Kap koja je prelila čašu: Slučaj izbacivanja bake iz stana podigao Španiju na noge

Simbolično zvečeći ključevima i uz zvižduke pištaljki, desetine hiljada ljudi marširalo je u subotu ulicama Madrida i još 11 gradova u Španiji zahtijevajući suzbijanje rastućih troškova stanovanja i otežavanje deložacija (prinudnih iseljenja).

Protest je uslijedio kao reakcija na dramatično iseljenje 87-godišnje Marikarmen Abaskal iz stana u Madridu u kojem je živjela decenijama.

Snimci na kojima se vidi kako je u srijedu iznose na nosilima, nakon što je policija provalila vrata, ponovo su stavili stambenu krizu u Španiji u centar pažnje.

„Cijela ova situacija sa stanovima slama srce. Marikarmen je, na neki način, bila kap koja je prelila čašu i pokrenula ove društvene nemire, ali se sa ovim problemom nosimo već duže vrijeme“, rekao je prosvjetni radnik Simon de la Riva (43).

„Neprihvatljivo je da lešinarski fondovi kupuju stanove, da ljudi ne mogu da priušte život, da se cijele porodice iseljavaju i da je jedna starija žena izbačena na ulicu.“

„Dosta mi je pranja veša 53-godišnjeg sina“

„Ovdje smo jer je stanovanje problem koji već pogađa cijelo društvo, sve uzraste i klase“, rekla je medicinska sestra Dora Garsija (55).

Enrike Ortega de Migel (38), grafički dizajner koji živi sa majkom, kaže: „Prava je borba pronaći mjesto koje možeš da priuštiš, a onda živiš u strahu da ćeš biti izbačen“.

Penzionerka Marikarmen Arnedo (76) istakla je da, dok starije ljude izbacuju iz domova, „mladi ne mogu da se isele iz domova svojih roditelja“.

„Hoću da cijene nekretnina i kirije padnu, jer mi je dosta pranja donjeg veša mog 53-godišnjeg sina“, dodala je ona.

Na kraju marša, demonstranti su sjedjeli na trgu Puerta del Sol sa očiglednom namjerom da ostanu tamo, a neki su postavili i šatore.

„Ljudi neće otići odavde dok se nešto ne promijeni jednom zauvijek“, rekla je Marija Huarez, 47-godišnja psihološkinja.

Do ranih jutarnjih sati u nedjelju, list El Pais je prenio da je broj šatora porastao na oko 150.

„Održaćemo ovaj kamp sve dok stanovanje ne prestane da bude tržišna roba“, poručio je u nedjelju preko megafona jedan od organizatora protesta.

Sindikat stanara Madrida pozvao je preko mreže X stanovnike glavnog grada da se pridruže protestu na trgu Puerta del Sol.

„Ne možemo više da izdržimo. Ili će pasti sistem zakupa, ili će pasti vlada“, poručili su iz sindikata.

Baka izbačena iz stana poslije 70 godina

Marikarmen Abaskal bila je primorana da napusti stan u kojem je živjela 70 godina. Španski mediji su prenijeli da je otac izbačene Abaskal još 1956. godine zakupio stan u ekskluzivnom naselju Retiro, a ona je nastavila da bude stanar nakon smrti roditelja. U to vrijeme je postojalo ograničenje visine kirije.

Zgrada je promijenila vlasnika 2018. godine, a Abaskalovoj je ponuđena prilika da kupi stan, ali to nije mogla da priušti, navodi Sindikat stanara Madrida, koji je organizovao subotnji protest.

Urbagestión, investicioni fond koji je kasnije kupio stambenu jedinicu, podigao je kiriju sa 500 eura na 2.650 eura. Kasnije je spustio kiriju na 1.650 eura, što Abaskalova i dalje nije mogla da priušti od svoje penzije, saopštio je sindikat.

Sudovi su blokirali tri prethodna pokušaja njenog iseljenja. Obimno medijsko izvještavanje pretvorilo je Abaskalovu u simbol stambene krize u Španiji.

„Želim da ono što se meni dogodilo posluži tome da se ne dogodi drugim ljudima“, rekla je ona iz bolnice, gdje se liječi od iscrpljenosti od trenutka iseljenja.

„Nisam uspjela da odbranim svoj dom, ali sam se borila da drugi nauče da se bore za svoje. Molim vas, nastavite da se borite“, rekla je ona za javni servis RTVE.

Sjednica Vlade u utorak

Demonstranti su za stambenu krizu okrivili i lijevičarsku centralnu vladu premijera Pedra Sančeza i konzervativne regionalne vlade.

Očekuje se da će vlada na sjednici kabineta u utorak odobriti paket mjera nazvan „Marikarmen dekret“, koji bi uključivao automatsko produženje ugovora o zakupu i dodatna ograničenja za iseljenja.

Paket mjera bi stupio na snagu odmah, ali je potrebno odobrenje parlamenta u roku od 30 dana. Međutim, Sančezova vlada nema većinu i još uvijek pregovara sa nekoliko stranaka. Iako je sličan predlog zakona oboren ranije ove godine, slučaj Abaskalove je pojačao pritisak na političke stranke da djeluju.

Četvrtoj ekonomiji EU nedostaje 700.000 stanova

Uprkos snažnom ekonomskom rastu u četvrtoj po veličini ekonomiji Evropske unije, plate zaposlenih nisu pratile taj rast, dok su kirije neprestano rasle.

Analitičari kažu da su turizam i rast stanovništva podstaknut imigracijom u gradovima stvorili dodatni pritisak na ograničenu ponudu stambenog prostora.

Banka Španije procjenjuje da zemlji od oko 50 miliona stanovnika nedostaje 700.000 stanova, pri čemu je najgora situacija u velikim gradovima – Madridu, Barseloni i Valensiji.

Španija je ranije gradila stambene zgrade javnim sredstvima koje su kasnije prodavane u privatno vlasništvo, čime su uklonjene iz javnog stambenog fonda. Španija se nalazi pri dnu liste zemalja Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD) po broju državnih stanova za iznajmljivanje, koji čine manje od dva odsto njene raspoložive ponude. Prosječna vrijednost u Evropskoj uniji iznosi osam odsto.

Odvojeni masovni protesti protiv vlade i politike migracija

Dok su aktivisti i građani kampovali na trgu Puerta del Sol zbog stambenog pitanja, Madrid je istog dana bio poprište još jednog, politički potpuno suprotnog masovnog skupa na kojem su se vijorile brojne zastave Španije.

Na poziv opozicionih platformi i desničarskih stranaka, desetine hiljada demonstranata izašlo je na ulice zahtijevajući ostavku premijera Pedra Sančeza i raspisivanje vanrednih opštih izbora. Redovni izbori trebalo bi da se održe najkasnije sredinom 2027. godine.

Ovaj protest bio je usmjeren protiv vladine politike prema migrantima i njenog upravljanja velikom migrantskom krizom u španskoj eksklavi Seuti.

( Deutsche Welle )