Tramp: Evropa pristala da oslobodi zalihe dizela

Evropske zemlje saglasile su se da oslobode zalihe dizela, izjavio je danas predsjednik SAD Donald Tramp, nakon što je Bijela kuća izvršila pritisak na vlade da to učine kako bi se obuzdao nagli rast cijena goriva povezan sa ratom u Iranu.

„Evropa je upravo pristala da oslobodi ogromnu količinu svojih velikih zaliha dizela. Proces će početi odmah“, napisao je Tramp u objavi na društvenoj mreži Truth Social.

Trampova izjava uslijedila je danas nakon razgovora vlada zemalja EU, na kojima je razmatran francuski prijedlog da evropske zemlje oslobode 50 miliona barela dizela, a članice Međunarodne agencije za energiju (IEA) 50 miliona barela sirove nafte, rekla su Rojtersu tri izvora upoznata sa razgovorima.

Prema prijedlogu koji su evropske vlade razmatrale u jutros, Evropa bi dio količina dizela oslobodila tokom perioda od 20 dana, čime bi odgovorila na Trampov zahtjev za brzo puštanje zaliha goriva na tržište, rekla su dva izvora.

Francuski predsjednik Emanuel Makron predsjedavao je u petak poslije podne video-konferencijom lidera G7 posvećenom energetskoj situaciji, saopštila je Jelisejska palata. Nije odmah bilo jasno da li su zemlje G7 prihvatile francuski prijedlog o količinama goriva koje bi trebalo osloboditi.

Američki fjučersi na dizel nastavili su pad cijena u petak nakon izvještaja o razgovorima o oslobađanju zaliha i bili su niži za više od četiri odsto, na 4,4491 dolar po galonu. Referentni evropski fjučersi na dizel pali su za više od 100 dolara po metričkoj toni, pokazali su podaci LSEG-a.

Razgovori ukazuju na sve veći pritisak na Evropu dok Tramp razmatra moguću zabranu američkog izvoza dizela kako bi smanjio domaće cijene goriva uoči izbora za Kongres 3. novembra.

Pri razmatranju odgovora, EU mora da pronađe ravnotežu između potrebe da ublaži snažan rast troškova goriva i očuvanja rezervi za vanredne situacije, koje služe kao zaštita od neizvjesnosti u snabdijevanju od proizvođača iz Zaliva usljed poremećaja izazvanih ratom u Iranu.

Francuski predsjednik Makron razgovarao je tokom noći sa Trampom, naglašavajući potrebu za zajedničkim djelovanjem u borbi protiv rasta cijena goriva i obezbjeđivanju globalne dostupnosti naftnih derivata, saopštila je u petak Jelisejska palata. Francuska trenutno predsjedava grupom G7.

Rojters je juče objavio da je Trampova administracija poručila Njemačkoj i Francuskoj da počnu da koriste vanredne zalihe dizela ili da se suoče sa mogućom američkom zabranom izvoza tog goriva, prema navodima tri osobe upoznate sa razgovorima.

SAD su zahtijevale da velike evropske zemlje, uključujući Francusku i Njemačku, oslobode 100 miliona barela dizela u roku od 20 dana, rekla su Rojtersu dva izvora.

Globalno snabdijevanje dizelom pogođeno je ratom SAD sa Iranom i ruskom zabranom izvoza, uvedenom nakon što je Ukrajina oštetila veliki broj ruskih rafinerija. Kineske rafinerije takođe su obustavile izvoz goriva u oktobru kako bi povećale domaće zalihe, naveli su izvori.

Predloženo oslobađanje 50 miliona barela odgovara približno 17 odsto ukupnih vanrednih zaliha dizela i gasnog ulja u EU, pokazali su podaci Eurostata zaključno sa majem 2025. godine.

Ta količina predstavlja oko tri odsto godišnje potrošnje tog goriva u EU, pokazuju podaci Eurostata.

Evropa se ranije uglavnom oslanjala na uvoz dizela iz Rusije i sa Bliskog istoka, ali je posljednjih godina sve više zavisila od uvoza iz Sjedinjenih Država.

„Pošto su uhvaćene u odugovlačenju sa obećanim oslobađanjem strateških zaliha ranije ove godine, a sada suočene sa mogućim američkim ograničenjima izvoza, evropske zemlje će vjerovatno osloboditi dodatne količine dizela, a moguće i sirove nafte iz svojih zaliha“, rekao je Bob Mekneli, predsjednik Rapidan Energy Groupa.

„Oslobađanje evropskih strateških zaliha jeste neophodan, mada ne i dovoljan uslov da se spriječe američka ograničenja izvoza, koja bi i dalje ostala moguća s obzirom na veliku političku zabrinutost Bijele kuće zbog visokih cijena goriva na pumpama.“

Tokom današnjih razgovora, zemlje EU razmatrale su mogućnost da jedan od uslova za bilo kakav dogovor o oslobađanju zaliha dizela bude obaveza SAD da neće jednostrano uvesti zabranu izvoza dizela, rekao je jedan od izvora.

IEA, koja ima 32 članice, u martu je dogovorila koordinisano oslobađanje 400 miliona barela iz strateških rezervi nafte kao odgovor na rat u Iranu, što je bilo najveće takvo oslobađanje u istoriji.

Izvršni direktor IEA Fatih Birol rekao je ove sedmice da su članice do sada oslobodile oko dvije trećine tih količina.

( Rojters, N.B. )