Hrvatska odlučuje o izručenju osumnjičenog za sabotažu Sjevernog toka

Ukrajincu osumnjičenom za umiješanost u eksplozije na gasovodima Sjeverni tok 2022. godine određen je pritvor u Hrvatskoj, gdje će čekati odluku o izručenju Njemačkoj, saopštili su juče sudski zvaničnici.

Osumnjičenog, Volodimira Žuravljova, kojeg su njemački tužioci opisali kao ronioca i identifikovali samo kao Vladimir Z., policija je uhapsila u srijedu rano ujutro u hotelu u Puli, na osnovu evropskog naloga za hapšenje

Njemački tužioci su saopštili da je Žuravljov bio dio grupe koja je stajala iza eksplozija koje su se dogodile nakon što je Moskva ranije te godine pokrenula invaziju na Ukrajinu.

Eksplozije, koje su Rusija i zapadne zemlje opisale kao sabotažu, oštetile su gasovod Sjeverni tok 1, važnu rutu za izvoz ruskog gasa u Evropu, kao i krak Sjevernog toka 2, koji još nije bio pušten u rad.

Drugi osumnjičeni u tom slučaju, bivši oficir ukrajinske vojske Serhij K., optužen je u julu da je organizovao eksplozije djelujući u ime ukrajinskih državnih struktura. Taj muškarac, koji je uhapšen u Italiji u avgustu 2025. i prebačen u Njemačku u novembru, negirao je bilo kakvu umiješanost u eksplozije u blizini danskog ostrva Bornholm.

Njemačka traži izručenje Žuravljova, dok će njegovi advokati pokušati to da spriječe

Sudski zvaničnici u Puli su saopštili da je pritvor određen u četvrtak, na zahtjev županijskog državnog tužilaštva, koje je osumnjičenog saslušalo, prenio je Rojters. Nijesu naveli da li se izjasnio o krivici.

Njemački sudovi smatraju da je slučaj u njihovoj nadležnosti zato što oštećeni gasovodi završavaju u njemačkoj saveznoj pokrajini Meklenburg - Zapadna Pomeranija, a njihovo oštećenje je uticalo na energetsku i unutrašnju bezbjednost Njemačke.

Njemački ministar unutrašnjih poslova Aleksander Dobrint je rekao da je njegovo ministarstvo u kontaktu sa hrvatskim vlastima kako bi se olakšalo izručenje osumnjičenog, ali je dodao da takvi postupci mogu potrajati.

“Veoma nam je važno da se razjasne činjenice u ovom slučaju i da počinioci budu dovedeni u Njemačku, gdje će protiv njih biti preduzete odgovarajuće mjere”, dodao je Dobrint.

Slučaj je izazvao dodatnu pažnju pošto je “Gardijan”, pozivajući se na njemačke medije, objavio da je Žuravljov u Hrvatskoj navodno bio angažovan kao konsultant na filmu o sabotaži Sjevernog toka.

Početkom ovog mjeseca stanovnici Zagreba primijetili su neobičnu scenu ispred jedne zgrade u stilu art dekoa. Ispred Hotela “Esplanade” pojavili su se džakovi s pijeskom i barikade, kao i filmska ekipa i statisti u ukrajinskim vojnim uniformama. Ubrzo su na setu u hrvatskoj prijestonici primijećeni glumci Šon Pen i Adrijen Brodi, zajedno sa Dagom Lajmanom, holivudskim rediteljem filmova iz serijala o Džejsonu Bornu.

Lajman je u Hrvatskoj snimao politički triler “Snake Island” o eksplozijama na Sjevernom toku 2022. godine. Žuravljov je dva puta ranije izmakao njemačkim vlastima - jednom je, navodno, pobjegao iz Poljske skriven u gepeku diplomatskog automobila, a drugi put ga je oslobodio sud.

Fotografije objavljene u hrvatskim novinama prikazale su dvojicu policajaca kako odvode Žuravljova. U intervjuu prije njegovog hapšenja, Lajman je potvrdio da će dio filma biti sniman u Puli.

Nije jasno ko je obavijestio vlasti o Žuravljovljevom boravku u Hrvatskoj ni šta je tačno tamo radio, a produkcijska kuća filma još nije ponudila objašnjenje. Njemački savezni tužioci su opisali Žuravljova kao profesionalnog i iskusnog ronioca i naveli da je bio dio grupe koja je postavila eksploziv po nalogu svojih tajnovitih obavještajnih nalogodavaca.

Ukrajinska vlada je saopštila da nije imala nikakve veze sa sabotažom gasovoda Sjeverni tok i da želi da se utvrde “stvarne okolnosti” incidenta, navodeći da se dogodio u vrijeme ruskog “agresivnog rata protiv Ukrajine”.

Žuravljovljevi advokati sada će pokušati da spriječe njegovo izručenje Njemačkoj, gdje bi, ukoliko bude osuđen, mogao da dobije višegodišnju zatvorsku kaznu, piše “Gardijan”.

Žuravljov je dva puta ranije izmakao njemačkim vlastima - jednom je, navodno, pobjegao iz Poljske skriven u gepeku diplomatskog automobila, a drugi put ga je oslobodio sud

Njegov poljski advokat Timoteuš Paprocki rekao je da bi, ukoliko Žuravljov ostane u Hrvatskoj, slučaj mogao da bude presedan, jer bi hrvatski sud praktično odlučivao o pitanju o kojem je već odlučivao sud u Poljskoj, takođe članici Evropske unije.

Jedan poljski sud je prošle godine odbio da izvrši evropski nalog za hapšenje koji je izdala Njemačka, uz obrazloženje da ta zemlja nema nadležnost i da bi uništenje Sjevernog toka moglo da se smatra opravdanim potezom Ukrajine u okviru odbrambenog rata.

Ta odluka je bila u skladu sa dugogodišnjim protivljenjem Poljske projektu gasovoda, koji se smatrao simbolom pretjerano bliskih odnosa Berlina i Moskve za vrijeme više njemačkih kancelara. Poljski premijer Donald Tusk je javno rekao da “problem sa Sjevernim tokom 2 nije u tome što je dignut u vazduh. Problem je što je izgrađen”.

Paprocki je rekao: “Biće to slučaj protiv iste osobe, sa istim činjenicama, istim relevantnim zakonima i evropskim konvencijama i istim evropskim nalogom za hapšenje, koji je izdala ista zemlja - Njemačka. Postavlja se pitanje da li će sudovi imati usklađen pristup ili svaka zemlja može drugačije da primjenjuje međunarodno pravo”.

On je to nazvao “testom za funkcionisanje evropskog prava”.

Paprocki je rekao da nema detaljne informacije o hapšenju, ali je potvrdio da Žuravljov nije bio u Hrvatskoj na odmoru i dodao da je “morao imati ozbiljne i važne razloge” za dolazak. Njemački list “Velt” je objavio da postoje indicije da je bio dio filmske produkcije.

Poljski i njemački mediji su opširno izvještavali o Žuravljovljevom slučaju. On je 2024. izbjegao hapšenje u Poljskoj i vratio se u Ukrajinu. Poljske vlasti su tada za to okrivile administrativne propuste Njemačke prilikom unošenja njegovih podataka u međunarodnu bazu traženih osoba, što mu je omogućilo da pređe granicu uprkos važećem nalogu za hapšenje.

Njemački časopis “Špigl” je objavio da mu je u bijegu navodno pomogao ukrajinski vojni ataše u Varšavi, koji ga je sakrio u gepek diplomatskog automobila i prebacio preko granice.

( A.Š. )