Papa: UN i globalna diplomatija u krizi, dijalog rizikuje da postane „farsa“
Tokom posjete Francuskoj upozorio je i na rizike vještačke inteligencije i kritikovao selektivno poštovanje zakona, dok Crkva nastoji da obnovi ugled nakon skandala sa zlostavljanjem
Papa Lav je danas izjavio da se Ujedinjene nacije i druge multilateralne organizacije nalaze u krizi, upozorivši u govoru u sjedištu UNESCO-a u Parizu da međunarodni dijalog rizikuje da postane „farsa“.
Prvi papa iz Sjedinjenih Američkih Država, koji boravi u vikend-posjeti Francuskoj dok se u Njujorku održava napeta Generalna skupština UN-a, kritikovao je i svjetske lidere koji ne poštuju vladavinu prava, ne navodeći nikoga poimenično.
„Umjesto da poštuju zakon, oni koji su na vlasti pozivaju se na njega kada služi njihovim interesima, a zanemaruju ga kada ih ograničava, tretirajući čak i samu pravdu kao robu kojom se može trgovati“, rekao je papa.
UN i druge multilateralne organizacije „prolaze kroz krizu efikasnosti“, rekao je papa. „Dijalog se doživljava kao prepreka djelovanju, a ne kao sredstvo za mir, kao farsa, a ne kao prilika da se zajednički traga za opštim dobrom.“
Lav, koji je postao papa u maju 2025. godine, ranije ove godine izazvao je nezadovoljstvo predsjednika SAD Donalda Trampa nakon što je kritikovao rat u Iranu.
Ovogodišnja Generalna skupština UN-a, koja se završava u ponedjeljak, bila je poprište žestokih rasprava. U govoru u utorak, Tramp je zaprijetio uništenjem Irana ukoliko ne prihvati uslove za okončanje rata. U četvrtak su desetine delegata napustile salu Generalne skupštine dok je govorio izraelski premijer Benjamin Netanjahu.
Tramp je 2025. godine najavio da će se SAD povući iz UNESCO-a.
Lav je u ubrzanoj posjeti trima francuskim gradovima, tokom koje nastoji da popravi ugled Crkve u toj zemlji nakon skandala sa zlostavljanjem koji su izazvali šok širom Francuske.
Papa, koji je upozoravanje na rizike vještačke inteligencije učinio jednom od centralnih tema svojih 16 mjeseci pontifikata, stavio je to pitanje u središte svoje posjete Francuskoj, prve papine posjete toj zemlji u gotovo 20 godina.
On je ranije danas pozvao svijet da preispita razvoj vještačke inteligencije, upozorivši u govoru francuskim zvaničnicima da bi AI mogao da stvori budućnost u kojoj „raj mašina“ preuzima kontrolu nad Zemljom.
„Ako želimo da izbjegnemo gubitak čovječnosti usred ‘raja mašina’ koji prodire u naš svakodnevni život i uslovljava ga, hitno nam je potrebno obrazovanje koje razvija etičko rasuđivanje“, rekao je u Jelisejskoj palati.
Lava su na pariskom aerodromu Orli, pod vedrim plavim nebom, dočekali predsjednik Emanuel Makron i njegova supruga Brižit, kao i djeca koja su mu pjevala i tražila autograme. Tokom četvorodnevne posjete obići će čuveno katoličko svetilište u Lurdu, na jugozapadu zemlje, kao i Mec, na granici sa Njemačkom.
Govoreći novinarima u avionu za Pariz, Lav je rekao da dolazi kako bi prenio poruku mira, dodajući: „To je poruka koja je u ovom trenutku, kao što svi znamo, posebno važna.“
Papu su kasnije dočekale oduševljene mase kada je stigao u obnovljenu katedralu Notr Dam kako bi predvodio molitvenu službu, što je prva posjeta jednog pape od razornog požara koji je 2019. godine gotovo uništio ovo remek-djelo gotičke arhitekture.
„Zajednički napor uložen u njenu obnovu, kao i veličanstvenost rezultata, otkrivaju da ovdje kuca srce jednog naroda i da se nalazimo u živom središtu jedne civilizacije, gdje se prošlost i budućnost grle, gdje se susreću nebo i zemlja“, rekao je.
Francuska, sekularna država u kojoj je odvajanje crkve i države utvrđeno zakonom iz 1905. godine, bilježi postepeni pad pripadnosti Katoličkoj crkvi tokom poslijeratnog perioda, u skladu sa trendom prisutnim i u drugim tradicionalno katoličkim zemljama.
Lavova posjeta dolazi u trenutku kada su katolički lideri u Francuskoj u sporu sa vladom zbog toga što je pravo na abortus 2024. godine uneseno u francuski ustav, kao i zbog usvajanja zakona kojim je legalizovana pomoć pri umiranju za punoljetne osobe sa neizlječivim bolestima.
Papa je u danas snažno ponovio učenje Crkve o zaštiti života, kritikujući inicijative kojima se omogućava pomoć pri umiranju osobama sa neizlječivim bolestima.
„Zabrinjavaju me... oni trendovi u društvu koji prijete da nauku i tehnologiju pretvore u djelatnosti vođene profitom, koje podstiču genetske manipulacije, surogat majčinstvo, trgovinu ljudskim organima ili mogućnost da čovjek sam organizuje sopstvenu smrt“, kazao je.
U međuvremenu, lokalni crkveni lideri nadaju se da će papina posjeta pomoći da se popravi ugled Crkve nakon poraznog izvještaja iz 2021. godine, prema kojem je oko 330.000 djece u Francuskoj tokom sedam decenija bilo zlostavljano od strane katoličkog sveštenstva i laičkih crkvenih službenika.
Francuski biskupi su od tada uveli mjere obeštećenja i zaštite od zlostavljanja, ali žrtve i dalje zahtijevaju od crkvenih čelnika da pokažu odgovornost.
„Lav nosi ogromnu odgovornost da kaže: dosta je bilo“, rekao je za Rojters Alen Esker (66), portparol žrtava iz katoličke ustanove Notr Dam de Betaram.
Papa će se u nedjelju u Lurdu sastati sa sedam francuskih žrtava zlostavljanja koje su počinili katolički sveštenici.
( Rojters, A.Š. )