Ustavne reforme ne smiju ugroziti nezavisnost institucija: U Tivtu okupili vrh evropskog ustavnog sudstva

Ustavne promjene koje Crnu Goru očekuju na putu ka Evropskoj uniji (EU) moraju očuvati nezavisnost ustavnih institucija, podjelu vlasti, sigurnost sudijskog mandata i lični integritet sudija, zaključeno je na međunarodnoj konferenciji „O Ustavu, državi i demokratiji“, održanoj u Tivtu.

Kako je saopšteno iz Ustavnog suda Crne Gore, jednog od organizatora konferencije, predsjednici, potpredsjednici i sudije ustavnih i najviših sudova evropskih država, predstavnici Evropskog suda za ljudska prava, Suda pravde Evropske unije i Venecijanske komisije saglasili su se da evropski put zahtijeva sposobnost ustavnog sistema da se mijenja.

"Ali istovremeno i disciplinu uzdržanosti kako reforme ne bi zadirale u temeljne garancije nezavisnosti institucija", dodaje se u saopštenju.

Ustavna stabilnost, zaključeno je na konferenciji, ne znači nepomičnost, ali ni ustavni razvoj ne može značiti da se o svakoj ustavnoj garanciji može pregovarati.

“Zakonodavna i druga ustavna vlast moraju imati mogućnost da reformišu institucije, ali ustavne izmjene ne smiju postati instrument za zaobilaženje zaštitnih mehanizama kojima se garantuje njihova nezavisnost”, ocijenjeno je na konferenciji.

Naglašeno je da zaštita nezavisnosti sudstva podrazumijeva i sigurnost sudijskog mandata, zaštitu ličnog i profesionalnog integriteta sudija i poštovanje podjele vlasti, kako političke i institucionalne promjene ne bi mogle biti korišćene za nedozvoljen uticaj na sudsku vlast.

Učesnici su ocijenili da članstvo u EU ne predstavlja završetak evropskog konstitucionalizma, već početak nove faze u kojoj nacionalne ustavne institucije nastavljaju da štite demokratiju, vladavinu prava, osnovna prava i nezavisnost sudstva.

Iz Ustavnog suda su kazali da je tokom konferencije istaknuta važna uloga Venecijanske komisije, čija nezavisna, uporednopravna i stručno utemeljena mišljenja državama pružaju podršku u oblikovanju ustavnih i institucionalnih reformi u skladu sa evropskim standardima, naročito u oblastima vladavine prava, ustavne pravde, nezavisnosti sudstva i institucionalne ravnoteže.

Kako su naveli, na događaju je zaključeno i da Crna Gora prije članstva treba jasno da uredi ustavnopravni osnov za prenos vršenja određenih suverenih ovlašćenja na EU.

“Takva rješenja treba da omoguće puno učešće države u evropskom pravnom poretku, ali istovremeno da očuvaju njen ustavni identitet i demokratske garancije”, kaže se u saopštenju.

Pristupanje EU, ocijenjeno je, ne zahtijeva samo eventualne izmjene teksta Ustava, već podrazumijeva i ozbiljno institucionalno prilagođavanje uloge Skupštine, Vlade, redovnih sudova i Ustavnog suda u donošenju evropskih odluka, primjeni prava EU i dijalogu sa evropskim sudovima.

Na konferenciji je istaknuto da neriješena ustavnopravna pitanja treba otvoriti i riješiti prije članstva, a ne ostavljati ih za period nakon pristupanja.

“Ustavna reforma zato ne treba samo da omogući ulazak u Evropsku uniju, već da postavi stabilan dugoročni okvir za odnos nacionalnog ustavnog prava i prava EU”, poručeno je na konferenciji.

Kako se navodi u saopštenju Ustavnog suda, nacionalni ustavni sudovi i nakon članstva zadržavaju važnu ulogu u evropskom pravnom prostoru i njihov odnos sa Sudom pravde Evropske unije treba da počiva na dijalogu i saradnji, uz očuvanje odgovornosti koju imaju kao čuvari nacionalnog ustavnog poretka.

Iz Ustavnog suda su kazali da je konferencija u Crnoj Gori okupila vrh evropskog ustavnog i najvišeg sudstva, sa ciljem da iskustva država članica i evropskih institucija posluže kao orijentir u predstojećim ustavnim i institucionalnim reformama Crne Gore.

Realizaciji konferencije doprinijeli su Opština Tivat i Turistička organizacija Tivat, Opština Kotor i kompanija Plantaže.

Konferencija je podržana kroz projekat „EU Empower ME“, koji sufinansiraju EU i Vlada Njemačke, a implementira GIZ.

( MINA )