Od milijardi do doživotnog zatvora
Hui Ka Jan je bio simbol kineskog buma nekretnina, a krah Evergrenda je postao simbol krize koja i dalje pritiska ekonomiju
Družeći se s moćnim ljudima na obilježavanju stogodišnjice Komunističke partije Kine 2021. godine, nasmijani Hui Ka Jan nije odavao nikakav znak sve većeg pritiska pod kojim se nalazila njegova kompanija za nekretnine Čajna Evergrend grup (Evergrande), najzaduženiji investitor u nekretnine na svijetu.
Hui, sa gustom crnom kosom, djelovao je opušteno u tamnoplavom odijelu i košulji raskopčanoj oko vrata, dok je stajao na podijumu s kojeg je posmatrao svečanost na Trgu Tjenanmen - poziv koji su mnogi smatrali zvaničnim izrazom podrške milijarderu.
Pet godina kasnije, sjedokosi Hui, nekada najbogatiji čovjek Azije, pojavio se juče u tamnoplavoj majici sa kragnom, uz dvojicu policajaca, dok mu je sud u južnom gradu Šenženu izricao kaznu doživotnog zatvora.
Evergrend, kompanija koju je osnovao i koja je izrasla u vodećeg kineskog investitora u nekretnine, prestala je da izmiruje obaveze po inostranim dugovima nekoliko mjeseci nakon što je Hui prisustvovao proslavi Komunističke partije u Pekingu. Kompanija je kasnije završila u likvidaciji, a njena propast je postala simbol krize na tržištu nekretnina koja i dalje opterećuje drugu najveću svjetsku ekonomiju, piše Rojters.
Hui (67) je u aprilu, nakon tri godine u pritvoru, priznao krivicu po osam tačaka optužnice, među kojima su zloupotreba sredstava, prevara pri prikupljanju novca i nezakonito primanje depozita od građana.
Likvidatori Evergrenda, koje je imenovao sud u Hongkongu, odbili su da komentarišu presudu Huiju.
Rojters navodi da je Hui, nekadašnji tehničar u čeličani kojeg je u seoskom naselju u centralnoj provinciji Henan odgajala baba, bogatstvo stekao na stanovima niže cijene.
Pod njegovim vođstvom, Evergrend se agresivno širio zaduživanjem kako bi finansirao kupovinu zemljišta, dok je stanove prodavao uz niže marže radi bržeg obrta.
Evergrend je do 2020. dostigao godišnju prodaju od 700 milijardi juana, odnosno oko 86 milijardi eura.
Prema “Forbsu”, Hui je 2017. imao bogatstvo od oko 38,8 milijardi eura, što ga je činilo najbogatijim čovjekom u Aziji. Do 2023. ono se smanjilo na procijenjenih 2,6 milijardi eura. Sud u Šenženu je juče naložio konfiskaciju cjelokupne njegove lične imovine.
Hui, radoholičar koji se rijetko pojavljivao u javnosti, povremeno je zahtijevao od drugih da slijede njegov način rada, kazala su za Rojters trojica zaposlenih.
Postavljao je ambiciozne ciljeve. U vrijeme najvećeg uspona kompanije govorio je investitorima i novinarima da su veliki promet i vrijednost imovine Evergrenda dovoljni da pokriju obaveze nastale zbog visokog nivoa zaduženosti kompanije.
Hui se upuštao u nove poslovne poduhvate, posebno one koji su bili u skladu sa širim ciljevima Kine. Okušao se u industriji električnih automobila i fudbalu, oblastima za koje je interesovanje pokazivao i kineski predsjednik Si Đinping.
Van kontinentalne Kine, Hui se družio sa hongkonškim tajkunima i postao jedan od ključnih članova “poker kluba”, uskog kruga biznismena koji su često zajedno sklapali investicione poslove, kazale su tri osobe upoznate s radom te grupe.
“Bio je veoma pribran kada je prvi put doveden u klub. Svjesno je gubio mnogo novca u partijama” i tako stekao naklonost Čeng Ju Tunga, pokojnog osnivača grupe Nju vorld divelopment, rekao je jedan izvor.
Hui se upuštao u nove poslovne poduhvate, posebno one koji su bili u skladu sa širim ciljevima Kine. Okušao se u industriji električnih automobila i fudbalu, oblastima za koje je interesovanje pokazivao i kineski predsjednik Si Đinping
Čeng je uložio 150 miliona dolara u Evergrend godinu prije nego što je kompanija 2009. izašla na berzu u Hongkongu, navodi se u prospektu za inicijalnu javnu ponudu. Time joj je pomogao da prebrodi finansijske poteškoće tokom globalne finansijske krize, nakon perioda agresivnog širenja.
Huijeve kompanije, opterećene dugovima, zabrinjavale su regulatore, koji su upozoravali Evergrend da mora da dovede finansije u red zbog straha da bi se problemi mogli preliti i na ostatak sektora.
Govoreći 2018. na dodjeli kineskih nagrada za dobrotvorni rad, gdje je osmu godinu zaredom bio među dobitnicima, Hui je rekao da je Evergrend tokom prethodne 22 godine platio 185 milijardi juana poreza i donirao više od 10 milijardi juana.
“Bez državne politike reforme visokog obrazovanja ne bih mogao da napustim selo. Bez stipendije od 14 juana mjesečno, koju mi je davala država, ne bih mogao da završim fakultet”, rekao je Hui.
“Bez dobre državne politike reformi i otvaranja, Evergrend ne bi postao ono što je danas. Zato su sve što Evergrend i ja imamo dali partija, država i društvo.”
( A.Š. )