Više od 3.000 građana prevareno za milione eura? Krivične prijave zbog sumnje na prevaru kroz kriptošemu "DistributeX"

Odjeljenjima bezbjednosti u više crnogorskih gradova podnijete su krivične prijave protiv lica koja stoje iza platforme “DistributeX” i sličnih, zbog sumnje da su počinili finansijsku prevaru.

Izvori “Vijesti” tvrde da je kroz tu kripto šemu oštećeno više od 3.000 građana Crne Gore, a njihova je procjena da je riječ o milionskim iznosima koji su prikupljeni putem kripto-uplata i gotovinskih predaja novca “na ruke” u lokalnim kancelarijama.

Izvori tvrde i da su prijave podnijete policiji u Podgorici, Herceg Novom, Danilovgradu, Budvi, Andrijevici, Baru i Nikšiću. Izvori u policiji potvrdili su te navode, uz izuzetak glavnog grada.

"Upravi policije – odjeljenjima bezbjednosti Herceg Novi, Nikšić, Budva i Danilovgrad podnijeta je, do ovog momenta, po jedna prijava (ukupno četiri prijave) od strane građana u vezi sa njihovim poslovanjem sa predstavnicima platforme DistrubuteX. U prijavama građani navode da su prevareni od strane predstavnika ove platforme budući da im nije isplaćen novac koji im je navodno bio obećan sistemom dobrovoljnih uplata određenih suma i izvršavanja zadataka, među kojim zadacima su određen broj klikova kojima se navodno promoviše platforma i učlanjenje drugih osoba kako bi se otključao naredni nivo na kojem su predviđene veće sume za isplatu i teži tzv. zadaci. Policija je postupila po svim prijavama i o navedenom obavijestila nadležne državne tužioce u osnovnim državnim tužilaštvima u ovim gradovima. Po izjašnjenju tužilaca, policija će preduzeti dalje mjere i radnje shodno njihovim nalozima", saopšteno je iz Uprave policije.

Iz Osnovnog državnog tužilaštva u Herceg Novom juče su “Vijestima” rekli da nemaju formiranih predmeta u vezi sa finansijskim prevarama u odnosu na osnivača “DistributeX”, ali su kazali i da ih je policija upoznala sa jednom prijavom:

“Dežurni tužilac u ovom tužilaštvu je u avgustu ove godine od strane UP OB Herceg Novi obaviješten o prijavi jednog oštećenog građanina i data su usmena uputstva Upravi policije OB Herceg Novi za preduzimanje radnji u cilju provjere navoda prijave i rasvjetljavanja događaja, koji postupak je još u toku”, navode u odgovoru.

O aktivnostima sistema “DistributeX” u Crnoj Gori “Vijesti” su prvi put objavile krajem marta. Sagovornici redakcije i tada su sugerisali građanima da ukoliko su uplatili sredstva “DistributeX-u”, odmah prestanu sa tim i da o svemu izvijeste Upravu policije i Centralnu banku.

Kazali su tada da model poslovanja “DistributeX-a” potpuno odgovara kategoriji koju FBI klasifikuje kao “cryptocurrency job scam”, šemu u kojoj prevaranti regrutuju žrtve putem WhatsApp-a, traže uplate u kriptovalutama, dodjeljuju im jednostavne zadatke kliktanja na proprietary platformama, obećavaju provizije i eskaliraju finansijsku eksploataciju kroz sistem VIP nivoa.

“DistributeX” mreža u Crnoj Gori funkcionisala je upravo na takav način, do prije tri dana, kada je WhatsApp grupa ugašena, a ugašene su i pripadajuće veb lokacije.

Jesu li se registrovali kao NVO?

“Vijesti” su u međuvremenu komunicirale sa više građana koji tvrde da su prevareni.

Oni su, pored ostalog, kazali i da su u zabludu dovedeni jer su im organizatori ove šeme kao “potvrdu legalnosti i dozvolu za rad” prikazivali rješenje o upisu u Registar nevladinih udruženja, koje je izdalo Ministarstvo regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa NVO.

“Zloupotrebljavajući zvanični dokument države, osnivači su ujedinili hiljade ljudi u piramidalnu strukturu koja je obećavala nerealne dnevne zarade i ‘plate’”, kazali su “Vijestima”.

Iz resora kojim rukovodi Ernad Suljević ranije su rekli da je njima podnijet zahtjev za upis u registar NVO “DistributeX” iz Podgorice. Iz tog resora u aprilu su “Vijestima” kazali da neće provjeravati da li bi organizacija mogla biti uključena u mrežu koja nosi obilježja kriptoprevare.

U registru NVO, na stranici ngo.gov.me ne postoji nevladina organizacija naziva “DistributeX”.

“Vijesti” su juče ponovile upit Ministarstvu regionalno-investicionog razvoja, ali iz tog resora nisu odgovorili da li je ova NVO uopšte registrovana i, ukoliko jeste, zbog čega taj podatak nije vidljiv u javnom registru.

“Vijesti” su pitale i da li će taj resor pokrenuti postupak brisanja iz evidencije, nakon informacije da je protiv osnivača podnijeta prijava zbog sumnje na finansijsku prevaru.

Kako su “Vijesti” objavile krajem marta, “DistributeX” je na proljeće u Podgorici otvorio “zvaničnu kancelariju zajednice”. Redakciji je tada sa tog otvaranja dostavljen i video-snimak, na kojem je više osoba koje su držale govor, nosile na sebi brendiranu majicu sa logom DX, odnosno “DistributeX”.

Reporterka je potom i obišla lokaciju u dijelu grada preko Morače, i uvjerila se da kancelarija zaista postoji. Kako je tada kazao muškarac kojeg je novinarka zatekla u prostorijama, u tom trenutku “DistributeX” u Crnoj Gori već je radio pet mjeseci i za to vrijeme stekao je oko 500 korisnika.

Prijetili onima koji su tražili pare nazad

Prema nezvaničnim informacijama “Vijesti”, krivična prijava zbog sumnje na finansijsku prevaru kroz “DistributeX” šemu, podnijeta je protiv tri osobe.

Ta lica su, kako navode oštećeni, organizovala mrežu promotera, preuzimala novac u gotovini i instruisala članove o uplatama.

Oni tvrde da su nakon što je obustavljena svaka mogućnost podizanja novca, odgovorne osobe u udruženju “nestale”.

“Dok su pojedini članovi koji su zahtijevali povrat novca bili izloženi prijetnjama kako slučaj ne bi prijavili nadležnima”, navode, uz apel Upravi policije i državnim tužilaštvima “da hitno reaguju, blokiraju imovinu i račune navedenih lica, te spriječe dalji bijeg odgovornih sa otuđenim novcem”.

Na potencijalni rizik uključivanja u platformu “DistributeX”, ili varijacija tog naziva, upozorio je krajem jula Malteški regulator tržišta finansija (The Malta Financial Services Authority, MFSA).

U saopštenju, oni su naveli da su u saznanju o subjektu koji posluje pod različitim nazivima, među kojima “DistributeX”, “distributex”, “DistributeX Limited”, “DX Distribute”, “DX”... da se takav subjekt pojavljuje putem veb stranice distribute-x.com te putem mobilnih aplikacija kao što je “DX-Plus”. Napomenuli su i da se aktivnosti sprovode iz više kancelarija koje se nalaze na različitim lokacijama širom Malte, te da je subjekt javnosti upućivao pozive da prisustvuje okupljanjima na Malti, što su nazivali “službenim sastankom zaposlenih”.

Iz MFSA su tada upozorili da na Malti ne postoji nijedno pravno lice koje posluje pod nazivom “DistributeX”, odnosno varijacijama tog naziva. Takođe, kako su saopštili, ne postoji niti pravno lice niti pojedinac koji je licenciran, ovlašćen ili na drugi način odobren od MFSA.

“U skladu s tim, nije im dozvoljeno da pružaju finansijske usluge ili obavljaju bilo kakvu aktivnost koja zahtijeva odobrenje prema zakonima Malte. MFSA podsjeća potrošače finansijskih usluga da ne sklapaju nikakve transakcije osim ako nisu utvrdili da je subjekt s kojim se transakcija obavlja ovlašćen za pružanje takvih usluga od strane MFSA-e ili drugog regulatora”.

U Crnoj Gori, u vezi sa aktivnostima “DistributeX-a, javnosti se nije obratila nijedna zvanična institucija. “Osnivači” su nesmetano komunicirali, a među korisnicima predstavljali su čitav posao kao legalan.

( Damira Kalač )