Evropa strahuje od Trampove zabrane izvoza dizela

Zvaničnici Evropske unije upozorili su juče da bi plan SAD da na 90 dana zabrane izvoz dizela mogao značajno da utiče na evropska tržišta i naveli da je EU u razgovorima sa administracijom Donalda Trampa kako bi Unija bila izuzeta iz te zabrane.

“Evropska unija sa zabrinutošću prati izvještaje da SAD planiraju da zabrane izvoz dizela, uključujući i izvoz u Evropsku uniju”, rekao je novinarima Olof Gil, portparol Evropske komisije, izvršnog tijela EU, odgovarajući na pitanje “Politika”. “Svaki poremećaj mogao bi negativno da utiče na obje strane.”

U tom kontekstu, “u toku su kontakti na visokom nivou između Evropske unije i američke administracije”, a EU očekuje da se “bliski partneri međusobno konsultuju prije preduzimanja mjera koje utiču na zajednička tržišta”, dodao je.

Gil nije želio da iznosi detalje o sadržaju diplomatskih razgovora, ali je rekao da “postoje snažni glasovi” na obje strane koji smatraju da bi bilo kakva zabrana ove vrste zaista bila veoma loša ideja.

Uvoz američkog dizela u EU porastao je posljednjih mjeseci kako bi nadomjestio smanjeni uvoz zbog sukoba na Bliskom istoku, a Unija trenutno više od polovine dizela uvozi iz Amerike.

Na značajan skok cijena i snabdijevanje dodatno su uticali napadi na ruske rafinerije nafte. Rusija, drugi najveći svjetski izvoznik poslije SAD, u julu je zabranila izvoz dizela do kraja septembra, podsjeća agencija Rojters.

Sjedinjene Države sada su najveći svjetski izvoznik dizela i ove godine obaraju nove rekorde u izvozu, prema podacima kompanije ClearView Energy. Povlačenje tih količina sa globalnog tržišta imalo bi dalekosežne posljedice po evropsku i svjetsku ekonomiju, ističe Politiko.

“Imajući u vidu osjetljivu situaciju u kojoj se Evropa trenutno nalazi, svako dodatno ograničenje dostupnosti goriva za EU u ovoj fazi moglo bi veoma brzo da postane ozbiljan problem”, rekao je za briselski portal izvor iz industrije koji pomno prati stanje na tržištu i koji je tražio da ostane anoniman kako bi otvoreno govorio o osjetljivoj situaciji.

Planirana zabrana, o kojoj je prvi izvijestio Politiko, trajala bi 90 dana, u trenutku kada u SAD raste zabrinutost zbog povećanja cijena goriva. Međutim, toj mjeri snažno se protivi američki naftni sektor, koji upozorava da bi zabrana znatno smanjila ponudu na globalnom tržištu. Zabrani se protivi i Trampov ministar energetike Kris Rajt.

Ana-Kaisa Itkonen, portparolka Evropske komisije, dodala je da Brisel “veoma, veoma pažljivo prati tržišta i sigurnost snabdijevanja, zajedno sa državama članicama”.

Ona je rekla da je EU “veliki uvoznik američkog dizela” i da i dalje predstavlja “stabilno i atraktivno tržište za Sjedinjene Države”.

Dok nastoji da poveća udio obnovljivih izvora energije u Uniji, EU je isticala i svoje obećanje da će do 2028. godine uložiti 750 milijardi dolara u američke energetske proizvode, u okviru trgovinskog sporazuma SAD i EU.

Na pitanje da li bi EU mogla da preispita tu obavezu, kao i šire povećanje uvoza goriva iz SAD, Itkonen je rekla da je trgovina energentima između SAD i EU “obostrano korisna”, istovremeno naglašavajući dugoročnu posvećenost EU potpunom odustajanju od fosilnih goriva.

Dodala je da su privatne kompanije odgovorne za veliki dio povećanja uvoza.

Dizel pokreće transport, poljoprivrednu opremu i druge mašine koje se koriste za proizvodnju i prevoz robe, a više cijene goriva podstiču inflaciju jer povećavaju troškove svega - od prehrambenih proizvoda do industrijskih materijala, ističe Rojters.

Američka zabrana izvoza primorala bi rafinerije u SAD da znatno smanje količinu sirove nafte koju prerađuju, što bi zauzvrat smanjilo proizvodnju benzina i drugih derivata i dovelo do rasta njihovih cijena, naveli su analitičari i trgovci.

Cijene goriva na pumpama već su dostigle rekordne nivoe širom Njemačke i Holandije, što je podstaklo pozive političkim liderima da zaštite domaćinstva od rasta troškova.

U Velikoj Britaniji cijene goriva za vozače mogle bi već za nekoliko dana da dostignu nove istorijske rekorde, što izaziva zabrinutost zbog ekonomskih posljedica daljeg poskupljenja za domaćinstva koja su već pod velikim finansijskim pritiskom, piše britanski “Gardijan”.

“Američka zabrana izvoza bila bi pogubna za snabdijevanje Evrope dizelom, jer bi teško mogla da nadomjesti izgubljene količine”, rekao je za britanski list Džoš Mihalovski, šef za određivanje cijena dizela u Evropi u kompaniji Argus Media, koja pruža podatke o tržištima roba.

Malo je vjerovatno da bi benzinske stanice širom Evrope ostale bez goriva, jer raspolaže rezervama. Međutim, eksperti strahuju da bi nadmetanje za raspoložive isporuke na globalnom tržištu dovelo do rasta cijena.

Tramp pod pritiskom uoči izbora za Kongres

Cijene dizela u SAD dostigle su rekordne nivoe usljed intenziviranja sukoba na Bliskom istoku, što je dodatno pojačalo pritisak na administraciju predsjednika Donalda Trampa da ograniči izvoz goriva.

Rast cijena dizela postao je i jedna od važnijih tema kampanje uoči izbora za Kongres na sredini predsjedničkog mandata, posebno u državama sa snažnim poljoprivrednim i transportnim sektorom.

Prema podacima Američke automobilske asocijacije (AAA), galon dizela je u srijedu koštao 6,52 dolara, što je 73 odsto više nego neposredno prije početka rata sa Iranom. SAD su ove godine trošile oko 4,1 milion barela dizela dnevno, dok su izvozile oko 1,5 miliona barela, pokazuju podaci S&P Global Energy.

Tramp je pokazao spremnost da podrži ograničavanje izvoza, ali je ministar energetike Kris Rajt poručio da se ne razmatra potpuna zabrana, odnosno svođenje izvoza dizela na nulu.

Američki institut za naftu upozorio je da bi cijene dizela za većinu Amerikanaca zapravo porasle ukoliko bi zabrana izvoza stupila na snagu, a isto upozorenje iznijelo je i nekoliko ekonomista. “To bi značilo da bi Amerikanci istovremeno bili pogođeni rastom cijena hrane i goriva, i to bez prestanka”, rekao je za agenciju Asošiejtid pres Džozef Brusuelas je glavni ekonomista američke konsultantske i računovodstvene kompanije RSM US.

( N.B. )