Ječmenica predložio odluku: Pljevlja traže dokumentaciju o radu TE i lokalni monitoring kvaliteta vazduha

Nezavisni odbornik u Skupštini opštine Pljevlja Saša Ječmenica predložio je da lokalni paralemnt na prvoj narednoj sjednici donese odluku o zaštiti građana Pljevalja od štete izazvane emisijama iz industrijskih postrojenja i uspostavljanju lokalnih mreža za praćenje kvaliteta vazduha.

Predlog, upućen za XXIX sjednicu Skupštine opštine Pljevlja, predviđa da lokalna uprava od Vlade Crne Gore zatraži obimnu dokumentaciju o radu Termoelektrane Pljevlja, formira lokalnu mrežu za monitoring kvaliteta vazduha i uspostavi posebnu kancelariju za pružanje pravne pomoći građanima u ostvarivanju njihovih ekoloških prava.

Ječmenica predlaže da Opština, u roku od 15 dana od stupanja odluke na snagu, od Vlade zatraži dokumentaciju koja se odnosi na pokretanje i rad TE Pljevlja nakon ekološke rekonstrukcije, uključujući dozvole, tehničke preglede i inspekcijsku dokumentaciju.

Među traženim dokumentima su i kompletan zapisnik Termoenergetske inspekcije od 11. decembra 2025. godine, kao i SCADA/DCS logovi, registri alarma i podaci o radnom opterećenju TE Pljevlja za period od 13. do 31. decembra 2025. godine. Traže se i podaci sa sistema kontinuiranog mjerenja emisija (CEMS) za sumpor-dioksid, azotne okside i praškaste materije.

Predlogom se od Vlade traži i Plan postupanja u vanrednim situacijama i ekološkim incidentima TE Pljevlja, kao i podaci o tome da li je javnost tokom decembra 2025. godine bila blagovremeno obavještavana o tehničkim problemima i eventualno povišenim emisijama.

Ječmenica traži i detaljnu finansijsku rekapitulaciju projekta „Ekološka rekonstrukcija TE Pljevlja“, sa podacima o izvođačima i podizvođačima, uključujući DEC International, kao i podatke o eventualnom aktiviranju bankarskih garancija za dobro izvršenje posla.

Poseban dio predloga odnosi se na građane. Predviđeno je formiranje kancelarije u okviru lokalne samouprave koja bi pružala pravnu pomoć građanima, nevladinim organizacijama i drugim zainteresovanim licima u ostvarivanju ekoloških prava.

Opština bi, prema predlogu, građanima omogućila i besplatnu pravnu pomoć pred državnim organima i sudovima u slučajevima koji se odnose na ostvarivanje njihovih ekoloških prava.

Jedna od ključnih mjera koju predlaže Ječmenica jeste uspostavljanje lokalne mreže za praćenje kvaliteta vazduha na teritoriji opštine.

Predviđeno je da Skupština opštine, na predlog nadležne službe, donese program monitoringa i odredi lokacije mjernih mjesta.

Opština bi istovremeno uspostavila registar izvora zagađenja, u koji bi se unosili podaci sa lokalnih mjernih stanica, ali i podaci o emisijama iz industrijskih postrojenja i kotlarnica.

Građani bi, prema predlogu, bili redovno informisani o kvalitetu vazduha putem lokalnog javnog emitera, LED displeja i drugih odgovarajućih kanala, uključujući podatke o emisijama sumpornih i azotnih oksida koje Opština dobija od TE Pljevlja.

U obrazloženju predloga Ječmenica posebnu pažnju posvećuje događajima iz novembra i decembra 2025., kada je TE Pljevlja ponovo pokrenuta nakon višemjesečnog zastoja tokom realizacije projekta ekološke rekonstrukcije.

U dokumentu se poziva na zapisnik Termoenergetske inspekcije od 11. decembra 2025. godine, u kojem su, prema navodima predlagača, konstatovane nepravilnosti na pojedinim sistemima TE Pljevlja.

Kako se navodi u obrazloženju, inspekcijskim pregledom je konstatovano da dio sistema za transport pepela i šljake nije funkcionisao, da je korišćen raniji način transporta, da projekat izvedenog objekta nije odgovarao stvarnom stanju na terenu, kao i da radovi na mašinskim instalacijama nijesu bili izvedeni u obimu koji je, prema nalazu, zadovoljavao uslove za probni rad.

Kao prilog predlogu dostavljen je i dokument Vlade Crne Gore iz oktobra 2025. godine, kojim je usvojena Informacija o aktivnostima na realizaciji projekta termoenergetskog kompleksa u Pljevljima.

U toj informaciji navedeno je da je ekološkom rekonstrukcijom predviđena izgradnja postrojenja za odsumporavanje, denitrifikaciju, tretman otpadnih voda, transport čvrstih nusproizvoda sagorijevanja uglja i drugih sistema čiji je cilj usklađivanje rada TE Pljevlja sa ekološkim standardima.

Istovremeno, dokument ukazuje na kašnjenja na pojedinim segmentima projekta, uključujući sisteme za transport šljake i otpadnih voda.

EPCG je tada od izvođača DEC International zahtijevala ubrzanje radova i otklanjanje uočenih nedostataka, uz mogućnost angažovanja dodatnih podizvođača ukoliko se ne ostvari dovoljan napredak.

Prema predloženoj odluci, sva dokumentacija koju Opština dobije od državnih organa trebalo bi da bude javno dostupna i pohranjena u posebnoj bazi podataka, u formatu pogodnom za korišćenje pred drugim institucijama.

Ječmenica u obrazloženju navodi da je cilj da lokalna samouprava građanima omogući pristup informacijama i dokazima koji bi mogli biti od značaja za eventualne postupke pred nadležnim organima.

Predlog takođe predviđa da se sredstva prikupljena kroz ekološke naknade koriste isključivo za poboljšanje ekološkog stanja, dok bi predsjednik Opštine bio dužan da Skupštini predloži godišnji Plan ekološke sanacije.

Odbornik Saša Ječmenica predlog je uputio 21. septembra 2026. godine, uoči nove zimske sezone, uz obrazloženje da je potrebno preventivno djelovati kako bi se izbjeglo ponavljanje problema sa zagađenjem vazduha i obezbijedila veća dostupnost podataka o radu TE Pljevlja.

( Goran Malidžan )