Iz Morače do priče o korupciji, strahu i identitetu

U okviru programa Međunarodnog festivala alternativnog teatra Korifej, u Kolašinu je predstavljen novi roman “Lovište samoće” Dragane Tripković. Kako je u razgovoru sa autorkom kazala profesorka Snežana Šćepanović Đurašović, roman na slojevit način prepliće elemente kriminalističkog zapleta sa dubokom introspekcijom i društvenom kritikom, smještenom u turbulentno doba pandemije.

Šćepanović Đurašović je istakla da je Tripković autorka prepoznatljiva po svom poetskom i dramaturškom opusu, te da ovim djelom “pravi značajan iskorak u prozu”.

“Lovište samoće” kritički se osvrće na pohlepu i bahatost političkih elita, te na izazove objektivnog novinarstva u Crnoj Gori, gdje istina često ima kratak rok trajanja. Autorkin prepoznatljiv lirski izraz prožima roman, dajući mu posebnu atmosferu. Snažna simbolika “lovišta”, kao metafore za svijet u kojem smo svi ili lovina ili lovci, i motiva zmije, kao simbola prijetnje, preobražaja i povezanosti prošlosti i budućnosti, nosi duboku poruku o moralnim dilemama i potrazi za pravdom, rečeno je na predstavljanju romana.

Autorka je objasnila da je inspiracija za “Lovište samoće” potekla iz njenog boravka u Kolašinu, odnosno Morači i okolini, zavičaju njenih predaka, tokom perioda korone.

U srži priče je novinarka čija se potraga za istinom o regionalnoj aferi korupcije i trgovini medicinskim aparatima prepliće sa ličnim putovanjem. Roman je baziran na dva plana, ruralnom, u Morači, i urbanom, u Podgorici, istražujući njihovu komplementarnost. Junakinjin bijeg iz grada u prirodu podstiče duboku introspekciju, otvarajući pitanja identiteta, korijena, odnosa prema prirodi i savremenim izazovima.

“Jedan od motiva i razloga nastanka ovog romana je baš Kolašin, odnosno Morača i njegova okolina. Da, proza jeste bila u mom spisateljskom opusu, ali ne u formi romana, zato što roman zahtijeva drugačiju vrstu discipline i na drugačiji način promišljate književnost. Kad se bavite prozom, od onoga na šta sam ja navikla, to su prije svega poezija i drama. Ja sam baš u tom prostoru... U fokusu romana je jedan bijeg, okosnica priče je jedna afera koja je bila vrlo aktuelna u toku pandemije, a to je trgovina medicinskim aparatima koja je bila na nekom regionalnom nivou. Bilo mi je zanimljivo da sa pozicije junakinje preispitam kuda može da odvede jedno prosto istraživanje savremenog trenutka i onoga što zapravo jedan novinar, odnosno jedan tumač savremenog, tumač vremena u kojem živimo, bio on novinar, pisac ili bilo koji umjetnik na ovom svijetu, može zapravo da kaže i do čega može da dođe”, kazala je autorka.

Tripković je objasnila da je iz svog dugogodišnjeg novinarskog iskustva, iako se prvenstveno bavila novinarstvom u kulturi, crpila elemente za oblikovanje glavne junakinje romana, koja je takođe novinarka. Kroz njen lik problematizuje pitanje istine u medijima i društvu, ističući da istina ima različita lica, ono što se zaista dogodilo, ono što prenose mediji i ono kako tu informaciju tumači čitalac. U tom mnoštvu različitih verzija, kaže, istina se često nalazi negdje između.

Prema njenim riječima, potraga za konačnom istinom u romanu na kraju je osuđena na propast, ali iza toga ostaju gorak ukus i potreba da čovjek vjeruje sopstvenom osjećaju za istinu i da pokušava da razumije kako stvari zaista stoje. Navodi primjer korupcije, koja se može različito predstaviti i tumačiti, zbog čega je potrebno tragati za istinom između različitih definicija i interesa.

Govoreći o novinarstvu, ističe da je vjerovala, a vjeruje i danas, u objektivnost i snagu novinarske riječi. Smatra da postoji objektivno novinarstvo koje ne bi trebalo da bude vođeno politikom i novcem, ali tvrdi da ni u takvom novinarstvu istina nije uvijek jednostavna i jednoznačna.

Roman, objašnjava, nije prvenstveno roman o pandemiji, ali se vraća u vrijeme izolacije, straha i smrti i kroz lična i kolektivna iskustva govori o društvu opterećenom korupcijom, pohlepom i nepravdom. Ipak, autorka ne želi da se njena priča završi isključivo pesimističnom porukom. Vjeruje u demokratiju i Evropu, uprkos njihovim manama i nedovršenostima, kao i u različitost ljudi i nacija. Nada se da će i Crna Gora postati poštovana, prepoznata i sačuvana evropska zemlja.

Posebno mjesto u romanu imaju motivi lovišta i zmije. Lov je metafora za odnose među ljudima i društvo u kojem su jedni lovci, a drugi lovina. Autorka pravi paralelu između sela i grada, dok je u selu lov povezan sa prirodom, arhetipskim strahovima, običajima i potragom za nadnaravnom pravdom, u gradu se pojavljuju drugačiji oblici “lova”, kroz službe, potrage, špijunažu i različite mehanizme moći. Zbog toga su, kako kaže, selo i grad u romanu dva komplementarna prostora.

Tripković je rođena 26. aprila 1984. godine na Cetinju. Diplomirana je dramaturškinja i scenaristkinja. Jedna je od osnivača Alternativne teatarske aktivne kompanije, ATAK. Bila je dramaturškinja u Crnogorskom narodnom pozorištu i Gradskom pozorištu u Podgorici.

Objavila je zbirke poezije “Ljubav je kad odeš”, “Pjesme” i “Stihovi od pijeska”. Izvedene su joj drame “Mlijeko u prahu”, “Biljke za kraj”, “Smjena” i “Love In The Olive Times”. Bila je producentkinja nekoliko pozorišnih i filmskih projekata u realizaciji ATAK-a.

Objavila je knjigu drama “Kirka i druge drame”. Pjesme su joj prevođene na engleski, ruski, poljski, njemački, italijanski, letonski i albanski jezik. Članica je Crnogorskog PEN centra i Crnogorskog društva nezavisnih književnika.

Bilo mi je zanimljivo da sa pozicije junakinje preispitam kuda može da odvede jedno prosto istraživanje savremenog trenutka i onoga što zapravo jedan novinar, odnosno jedan tumač savremenog, tumač vremena u kojem živimo, bio on novinar, pisac ili bilo koji umjetnik na ovom svijetu, može zapravo da kaže i do čega može da dođe”, kazala je autorka

( Dragana Šćepanović )