Mogu li ovce spasiti glečere? Švajcarski naučnici testiraju vunu
Samo oko 0,02 odsto površine švajcarskih glečera prekriveno je zaštitnim materijalima, a naučnici navode da smanjenje emisija gasova sa efektom staklene bašte - koje uglavnom potiču od fosilnih goriva - ostaje jedini smislen dugoročni način da se uspori gubitak leda
Dok se Švajcarska bori da uspori smanjivanje svojih glečera, istraživači u Alpima sprovode neobičan eksperiment kako bi utvrdili može li pomoći jedan od manje cijenjenih prirodnih resursa te zemlje - ovčja vuna.
Već godinama se tokom ljeta preko djelova leda i snijega postavljaju sintetičke cerade kako bi odbijale sunčevu svjetlost i smanjile apsorpciju toplote, dok globalno zagrijavanje topi ledene površine koje su hiljadama godina oblikovale visoki alpski pejzaž.
Međutim, te cerade su uglavnom napravljene od plastike i mogu ispuštati zagađujuća mikrovlakna. Projekat "Keep It Wool", koji predvode ekološka organizacija Summit Foundation i Univerzitet u Lozani, umjesto toga koristi vunu kako bi usporio topljenje glečera Canfleron u zapadnoj Švajcarskoj, piše agencija Rojters.
Rekordne vrućine ovog ljeta dovele su do toga da se snijeg na glečerima otopi sedmicama ranije nego obično, što gotovo neizbježno vodi ka dodatnom gubitku leda. Za taj proces se smatra da povećava rizik od odrona poput onog koji je 2025. opustošio selo Blaten, kao i od katastrofalnih bujičnih poplava poput one koja je prošle sedmice pogodila Himalaje.
Menadžer projekta Timote Štajner rekao je da je tim želio da istraži biorazgradivu alternativu, a istovremeno pronađe način da se iskoristi švajcarska vuna, od koje se svake godine odbaci između 40 i 70 odsto.
Na ideju su došla četiri studenta master studija, koji su zatim radili na tome da je praktično testiraju.
U junu su dva prototipa vunenih pokrivača, koje je proizvela švajcarska kompanija Fisolan, postavljena na 200 kvadratnih metara glečera Canfleron. Tokom ljeta istraživači su upoređivali njihovu efikasnost sa konvencionalnim geotekstilnim prekrivačem. Prvi rezultati nadmašili su očekivanja.
Štajner je rekao da su mjerenja sprovođena svake dvije sedmice pokazala da vuneni pokrivači ograničavaju topljenje jednako dobro kao sintetički.
Niklaus Zegeser iz kompanije Fisolan rekao je da ga je iznenadila izdržljivost materijala.
"Mislio sam da neće biti dovoljno stabilan".
Student Eliot Gafio rekao je da tim nije bio siguran šta može da očekuje.
"Sada imamo rezultat koji možemo da vidimo, pa čak i dodirnemo. Funkcionisalo je nevjerovatno dobro".
Ipak, pokretači projekta naglašavaju da vuneni pokrivači nijesu rješenje za globalno zagrijavanje.
Samo oko 0,02 odsto površine švajcarskih glečera prekriveno je zaštitnim materijalima, a naučnici navode da smanjenje emisija gasova sa efektom staklene bašte - koje uglavnom potiču od fosilnih goriva - ostaje jedini smislen dugoročni način da se uspori gubitak leda.
( D.C. )