Kunc: Investicije se ne mjere uloženim novcem, već poboljšanjem svakodnevnog života građana

Vrijednost investicija ne mjeri se količinom uloženog novca, nego promjenama koje donose građanima kroz bolju komunalnu i zdravstvenu infrastrukturu, zaštitu životne sredine i kvalitetniji svakodnevni život, poručio je šef predstavništva Evropske investicione banke (EIB) u Crnoj Gori Davor Kunc.

On je, gostujući u Bojama jutra povodom učešća na panel diskusiji „Partnerstva za održivu budućnost: Od investicija do konkretnih rezultata“, koja će biti održana u okviru konferencije „Održivo liderstvo – od odluke do uticaja“, kao jedan od primjera naveo primjer ulaganja EIB-a u kanalizacionu infrastrukturu u Ulcinju, gdje su sa pet miliona eura finansirali radove na 14 kilometara kanalizacione mreže.

„Ti radovi nijesu nešto što je vidljivo, oni su ispod zemlje, ali ono što jeste i što će biti vidljivo je poboljšanje obalnog ekosistema Ulcinja“, rekao je Kunc.

Govoreći o sjeveru Crne Gore, izdvojio je Mojkovac, gdje se modernizuje postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda, ukazujući na značaj takvih projekata za zaštitu Tare.

Kunc je pomenuo i ulaganja u zdravstveni sistem u Pljevljima, u okviru šireg projekta koji obuhvata domove zdravlja i bolnice i nabavku nove medicinske opreme.

„Planirana je i zamjena dva vozila, od kojih je jedno prešlo oko 800.000, a drugo oko 500.000 kilometara. Takve investicije nijesu luksuz, već predstavljaju osnovu za normalno funkcionisanje države“, naveo je Kunc.

Govoreći o tome šta čini uspješno partnerstvo u sprovođenju održivih projekata, Kunc je kazao da je riječ o sistemu u kojem svaki učesnik mora da odradi svoj dio posla.

„Kada se na engleskom kaže da je Crna Gora ‘frontrunner’, to su ti mladi ljudi koji vuku – državne sekretarke i sekretari, članovi uprava državnih kompanija i predstavnici opštinskih vlasti“, kazao je Kunc.

Naglasio je da je za uspješno finansiranje najvažnije da projekti budu dobro pripremljeni.

„To podrazumijeva završene studije i dokumentaciju potrebnu kako bi projekat mogao da konkuriše za grant Evropske komisije ili kredit Evropske investicione banke“, dodao je Kunc.

Podsjetio je da nemaju sve opštine iste kapacitete za pripremu i realizaciju projekata, ali da EIB pruža podršku i kroz konsultante i tehničku pomoć.

Kao jednu od oblasti sa najvećim prostorom za razvoj i investicije u Crnoj Gori, Kunc je izdvojio energetsku tranziciju.

„Ona obuhvata povećanje proizvodnje iz obnovljivih izvora energije, energetsku efikasnost, razvoj prenosne mreže i skladištenje proizvedene energije. Crna Gora ima bogatstvo i vjetra, i sunca, i voda“, kazao je Kunc.

Ukazao je i na odnos veličine teritorije i broja stanovnika, navodeći da Crna Gora ima oko 600.000 stanovnika, približno kao Luksemburg, ali znatno veću teritoriju.

Pored novih proizvodnih kapaciteta, važna je, kako je naveo, i energetska efikasnost.

„To je struja koju nijesmo potrošili, gdje ne moramo ulagati u nove kapacitete“, objasnio je Kunc.

Kao važne segmente tranzicije pomenuo je i razvoj dalekovoda i prenosne mreže, povezivanje novih obnovljivih izvora energije sa sistemom, kao i skladištenje energije kako bi se omogućilo balansiranje elektroenergetskog sistema.

Kunc je istakao da je druga velika oblast za ulaganja zaštita životne sredine, uključujući kolektore, postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda, vodovodnu i kanalizacionu infrastrukturu.

Treći segment je dekarbonizacija industrije i kompanija, gdje su, kako je naveo, određeni koraci već napravljeni.

Kunc je kazao da EIB doprinosi približavanju Crne Gore standardima Evropske unije kroz finansiranje, tehničku pomoć i usklađivanje projekata sa evropskim standardima.

Prema njegovim riječima, Evropska investiciona banka je od 2009. godine do danas u Crnoj Gori finansirala projekte u ukupnoj vrijednosti od oko 1,5 milijardi eura, dok je za ovu godinu planirano oko 250 miliona eura.

„Finansiranje se najvećim dijelom realizuje kroz kredite, a dijelom kroz garancije. Ulaskom u Evropsku uniju otvaraju i dodatni finansijski instrumenti, uključujući snažnije garancije i equity investicije koje podržavaju EIB i Evropski investicioni fond, kao dio EIB grupe“, rekao je Kunc.

EIB, dodao je, nastoji da svoje finansiranje povezuje sa grantovima Evropske komisije kroz Zapadnobalkanski investicioni okvir.

U tom okviru, prema njegovim riječima, učestvuju države regiona, banke, bilateralni donatori, konsultanti i međunarodne organizacije, sa ciljem kombinovanja različitih izvora finansiranja.

Kunc je naveo da, u zavisnosti od vrste projekta, udio grantova može biti značajan – kod postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda i do 70 odsto, kod željeznice do 50 odsto, a kod dalekovoda i puteva do 20 odsto, ukoliko se nalaze na relevantnim evropskim mrežama.

Govoreći o tehničkoj pomoći koju EIB pruža, Kunc je objasnio da projekat, kako bi mogao da dobije kredit ili grant Evropske komisije, mora imati završene potrebne studije.

„To uključuje studiju izvodljivosti, procjenu uticaja na životnu sredinu i uticaja na život ljudi, kao i projektnu dokumentaciju. Podrška se nastavlja i tokom realizacije, kroz pomoć u izradi tenderske dokumentacije, nadzor radova i druge aktivnosti.

Kao jedan od najvećih izazova u sprovođenju zelene tranzicije u Crnoj Gori, Kunc je izdvojio kapacitete institucija i lokalnih samouprava.

„Problemi mogu nastati zbog imovinsko-pravnih odnosa, pripreme tenderske dokumentacije, tehničkih kapaciteta ministarstava i opština, kao i same implementacije projekata“, naveo je Kunc.

Posebno je naglasio značaj pravovremene pripreme projekata u kontekstu budućeg evropskog budžeta.

„Crnu Goru je za naredni sedmogodišnji budžetski period Evropske unije od 2028. do 2034. godine predviđeno 3,2 milijarde eura grantova. To nijesu novci koji sjedaju na račun Crne Gore, nego novac koji Crna Gora mora da apsorbuje kroz projekte. A ti projekti moraju biti spremni“, poručio je Kunc.

O ovim, ali i brojnim drugim pitanjima važnim za održivi razvoj Crne Gore, razgovaraće se 24. septembra u Podgorici. Detaljan program dostupan je ovdje, dok se svi zainteresovani za učešće mogu prijaviti putem registracione forme.

( PR Centar )