Festival koji je svoj život vezao za glumca

Tri decenije od utemeljenja, različite forme, izazovi - profesionalni i društveni, a onda i stotine predstava i nebrojeno glumaca i umjetnika koji su prošli kroz Nikšić samo su neke od crtica bujnog i zanimljivog života Međunarodnog festivala glumca. A taj život sada je sabran i u monografiji “Međunarodni festival glumca (1995-2025)” koju je proteklih dana objavilo Nikšićko pozorište u okviru edicije Jubileji”, a povodom 30 godina od osnivanja festivala, u iščekivanju novog izdanja samog događaja.

Urednica sektora izdavačke djelatnosti, Slavojka Marojević, naglasila je da Nikšićko pozorište, čitaocima, “u ime literarne mudrosti, estetike njenog oživljavanja i ljudske valjanosti, daruje ovaj rukopis u znak obilježavanja velikog jubileja - 30 godina Međunarodnog festivala glumca u Nikšiću”...

Ona je i priredila monografiju zajedno sa Milenom Radonjić, a suizdavač je Javna ustanova Zahumlje. Može se reći da je u pitanju kapitalno izdanje koje na 508 stranica, kroz pet cjelina, donosi pregled svih festivalskih izdanja i njegovih različitih formi: od Festivala monodrame Crne Gore, Jugoslovenskog festivala Pozorište jednog glumca, do današnjeg Međunarodnog festivala glumca.

“Nikšićko pozorište - najtvrđava kula umjetničkog bedema Nikšića”, naslov je pogovora knjige “Festival glumca” koji potpisuje aktuelni umjetnički direktor Nikšićkog pozorišta, Janko Jelić. On je u svom tekstu istakao da monografija nije samo faktografski niz, već živi svjedok koji poziva čitaoca da se pridruži u pričanju ove priče.

“Pred nama je još jedan tako vrijedan svjedok. Onaj koji je pokupio sijaset tragova o Međunarodnom festivalu glumca u Nikšiću, koji traje više od dvije decenije i koji je sačuvao svoju suštinu i osnovnu misiju kroz sve društvene nedaće i kroz stihije nesumnjivog napretka, koji nekad zna da bude pogubniji od nemaštine i oskudice. Ovaj svjedok nam govori upravo o tome kako je ovaj Festival sačuvao samog sebe, ali i kako je sačuvao ono najljepše u našem gradu Nikšiću”, zapisao je Jelić u pogovoru monografije.

Faktografskom metodom, navode iz Nikšićkog pozorišta, sublimiran je trodecenijski, bogati život Festivala. Monografija obuhvata pet cjelina, i to: “Organizacija, repertoar, nagrade”; “Odluka sa Obrazloženjem žirija”; “Foto zapis predstava sa festivalskog repertoara”; “Foto zapis pratećeg programa” i “PRESS Clipping - odabir”. Priređivačice ističu da je od posebne koristi bila značajna arhiva dokumentarnog odjeljenja Izdavačke djelatnosti Nikšićkog pozorišta, ali i materijal iz privatnih arhiva glumaca i drugih dramskih umjetnika i novinara.

Prema svojoj programskoj koncepciji, Festival, koji organizuje Nikšićko pozorište, posvećen je glumi i glumcu kao osnovama dramske umjetnosti i pozorišta. Sama ideja potekla je iz “Zahumlja”, devedesetih godina prošlog vijeka.

“Na tom teorijskom, ali i praktičnom postulatu, koji na pijedestal stavlja ‘njegovo visočanstvo - glumca’ utemeljen je ‘Međunarodni festival glumca’ koji se pod tim nazivom u Nikšiću organizovao 12 puta, imajući u vidu njegove ranije različite forme”, ističe se na sajtu Nikšićkog pozorišta.

Prvo izdanje današnjeg Međunarodnog festivala glumca realizovano je od 18. do 22. aprila 1995. godine, a tada je to bio Prvi festival monodrame Crne Gore, čiji je selektor bio Slobodan Milatović. Već sljedeće godine festival monodrame prerastao je u “Jugoslovenski festival pozorišta jednog glumca”, da bi u maju 1997. godine bio održan drugi jugoslovenski festival “Pozorište jednog glumca” i tako redom do 1999. kada teatarskog praznika nije bilo. Obnovljen je, ustanovljen i realizovan kao “Međunarodni festival glumca” 2000. godine u organizaciji “Zahumlja”, da bi i poslije toga, ponovo, nastupila pauza, sedmogodišnja...

“Nikšićko pozorište je u februaru 2007. godine obnovilo tu značajnu pozorišnu smotru, koja je okupila pozorišne stvaraoce sa prostora bivše Jugoslavije. Za selektora Festivala imenovan je poznati crnogorski reditelj Blagota Eraković, formiran je Sekretarijat festivala koji su sačinjavali timovi iz sastava zaposlenih, tako da je cjelokupna priprema i organizacija Festivala bila dobro osmišljena, što je i dalo kvalitet i rezultiralo efikasnom i besprekornom festivalskom atmosferom. Od tada je Festival ostvario višestruku misiju, suštinski potvrdio svoje ime i ustanovio sopstveni indentitet”, ističe se na sajtu Nikšićkog pozorišta.

Kroz svoju razvojnu genezu i hronologiju, Festival je, navode, tragao upravo za svojom prepoznatljivošću. Od svoje obnove, Međunarodni festival glumca teatarskoj sceni naše zemlje, pozorišnoj publici, ali i Nikšiću i cijeloj Crnoj Gori daruje žanrovsku raznovrsnost, akcentujući raskoš glumačkih alata i izraza, neprikosnovenu lepezu talenata, kreacija i interpretacija.

“Istinski, Festival se bavio fenomenom glume i isključivo ulogom glumca kao okosnicom stvaralačke misije pozorišne umjetnosti”, navode iz Nikšićkog pozorišta.

Festival glumca raste i potvrđuje svoj značaj, jednako kao umjetnički i društveni događaj, onaj koji jača identitet grada, otvara prostor za razmjenu ideja, njeguje gostoprimstvo i poštovanje, širi misao o aktuelnom trenutku i podsjeća da je teatar mnogo više od estetike: mjesto emancipacije, socijalizacije, čin zajedništva, prostor u kojem se preispitujemo, rastemo, upoznajemo i postajemo bolji - sami i zajedno.

Zahvaljujući ovoj smotri, Nikšić svakog novembra postaje regionalni centar glumačke profesije i razigranosti, okupljajući velika umjetnička imena iz zemalja regiona. Svi oni su svojim bravurama Festivalu pružili posebnu umjetničku vrijednost, koja ga, pored ostalog, čini i prepoznatljivim.

Gostujući prošle godine na Festivalu, ali u ulozi žirija, istaknuta glumica Dara Džokić rekla je u intervjuu za “Vijesti” da je posveta glumi upravo posebna vrijednost ove manifestacije.

“Prelijepo je to što je Festival posvećen glumcu, kao i to što su sve nagrade posvećene glumcima. Ima raznih festivala, što je dobro, i većina njih opredjeljuje i glumačke nagrade, ali je posebnost nikšićkog festivala baš to što je posvećen samo glumcima. U tome je i ljepota”, istakla je ona.

Glumica Nela Mihailović koja je lani osvojila Grand Prix za epizodnu žensku ulogu, istakla je za “Vijesti” da je samo postojanje Festivala “divno, jedinstveno i dragocjeno”.

“Svi mi glumci znamo za ovaj Festival, za njegovu tradiciju i dugo trajanje. Pored odlične organizacije, ovdje vidim i njegovanu publiku, a vidim i prepunu salu. Uz prethodno rečeno, to su preduslovi za jedan dobar festival. Još kad dovedete dobre predstave, kao što jeste, pa nema ništa dalje”, poručila je ona.

Glumica Nikšićkog pozorišta Maja Stojanović podsjetila je uoči prošlogodišnjeg izdanja da se Festival glumca održava već dovoljno dugo da je postao, ne samo tradicija, već i znak raspoznavanja po kome se upravljaju pozorišni i mnogi drugi kalendari.

Različiti umjetnički rukopisi, predstave i generacije glumaca tokom tri decenije ostali su tako zabilježeni i u monografiji koja je značajan dokument festivala, ali i o jednom važnom dijelu pozorišnog i života Nikšića uopšte. Objavljivanje monografije realizovano je uz podršku Ministarstva kulture i medija Crne Gore i Opštine Nikšić kao osnivača Nikšićkog pozorišta.

( Jelena Kontić )