Zastava u prašini

Kod nas se u Beogradu, od pedeset godina naovamo, neprestano nešto meri, kopa, raskopava, nasipa, spušta kaldrma pa opet diže ...

Ben Akiba (aka Branislav Nušić)

Na jarbol poboden u nultu tačku Podgorice - baš u Ground Zero - u tačku koja se nalazi na goloj ledini okruženoj ruševinama tvrđave Depedöğen - tvrđave koju su Turci podigli u drugoj polovini XV vijeka poviše Sastavaka - ušća Ribnice u Moraču - ta zastava države Crne Gore, dakle, svečano je podignuta na taj bijeli jarbol 3. juna davne 2020. godine - uz obavezno intoniranje himne države Crne Gore od strane Vojnog orkestra - a povodom 14. godišnjice od zvaničnog proglašenja nezavisnosti države Crne Gore - usvajanjem Deklaracije o nezavisnosti države Crne Gore u Skupštini Crne Gore.

“Na ovaj način iskazujemo poštovanje prema tom istorijskom trenutku”, klikovao je, za sve pare, Iko Vuković, gradonačelnik Podgorice u to vrijeme, “i šaljemo poruku da bi ovakvim i sličnim pitanjima trebali posvetiti više pažnje” - jer, konstatovao je Vuković u nastavku, 3. jun je “treći najvažniji datum u modernoj istoriji Crne Gore”.

Da me sad neko pita kad počinje “moderna istorija Crne Gore” - dobro bih se zamislio - iskreno - ali recimo da je to trenutak kada je nikad do kraja shvaćeni (i prihvaćeni) Hotel Podgorica u Podgorici primio prve vesele goste - što bi se isključivo imalo odnositi na original, molim vas - ovo sad se ne broji...

“Ovo je istorijsko srce Podgorice”, klikovao je Iko Vuković jednako, “Stara varoš je simbol multikulturalizma, svega onoga što je moderna Crna Gora” - uz primjedbu da nikad nije bilo lako, nekima od Novovarošana (za razliku od Starovarošana), da priznaju ono što svi mi Starovarošani znamo od kad se rodimo - ono o čemu je najvjerodostojnije pisao Pavle Mijović: da ne znamo gdje je taj kamen temeljac grada Podgorice - tražile su ga nadležne institucije i tamo i ovamo, ali ga nijesu našle - i dok ga ne nađu - a nadajmo se da će ga naći u dogledno vrijeme - zar ne bi trebalo da u udžbenicima stoji da (najvjerovatnije) nije bilo grada na suvim i prašnjavim ledinama poviše Sastavaka do momenta kad su časni Turci počeli da grade grad - na stranu to što govorimo o neformalnoj i vazda nemirnoj granici - u to vrijeme moćne Otomanske imperije - prema divljem zapadu - prema tim krajnje negostoljubivim brdima na zapadu.

Elem, u godinama koje su uslijedile nakon što su se Ikovi zlaćahni orlovi zavijorili poviše Sastavaka - u godinama bremenitim istorijskim trenucima - ta zastava je volšebno nestajala više puta - i više puta se, jednako volšebno, pojavljivala - kao feniks iz pepela - jednom je čak nestao i cijeli bijeli jarbol - visok svih 14 metara - da bi se nakon par nedelja pojavio novi bijeli jarbol - nov novcijat - u kompletu sa novom novcijatom zastavom.

Moje obožavateljke mlade - mnogo mlade, mnogo slatke - prije nego li moji obožavatelji mladi - jednako mladi i jednako slatki - vjerovatno pamte neki od tekstova iz serije mojih tekstova o tom nesrećnom jarbolu pobodenom u najsvetiju tačku Podgorice i o toj nesrećnoj zastavi - a bog mi je svjedok da mi nije teško bilo da svaki put kad bi nestala zastava sa jarbola pobodenog u srce same ideje o gradu poviše Sastavaka - o nestanku zastave obavijestim javnost.

Es wird bekannt gegeben!

I ono “Depedöğen”, molim vas, ne znači “pod brdom”, ili “pod goricom”, odnosno “pod Goricom” - “depedöğen” znači, u bukvalnom prevodu sa staroturskoga: onaj koji tuče po tjemenu - od riječi “depe/tepe” - što znači tjeme/vrh - i “döven/döğen” - što znači udarati odozgo - što bi se konkretno imalo odnositi na starotursku metaforu za tzv. varopečinu - za nesnosnu vrućinu - kad žarko sunce nemilosrdno tuče odozgo po tjemenima.

Možete li zamisliti te časne Turke kako u julu i avgustu mjesecu grade tvrđavu poviše Sastavaka i proklinju sunce koje ih nemilosrdno tuče odozgo po (obrijanim) tjemenima - i ne sluteći da istovremeno udaraju kamen temeljac (modernoj) Varopečini - ili Podgorici, ako vam je tako draže - što bi bio, priznajmo, prvi najvažniji datum u (modernoj) istoriji svima nama Varopečanima/Podgoričanima najdraže Veropečine/Podgorice.

***

Kako bilo, ovoga puta zastava nije nestala - ali se više ne vije sa vrha jarbola - pala je - polegla je - ili je neko nježno spustio tu zastavu do same zemlje - i sad se (dijelom) vije (i) po prašini.

Da je zastava pala, primijetio sam u prošlu subotu, 26. septembra, oko 13 sati, jer svaki put kada se zadesim na tom svetom mjestu - ja tu zastavu pomilujem pogledom - bez obzira da li tvrđavi prilazim odozdo - iz pravca Sastavaka - ili odozgo - iz pravca Stare varoši - barem toliko dugujem mojim/našim (posvađanim) zlaćahnim orlovima (crnogorskom i srpskom).

I neka što je zastava pala - već su iza zastave, duž bedema, u pravcu sjeveroistok - jugozapad, nabacane gomile zemlje, šuta i kamena...

A da se neko nije poveo za Čedovim svijetlim primjerom - i uzeo da nasipa prirodni materijal na ravnoj poziciji uokvirenoj ruševinama stare turske tvrđave - to sam pomislio u prvom momentu - a kako su tamo - iza one Vukovićeve metalne skalamerije koja je imala (nekada davno) poslužiti kao ljetnja pozornica - što se svelo na priču o bačenim parama, naravno - odložene i neke crne cijevi - vrlo ozbiljnog prečnika - riječ je o nekih... možda čak i 40 santimetara u prečniku - sjetih se da su Mujovićeve udarne brigade nedavno prekopale Ulicu Spasa Nikolića - na potezu od Starodoganjske džamije, otprilike, pa prema Džamiji Osmanagića - pa je vrlo vjerovatno da im se učinjelo - Mujovićevcima - da je najzgodnije da iskopanu zemlju, šut i kamen deponuju baš na Starom gradu - podno jarbola i pripadajuće mu zastave - baš na najsvetijem mjestu - uz sam jarbol i pripadajuću mu poleglu zastavu.

I sad razmišljam - još od prošle subote - odnosno od prošlog utorka, kada sam posljednji put ovjerio što se dešava sa jarbolom i sa pripadajućom mu zastavom - koga da zovem?

Kojoj od institucija da se obratim?

***

A možda je dio problema i u činjenici da su naši preci - najstariji Starovarošani, pjesmom opjevani - generacijama i generacijama unazad (sve do momenta kada je klima-uređaj postao opšte mjesto u starovaroškom domu) - primali žestoke udarce nemilosrdnog sunca po tim njihovim tjemenima...

Moralo je to ostaviti nekakvoga traga u podgoričkom mentalitetu - možda je to baš ta naša nesmirenost (anksioznost) - kojoj smo vrlo skloni i koja nam odavno nije dala šansu da se barem elementarno prizovemo - ne kao pojedinci - kao pojedinci smo relativno prizvani - kao pojedinci smo OK - nego kao nesrećni kolektiv...

Ne znam, iskreno, nijesam više pametan...

( Borislav Vukićević )