Tradicije nema bez kontinuiteta

Udruženje korisnika vezova u Marini Bar podnijelo je Ministarstvu pomorstva, na čelu s Filipom Radulovićem, niz primjedbi i predloga na Predlog pravilnika o uslovima i kriterijumima za ostvarivanje prava na vez u komunalnom dijelu luke – dokument koji je prethodnih mjeseci bio predmet polemike među korisnicima vezova crnogorskih marina.

Prema dopisu u koji “Vijesti” imaju uvid, a koji potpisuje predsjednik udruženja Ivan Dabović, oni pozdravljaju namjeru Ministarstva pomorstva (MPO) da se oblast komunalnih vezova uredi jasnim pravilima i da se uspostavi transparentan sistem njihovog korišćenja i dodjele, ali cijene i da pojedina rješenja sadržana u dokumentu zahtijevaju dodatno razmatranje, posebno s aspekta zaštite lokalnog stanovništva, pravne sigurnosti postojećih korisnika, kontinuiteta pomorske tradicije i pravične raspodjele ograničenog komunalnog kapaciteta.

“Komunalni vez nije klasična tržišna kategorija. On predstavlja ograničeni javni resurs namijenjen prvenstveno zadovoljavanju potreba lokalne zajednice. Zbog toga sistem mora istovremeno spriječiti zloupotrebe i koncentraciju vezova kod malog broja lica, omogućiti građanima koji čekaju da dođu do prvog veza, ali i obezbijediti pravnu sigurnost licima koja su decenijama zakonito, uredno i u kontinuitetu koristila postojeće komunalne vezove”, poručili su i dodali da posebno smatraju da se moraju jasno razlikovati postojeći uredni korisnici, lica koja se već nalaze na evidencijama odnosno listama čekanja i potpuno novi podnosioci zahtjeva.

Istakli su da Predlog pravilnika prebivalište vlasnika plovnog objekta na području jedinice lokalne samouprave u kojoj se luka nalazi tretira prvenstveno kroz sistem bodovanja, a oni smatraju da takvo rješenje nedovoljno štiti domicilno stanovništvo i samu komunalnu funkciju vezova, pa predlažu da pravo konkurisanja za komunalni vez za plovilo registrovano za lične potrebe ima fizičko lice koje najmanje deset godina neprekidno ima prijavljeno prebivalište na području jedinice lokalne samouprave u kojoj se luka nalazi.

Posebno smatraju problematičnim rješenje prema kojem vlasnik dva ili više plovnih objekata može ostvariti pravo na komunalni vez za svaki od tih plovnih objekata pojedinačno, i kažu da je takvo rješenje teško pomiriti sa osnovnom svrhom komunalnog veza i da se propiše da jedno fizičko lice može ostvariti pravo na korišćenje najviše jednog komunalnog veza za plovilo registrovano za lične potrebe.

Prigovaraju i rješenju prema kojem pravo na komunalni vez prestaje smrću korisnika, jer ne misle da komunalni vez treba da postane privatna imovina koja se može prodavati, poklanjati ili slobodno prenositi, ali ističu da trgovina pravom na vez i porodični kontinuitet nijesu ista pravna ni životna situacija.

Jednim od najvažnijih pitanja pravilnika smatraju to što postojeći korisnici i lica s liste čekanja ne treba da budu predmet istog komparativnog bodovanja i tvrde da predloženi sistem kroz bodove međusobno vrednuje godine prethodnog korišćenja komunalnog veza i vrijeme provedeno na listi čekanja.

Postojeći uredni korisnici trebalo periodično ponovo da konkurišu za vez koji već koriste i da se rangiraju sa novim podnosiocima zahtjeva, kako navode, a njihovo pravo trebalo bi da se nastavlja dok uredno izvršavaju obaveze, imaju registrovano i odgovarajuće plovilo, poštuju pravila luke, ne daju vez u podzakup ili na korišćenje trećim licima i ispunjavaju ostale propisane uslove.

Naglašavaju da jedinstveni državni pravilnik mora uvažiti specifičnosti pojedinačnih luka.

Kad je u pitanju trajanje ugovora, ističu da je potrebno jasno urediti šta se dešava nakon šest godina i njegovog isteka. Oni pozdravljaju mogućnost produženja ugovora nakon prvog trogodišnjeg perioda, ali smatraju da Predlog pravilnika mora nedvosmisleno odgovoriti na pitanje što se događa nakon isteka ukupnog perioda od šest godina.

Predlog pravilnika formalno razlikuje plovila registrovana za privredne svrhe i plovila registrovana za lične potrebe i za njih predviđa odvojeno bodovanje, naveli su, a samo postojanje različitih kategorija smatraju opravdanim.

Međutim, kako navode, problem nastaje zato što obje kategorije u konačnom koriste isti ograničeni prostor komunalnog dijela luke, dok se kod privrednih plovila sama privredna namjena dodatno boduje i time predstavlja osnov za povoljniji položaj, pa misle da takvo rješenje zahtijeva jasno i posebno obrazloženje javnog interesa.

“Udruženje ni na koji način ne osporava potrebu da odgovarajući broj vezova bude obezbijeđen za plovila koja obavljaju privrednu djelatnost. Posebno smatramo potrebnim voditi računa o tradicionalnom profesionalnom ribarstvu, koje predstavlja sastavni dio pomorske tradicije i egzistencije dijela lokalnog stanovništva”, napisali su i dodali da sama činjenica da određeno plovilo obavlja privrednu djelatnost i vlasniku služi kao sredstvo za ostvarivanje prihoda, ne bi, bez jasnog razloga javnog interesa, trebalo sama po sebi da predstavlja osnov za dodatnu prednost u odnosu na lokalnog stanovnika koji isti ograničeni komunalni prostor koristi za plovilo za lične potrebe.

Predlažu zato da se preispita opravdanost dodatnog bodovnog favorizovanja privrednih plovila i da se umjesto toga razmotri unaprijed definisanje odgovarajućeg broja odnosno udjela vezova za pojedine kategorije korisnika, prema stvarnim potrebama i kapacitetima svake konkretne luke.

Imajući u vidu obim i značaj navedenih pitanja, kako su napisali, smatraju da ova materija zahtijeva dodatnu stručnu i javnu raspravu. Predlažu da se postojeći ugovori za naredni period produže prema važećem režimu, odnosno da se obezbijedi odgovarajući prelazni period, a da se prije pune primjene novog pravilnika organizuje dodatni institucionalni dijalog.

Ocjenjuju da u tom procesu, pored predstavnika MPO-a i upravljača luka, treba da učestvuju predstavnici jedinica lokalne samouprave, relevantnih nevladinih organizacija i legitimni predstavnici korisnika komunalnih vezova iz svih crnogorskih primorskih opština. Posebno predlažu formiranje radne grupe u kojoj bi bile zastupljene različite luke i lokalne zajednice.

( Marija Pešić )