“Bivši pripadnici paravojnih formacija, bivši gerilci i bivši vojnici ovdje zajedno ratuju i zajedno uče kako da upravljaju dronovima”, dodao je on.

Kao što su dronovi iz korijena promijenili rat u Ukrajini, tako su promijenili i pravila višedecenijskog oružanog sukoba između kolumbijske države, ljevičarskih gerilskih pokreta i narko-kartela.

U borbi protiv gerilaca u džungli, kolumbijska vlada je uvijek mogla da računa na nadmoć u vazdušnom prostoru. Danas to više nije sigurno.

“Industrija dronova doživjela je ogroman razvoj, a kriminalne grupe brzo su prilagodile ovu tehnologiju za izvođenje napada. To predstavlja veliki izazov za očuvanje vazdušne nadmoći na ratištu”, izjavio je za Fajnenšel tajms Pedro Sančez, odlazeći ministar odbrane Kolumbije i general vazduhoplovstva.

Prema procjenama Ministarstva odbrane, ilegalne oružane grupe izvele su 2024. i 2025. godine ukupno 264 napada dronovima, uglavnom koristeći jeftine komercijalne bespilotne letjelice prilagođene za ispuštanje eksploziva iz vazduha.

U maju je jedan vojnik poginuo, a šestorica su ranjena tokom patrole u području poznatom po uzgoju koke.

U aprilu su dronovi usmrtili trojicu vojnika u blizini granice sa Ekvadorom, a pogođen je i vojni radarski sistem u provinciji Kauka.

U decembru su, takođe, napadi na jednu vojnu bazu odnijeli sedam života.

“To predstavlja dramatičnu promjenu koja je značajno uticala na kretanje vojnika i njihove šanse za preživljavanje na bojištu”, rekao je Sančez.

On je naveo da je kolumbijska vojska prošle godine uspjela da “neutrališe” 96 odsto pokušaja napada dronovima, uglavnom ometanjem radio-signala ili uništavanjem samih letjelica.

Međutim, ilegalne oružane grupe nastoje da iz iskustava stečenih u Ukrajini nauče kako da zaobiđu te odbrambene mjere.

Jedan kolumbijski pilot drona u Ukrajini rekao je da su regruteri povezani sa narko-kartelima pokušavali da dođu do obuke za sklapanje i upravljanje FPV dronovima (first-person view – dronovi kojima se upravlja iz perspektive pilota). Riječ je o napadačkim dronovima čija pokretljivost otežava njihovo obaranje. Oni se uglavnom usmjeravaju direktno ka meti i eksplodiraju pri udaru.

“FPV dronovi već počinju da se koriste u Kolumbiji, ali ono što još ne znaju jeste kako da šifruju komunikaciju između drona i osobe koja njime upravlja, niti kako da postave eksplozivno punjenje na način na koji se to radi ovdje u Ukrajini”, rekao je pilot u razgovoru za Fajnenšel tajms sa južnog fronta u Zaporoškoj oblasti.

Naoružane grupe takođe pokušavaju da zaobiđu ometanje signala od strane vojske kupovinom dronova koji koriste izuzetno tanke optičke kablove. Ti kablovi povezuju letjelicu sa sistemima za upravljanje na zemlji i omogućavaju rad na velikim udaljenostima.

Vlasti navode da je tu taktiku, takođe razvijenu tokom rata između Rusije i Ukrajine, usvojila i militantna grupa Hezbolah u sukobu sa Izraelom.

Kolumbijska država pokušava da zaustavi takvu nabavku uvođenjem strogih ograničenja na uvoz svih dronova.

Istovremeno, jača sopstvenu odbranu. Vlada je u januaru objavila plan za izgradnju “štita protiv dronova” vrijednog 1,6 milijardi dolara, koji bi uključivao opremu za ometanje frekvencija, kao i sisteme za otkrivanje dronova postavljene na fiksnim lokacijama i vozilima.

Ipak, analitičari smatraju da bi sprečavanje prenosa znanja koje kolumbijski vojnici donose po povratku iz Ukrajine trebalo da bude prioritet.

Kolumbija već dugo ima iskustvo sa svojim vojnim veteranima, koji su, očvrsnuti decenijama unutrašnjeg sukoba, odlazili da se bore u stranim ratovima, uključujući one u Južnom Sudanu, Jemenu i Ukrajini, gdje ih je, prema procjenama, čak 500 poginulo tokom četiri godine od početka ruske sveobuhvatne invazije.

“Kolumbijci veoma brzo uče i prilagođavaju se, a mogu da izdrže teške uslove službe. Dokazali su se pred komandantima, koji zaista cijene te ljude “, rekao je Paljanicija, ukrajinski oficir za regrutaciju.

Tema slanja kolumbijskih boraca u strane sukobe izazvala je brojne polemike u samoj Kolumbiji.

U oktobru prošle godine predsjednik Gustavo Petro izjavio je da “Ukrajinci tretiraju Kolumbijce kao inferiornu rasu” i pozvao državljane Kolumbije “koje tretiraju kao topovsko meso” da se vrate kući.

U pokušaju da smanji motivaciju za odlazak u strane vojske, njegova vlada povećala je plate pripadnicima vojske i ratifikovala Konvenciju Ujedinjenih nacija o plaćenicima iz 1989. godine.

Ministar odbrane Sančez rekao je da je njihovo angažovanje na udaljenim ratištima “tužna stvarnost”, zbog velikih plata koje se nude u poređenju sa njihovim penzijama u Kolumbiji.

Kolumbijska vojska već decenijama vodi borbu protiv narko-kartela i gerilskih grupa u oružanom sukobu koji je, prema procjenama, odnio oko 450.000 života između 1958. i 2016. godine.

Najveća pobunjenička grupa, Revolucionarne oružane snage Kolumbije (FARC), demobilisala se 2016. godine, ali nekoliko njenih odmetnutih frakcija nastavilo je oružanu borbu protiv države.

Sve kolumbijske oružane grupe uključene su u ilegalne ekonomije, uključujući trgovinu drogom, nezakonito rudarstvo i iznudu.

Aktivnosti naoružanih grupa intenzivirale su se tokom mandata Gustava Petra, koji je tri godine pokušavao da pregovorima riješi sukobe sa različitim oružanim grupama u okviru svog plana “Potpuni mir”, prije nego što je pred kraj svog jedinog četvorogodišnjeg mandata prešao na oštriji vojni pristup.

Petro je predsjedničku funkciju u petak predao Abelardu de la Esprijelji, političaru poznatom po čvrstom stavu prema bezbjednosti, koji je obećao izgradnju zatvora u džungli.

Nakon nedavnog napada dronovima na vojsku, De la Esprijelja je rekao da će mu prioritet biti “ponovno uspostavljanje autoriteta države u oblastima koje su najteže pogođene nasiljem”.

Ipak, neki stručnjaci smatraju da će on to pokušati da uradi iz slabije pozicije nego njegovi prethodnici.

“Količina dronova koje ove grupe posjeduju može veoma lako da nadvlada bilo koju vojnu ili civilnu metu”, rekla je Elizabet Dikinson, zamjenica direktora za Latinsku Ameriku u Međunarodnoj kriznoj grupi.

“Oružane snage su u potpunosti izgubile monopol nad vazdušnim prostorom, a to predstavlja ogromnu stratešku promjenu”, ocijenila je ona.

preveo: S. Strugar

( Fajnenšal tajms )