Ukrajinac uhapšen zbog sabotaže Sjevernog toka bio konsultant na filmu zasnovanom na toj operaciji

Ranije ovog mjeseca stanovnici Zagreba primjetili su nešto neobično ispred jedne art deko zgrade. Ispred hotela Esplanade pojavile su se vreće s pijeskom i barikade, kao i filmska ekipa i statisti u ukrajinskim vojnim uniformama. Ubrzo su na setu u hrvatskoj prijestonici primjećeni glumci Šon Pen i Edrijen Brodi, zajedno sa Dagom Lajmanom, holivudskim rediteljem filmova o Džejsonu Bornu.

Lajman je došao da snima svoj najnoviji politički triler. Tema filma su eksplozije na Sjevernom toku, do kojih je došlo 2022. godine, kada je grupa ukrajinskih ronilaca navodno digla u vazduh gasovod kojim je ruski prirodni gas dopreman u Njemačku. Jedan od glavnih osumnjičenih, Volodimir Žuravljov, dva puta je uspio da izbjegne njemačke vlasti: jednom je navodno pobjegao iz Poljske u prtljažniku diplomatskog automobila, a drugi put ga je oslobodio sud.

U srijedu je, međutim, njegovoj sreći došao kraj. Uhapšen je u hrvatskom gradu Puli gdje je, u nevjerovatnom preokretu, njemački medij objavio da je radio kao konsultant na Lajmanovom filmu „Zmijsko ostrvo“, koji dramski rekonstruiše Žuravljovljev navodni čin podvodne sabotaže.

Fotografije objavljene u hrvatskim novinama prikazuju dvojicu policajaca kako odvode Žuravljova, muškarca srednjih godina u plavoj majici i sa smeđim kačketom na glavi. U intervjuu prije ovog nevjerovatnog hapšenja Ukrajinca, Lajman je potvrdio da će dio filma biti sniman u Puli, drevnoj rimskoj luci na jadranskoj obali, poznatoj po čistom, kristalno bistrom moru. „U Zagrebu je malo vruće. Radujem se što ću biti pored vode“, rekao je televizijskoj ekipi.

Nije jasno ko je obavijestio vlasti niti šta je tačno Žuravljov radio u Hrvatskoj, a produkcijska kuća koja stoji iza filma još nije objavila objašnjenje. Njemački savezni tužioci saopštili su da su ga lokalne policijske snage uhapsile na osnovu evropskog naloga za hapšenje. Opisali su Žuravljova kao profesionalnog i iskusnog ronioca i naveli da je bio dio grupe koju je predvodio drugi Ukrajinac, Sergej K, koji je 2025. godine iz Italije izručen Njemačkoj. Tužioci su sugerisali da su obojica bili povezani s ukrajinskim državnim institucijama i da su eksploziv postavili po nalogu svojih tajanstvenih obavještajnih šefova.

Dvojica ukrajinskih ronilaca negirala su bilo kakvu umiješanost u podvodne eksplozije, koje su se dogodile kod danskog ostrva Bornholm. Ukrajinska vlada saopštila je da nema nikakve veze sa sabotažom gasovoda Sjeverni tok i da želi da utvrdi „stvarne okolnosti“ incidenta, uz napomenu da se on dogodio usred ruske „agresivne invazije na Ukrajinu“.

Advokati koji zastupaju Žuravljova sada će pokušati da spriječe njegovo izručenje Njemačkoj, gdje mu, ukoliko bude proglašen krivim, vjerovatno prijeti dugogodišnja zatvorska kazna.

Ako ipak ostane u Hrvatskoj, njegov poljski advokat Timoteuš Paprocki rekao je da će slučaj ponovo biti „presedan“, jer bi hrvatski sud praktično razmatrao pitanje o kojem je već odlučeno u Poljskoj, takođe članici Evropske unije.

Prošle godine poljski sud odbio je da izvrši evropski nalog za hapšenje koji je izdala Njemačka, uz obrazloženje da Njemačka nema nadležnost i da se uništavanje Sjevernog toka može smatrati opravdanim djelovanjem Ukrajine u okviru odbrambenog rata. Većina milijardi kojima Kremlj finansira svoju ogromnu vojsku potiče od izvoza nafte i prirodnog gasa.

Odluka je bila u skladu s dugogodišnjim protivljenjem Poljske projektu gasovoda, koji je smatran simbolom pretjerano bliskih odnosa Berlina i Moskve za vrijeme više uzastopnih njemačkih kancelara. „Problem sa Sjevernim tokom 2 nije to što je dignut u vazduh. Problem je što je izgrađen“, izjavio je poljski premijer Donald Trusk.

„Biće to postupak protiv iste osobe, na osnovu istih činjenica, istih relevantnih zakona i evropskih konvencija, kao i istog evropskog naloga za hapšenje koji je izdala ista država, Njemačka. Postaviće se pitanje da li postoji dosljedna sudska praksa među sudovima ili svaka država može drugačije primjenjivati međunarodno pravo“, objasnio je Paprocki.

On je slučaj nazvao testom funkcionisanja evropskog prava.

Paprocki je rekao da nema detaljne informacije o hapšenju, ali je potvrdio da Žuravljev nije bio u Hrvatskoj na odmoru. Morao je da ima ozbiljne i važne razloge da ode tamo, dodao je advokat, ne iznoseći detalje. Njemački list „Di Velt“ objavio je da postoje indicije da je Žuravljov bio dio filmske produkcije.

Objavljene fotografije sa seta filma „Zmijsko ostrvo“, koje su prenijeli hrvatski mediji, prikazuju Brodija ispred luksuznog hotela Esplanade kako razgovara mobilnim telefonom, dok mu Lajman daje instrukcije. Pen nije bio na setu, ali je navodno viđen unutar istorijske zgrade, koja se nalazi u Mihanovićevoj ulici u centru Zagreba.

Poljski i njemački mediji opširno su izvještavali o nevjerovatnoj i zamršenoj priči o Žuravljovu. On je 2024. godine izbjegao hapšenje u Poljskoj i pobjegao u Ukrajinu. Poljske vlasti optužile su Njemačku za administrativne greške prilikom njegovog unošenja u međunarodnu bazu traženih osoba, što mu je omogućilo da pređe granicu uprkos aktivnom nalogu za hapšenje. Njemački časopis „Der Špigel“ objavio je da je osumnjičenom u bijegu pomogao ukrajinski vojni ataše stacioniran u Varšavi, koji ga je sakrio u prtljažniku diplomatskog automobila i prebacio preko granice.

( Gardijan )