Glavni zaključci regionalnih izbora u Njemačkoj: Merc oslabljen, ne i otpisan, AfD učvršćuje vodeću poziciju...

Izbori u dvije njemačke pokrajine u nedjelju donijeli su velike gubitke vodećim demohrišćanima, dok je kancelar Fridrih Merc pod pritiskom da zaustavi jačanje krajnje desničarske Alternative za Njemačku (AfD), piše danas novinska agencija Rojters.

Rojters piše o pet glavnih zaključaka regionalnih izbora u sjeveroistočnoj pokrajini Meklenburg-Zapadna Pomeranija i njemačkoj prijestonici Berlinu.

Merc je oslabljen, ali još nije otpisan

Rezultati predstavljaju veliki udarac za Merca i njegovu Hrišćansko-demokratsku uniju (CDU), čiji birači prelaze AfD-u, sve više sumnjajući da 70-godišnji kancelar može da oživi njemačku ekonomiju i smanji troškove života.

Suočen sa najnižim rejtingom nekog njemačkog kancelara otkako se vode takve evidencije, Merc, koji je i sam rezultate nazvao "katastrofom", pod pritiskom je da sprovede obećane reforme, dok je sve više poziva da podnese ostavku nakon manje od 17 mjeseci na funkciji.

Iako je Merc nagovijestio da će ostati na funkciji i nastaviti sa reformskom agendom, nedjeljni gubici otvaraju pitanja o njegovom položaju unutar CDU-a, koji je u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji ostvario najgori rezultat na pokrajinskim izborima od 1949. godine.

Oslabljena pozicija Merca kao lidera najveće i najmoćnije članice Evropske unije (EU) mogla bi da naruši jedinstvo unutar bloka, u kojem stranke krajnje desnice nastavljaju da jačaju, dok su odnosi sa Sjedinjenim Američkim Državama (SAD) znatno zahladnjeli, a ekonomski pritisci se pojačali.

AfD učvršćuje vodeću poziciju

AfD je znatno ojačao u obje pokrajine i postao najjača stranka u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji, gdje je više nego udvostručio rezultat u odnosu na 2021. godinu.

Ovo je drugi put za dvije nedjelje da je AfD osvojio najviše glasova na pokrajinskim izborima u Njemačkoj, nakon pobjede u Saksoniji-Anhalt ranije ovog mjeseca, čime je dodatno ojačao uoči saveznih izbora 2029. godine.

AfD, koji je već najjača stranka u anketama na nacionalnom nivou sa 29 odsto podrške, privukao je birače obećanjima o oštrim mjerama za deportaciju stranaca koji nemaju pravo boravka u Njemačkoj, kao i zalaganjem za povratak jeftinoj ruskoj energiji i promovisanje konzervativnijih vrijednosti zasnovanih na tradicionalnom modelu porodice.

Druge velike stranke, međutim, odbijaju koalicije sa AfD-om u okviru politike takozvanog "sanitarnog kordona", zbog čega je malo vjerovatno da će ta stranka učestvovati u vlasti u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji ili Berlinu, gdje je zauzela treće mjesto.

Formiranje koalicija postaje sve teže

Kako AfD jača, a glasovi birača se raspoređuju na sve veći broj stranaka, postaje sve teže formirati stabilne većine. Preliminarni rezultati pokazuju da bi za formiranje buduće vlade u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji bile potrebne tri stranke.

Takva fragmentacija zahtijevaće veću spremnost na kompromise u zemlji u kojoj su tradicionalno vladale koalicije dvije stranke. Tročlana "semafor koalicija", formirana 2021. kao prva takva koalicija na saveznom nivou, raspala se poslije manje od tri godine.

Politika "sanitarnog kordona" do sada je držala AfD van vlasti, ali sve šira podrška toj stranci među biračima otvorila je pitanje održivosti takvog pristupa.

Ove promjene primoravaju suparničke stranke da razmatraju drugačije koalicione aranžmane. U Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji kao najizglednija opcija nameće se da drugoplasirana Socijaldemokratska partija (SPD) uključi Zelene u postojeću koaliciju sa Ljevicom.

U Berlinu bi pobjednička Ljevica mogla da formira većinu sa SPD-om i Zelenima.

Ekonomska zabrinutost odražava se na izborne rezultate

Slaba njemačka ekonomija postaje važan faktor na izborima, dok su birači širom političkog spektra nezadovoljni visokim troškovima života i ekonomskom neizvjesnošću.

Kampanje u obje pokrajine odvijale su se u vrijeme naglog rasta cijena goriva povezanog sa sukobom na Bliskom istoku i najava desetina hiljada novih otkaza u njemačkoj industriji. Višegodišnja ekonomska stagnacija navela je dio birača da podršku potraži izvan političkog centra.

U Berlinu je Ljevica privukla birače fokusirajući se na problem nedostatka stanova, obećavajući izgradnju novih pristupačnih stanova, prinudno smanjenje kirija za nekretnine kod kojih je zakupnina najmanje 20 odsto iznad lokalnog prosjeka i ograničavanje kratkoročnog iznajmljivanja turistima.

AfD je pridobio podršku predlogom da se ponovo pokrene gasovod Sjeverni tok iz Rusije, koji se završava u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji. Stranka tvrdi da bi ponovno puštanje gasovoda u rad i snabdijevanje ruskim gasom smanjili troškove energije.

Birači se udaljavaju od političkog centra

I stranka radikalne ljevice Ljevca (Die Linke) ostvarila je značajan rast podrške, dok se nezadovoljni birači udaljavaju od stranaka političkog centra.

U Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji, Ljevica je privukla 28.000 birača Mercovog konzervativnog CDU-a i 45.000 birača SPD-a lijevog centra, prema istraživanju instituta Infratest dimap za javni servis ARD.

Ti podaci ukazuju na sve veću privlačnost te stranke među tradicionalnom radničkom biračkom bazom SPD-a.

Premijerka Meklenburga-Zapadne Pomeranije Manuela Švezig iz SPD-a rekla je da su protivljenje pomoći Ukrajini i podrška ugašenom gasovodu Sjeverni tok sa Rusijom dva razloga zbog kojih su birači u tom dijelu nekadašnje Istočne Njemačke prelazili AfD-u, koji se smatra naklonjenim Rusiji.

U Berlinu je SPD izgubio oko 36.000 birača koji su prešli Ljevici, pokazuju preliminarni podaci. Zeleni, koji često mogu biti presudni za formiranje vladajuće većine u Njemačkoj, izgubili su 51.000 birača u korist Ljevice.

( Ne.V. )