CGO: CANU da se javno distancira od stavova i djelovanja Sadovničija

Centar za građansko obrazovanje (CGO) pozvao je Crnogorsku akademiju nauka i umjetnosti (CANU) da se javno i nedvosmisleno distancira od stavova i djelovanja svog inostranog člana Viktora Sadovničija i da razmotri izmjene Statuta, kojima bi se omogućio prestanak članstva u slučajevima javne podrške agresiji, ratnim zločinima ili drugim teškim povredama međunarodnog prava.

Koordinatorka programa Aktivno građanstvo u CGO-u Sara Čabarkapa u saopštenju ističe da je Sadovniči, rektor Moskovskog državnog univerziteta Lomonosov, dugogodišnji saradnik predsjednika Rusije Vladimira Putina i inicijator pisma rektora ruskih univerziteta kojim je podržana ruska invazija na Ukrajinu.

Istovremeno, CGO je ponovio poziv akademiku Draganu Vukčeviću da se odrekne članstva u Međunarodnoj asocijaciji akademija nauka (MAAN), koja je, kako su kazali, blisko povezana sa režimima u Moskvi i Minsku. Pozvali su i CANU da se jasno distancira od te "kompromitovane asocijacije" i prekine institucionalnu saradnju s njom.

Sadovniči je, podsjeća CGO, inostrani član CANU-a od 6. decembra 1996. godine, a i danas se nalazi na spisku članova Odjeljenja prirodnih nauka na zvaničnoj internet stranici CANU-a.

CGO je prethodno ukazao da je Vukčević, rukovodilac Leksikografskog centra CANU-a, u septembru 2024. godine u Moskvi učestvovao na zasjedanju Savjeta MAAN-a.

"Među govornicima na tom skupu, pored sankcionisanih zvaničnika poput Dmitrija Mezenceva i Mihaila Kovaljčuka, bio je i Viktor Sadovniči. Drugim riječima, akademik CANU je u Moskvi dijelio govornicu sa inostranim članom sopstvene Akademije, jednim od najistaknutijih zagovornika Putinovog režima u ruskoj akademskoj zajednici", kaže Čabarkapa.

Sadovniči, matematičar rođen u Ukrajini, na čelu je Moskovskog državnog univerziteta od 1992. godine. Od 2002. godine član je Putinove vladajuće partije „Jedinstvena Rusija“ i član njenog Višeg savjeta, a 2003. godine izabran je u Državnu dumu kao nosilac moskovske liste te partije, ali se odrekao poslaničkog mandata. Tokom predsjedničkih izbora u Rusiji 2012, 2018. i 2024. godine bio je zvanično registrovan kao povjerenik predsjedničkog kandidata Vladimira Putina, dok je 2018. godine bio je član inicijativne grupe koja je nominovala Putinovu kandidaturu za predsjednika i ponovo je uvršten na listu njegovih povjerenika, podsjeća CGO. Naredne godine Državna duma usvojila je amandman koji predsjedniku omogućava da neograničen broj puta reimenuje rektore Moskovskog i Sanktpeterburškog državnog univerziteta, čime je Sadovničijev mandat "direktno stavljen u ruke predsjednika Rusije" Vladimira Putina, kažu iz te NVO.

"Nakon početka ruske agresije 2022. godine, Sadovniči je bio inicijator pisma rektora ruskih univerziteta kojim je podržana invazija na Ukrajinu. Pod ukrajinskim sankcijama je od juna 2022. godine, a zbog njegove podrške agresiji univerziteti u Harkivu, Kijevu i Dnjepru oduzeli su mu počasne doktorate. Prema dostupnim informacijama, Sadovniči se ne nalazi na listi lica prema kojima Crna Gora primjenjuje restriktivne mjere, što dodatno naglašava odgovornost CANU da se sama jasno odredi prema djelovanju svog inostranog člana", navodi Čabarkapa.

Sadovniči je, dodaje, u CANU izabran mnogo prije nego što je postao Putinov izborni povjerenik i "javni zagovornik rata", a prema Statutu CANU-a, članstvo u Akademiji je doživotno. Međutim, ističe ona, doživotno članstvo ne podrazumijeva i "obavezu ćutanja Akademije" o djelovanju svojih članova.

"Ukrajinski univerziteti su povukli konkretne posljedice zbog njegove podrške agresiji, a panevropska akademija Academia Europaea mu je u martu 2022. godine jednoglasnom odlukom suspendovala članstvo, osuđujući najoštrijim riječima izjavu kojom je, kao predsjednik Ruskog saveza rektora, podržao 'zločinački rat Rusije protiv Ukrajine'. Međutim, CANU se ni nakon više od četiri godine rata nije javno odredila prema činjenici da se među njenim članovima nalazi inicijator tog pisma. Takav odnos teško je pomiriti sa deklarativnom podrškom koju je CANU izražavala Ukrajini, kao i sa vanjskopolitičkim opredjeljenjem Crne Gore, koje je usklađeno sa vanjskom i bezbjednosnom politikom Evropske unije. Dodatno, Evropska federacija akademija nauka i humanističkih nauka (ALLEA), čija je CANU članica, suspendovala je 2022. godine članstvo Ruske akademije nauka i Nacionalne akademije nauka Bjelorusije", podsjeća Čabarkapa.

Kaže da zadržavanje u članstvu osobe koja je javno podržala agresiju na suverenu evropsku državu, bez ikakvog javnog ograđivanja od njegovih stavova i djelovanja, otvara ozbiljno pitanje kredibiliteta CANU-a i šalje poruku da podrška ratu ne proizvodi posljedice po status u crnogorskoj akademskoj zajednici, a to "posljedično narušava i međunarodni ugled" države Crne Gore.

( B.H. )