SAD će uživo prenositi strijeljanje ubice iz Fort Huda

Sjedinjene Države prenosiće uživo predstojeće pogubljenje streljačkim vodom muškarca koji je 2009. godine ubio 13 ljudi u vojnoj bazi Fort Hud, saopštio je Pentagon. To bi bio prvi takav prenos pogubljenja u istoriji SAD.

Nidal Hasan, bivši vojni psihijatar, trebalo bi da postane prva osoba koju će američka vojska pogubiti streljačkim vodom od 1945. godine.

Pogubljenje je zakazano za 3. decembar u istoj velikoj vojnoj bazi u Teksasu u kojoj je Hasan otvorio vatru iz pištolja opremljenog laserskim nišanom, unutar medicinskog objekta.

Odluka dolazi u trenutku pojačane debate o smrtnoj kazni u SAD, nakon neuspjelog pokušaja pogubljenja žene smrtonosnom injekcijom u Tenesiju prošle sedmice.

„Biće prenošeno uživo. Detalji će biti naknadno saopšteni“, rekao je za Rojters zvaničnik Pentagona, koji je želio da ostane anoniman.

Američki ministar odbrane Pit Hegset, koji se zalagao za Hasanovo pogubljenje streljačkim vodom, potvrdio je planove za direktan prenos u objavi na društvenoj mreži X.

Mediji su i ranije pokušavali da dobiju dozvolu za televizijski prenos pogubljenja u SAD, ali su sudovi takve zahtjeve odbijali. Prema riječima stručnjaka, nije poznato da bilo koja druga država televizijski ili putem interneta uživo prenosi pogubljenja koja se sprovode u skladu sa zakonom.

Posljednje zakonom odobreno javno pogubljenje u SAD izvršeno je 1936. godine, navode stručnjaci za smrtnu kaznu. Tada su hiljade ljudi posmatrale vješanje mladog Afroamerikanca osuđenog za silovanje bjelkinje.

Hegset je u emisiji Human Events Daily izjavio da je odluka da Hasan bude pogubljen streljačkim vodom u Fort Hudu, u četvrtak u 13 časova – približno u isto vrijeme, istog dana u sedmici i na istom mjestu gdje se dogodila pucnjava 2009. godine – bila potpuno očigledna.

„Pobrinućemo se da ljudi mogu to da gledaju, da bude javno. Jer ljudi moraju da shvate da ovakvi postupci imaju ozbiljne posljedice“, rekao je Hegset.

Na pitanje da li je Hasan imao neke posljednje zahtjeve, Hegset je odgovorio:

„Nije me briga. Vidjećemo ga 3. decembra.“

Predsjednik mora da odobri pogubljenje

Vojna porota osudila je Hasana na smrt u avgustu 2013. godine, nakon što ga je proglasila krivim po 45 tačaka optužnice za ubistvo s predumišljajem i pokušaj ubistva s predumišljajem.

Pucnjava se dogodila nekoliko sedmica prije nego što je Hasan, koji sada ima 56 godina, trebalo da bude raspoređen u Avganistan.

Tokom hapšenja policija ga je ranila, zbog čega je ostao djelimično paralizovan i vezan za invalidska kolica.

Prema američkom vojnom zakonodavstvu, predsjednik SAD mora da odobri izvršenje smrtne kazne streljačkim vodom.

Predsjednik Donald Tramp dao je takvo odobrenje na preporuku Hegseta, saopštio je Pentagon u ponedjeljak.

Bijela kuća odbila je da saopšti da li Tramp podržava direktan prenos pogubljenja, uputivši novinare da se za odgovore obrate Pentagonu.

Organizacija Death Penalty Action, koja se protivi smrtnoj kazni, saopštila je da bi Hasanovo pogubljenje bilo prvo pogubljenje koje sprovodi američka vojska od 1961. godine.

Prema podacima Informativnog centra za smrtnu kaznu, pogubljenje iz 1961. godine izvršeno je vješanjem.

Posljednja poznata pogubljenja koja je američka vojska sprovela streljačkim vodom dogodila su se 1945. godine, navodi ovaj centar.

„Bilo bi izuzetno, izuzetno neobično“ prenositi takav događaj uživo, rekao je Judžin Fidel, advokat, pisac i stručnjak za vojno pravo koji predaje na Pravnom fakultetu Univerziteta Jejl.

Iako streljački vod ima dugu istoriju u američkom vojnom pravu, Fidel je rekao da bi, koliko je njemu poznato, televizijski ili internet prenos pogubljenja bio presedan.

Dodao je da bi Hasan morao da pokrene postupak pred saveznim sudom ukoliko želi da spriječi javno prikazivanje sopstvene smrti.

„Vrhovni sud se nikada nije bavio ovim pitanjem, a zanimljivo je da li bi sadašnji sastav suda primijenio originalno tumačenje Ustava i rekao: 'Pa, ako je to bilo prihvatljivo 1790. godine, zašto onda, dođavola, ne bi bilo i sada?'“, rekao je Fidel.

Džonatan Luri, pisac i istoričar vojnog pravosuđa, smatra da ne postoje uvjerljivi razlozi da pogubljenje bude javno.

„Koja je svrha toga? Ko bi želio to da gleda?“, upitao je Luri.

Najmanje pet američkih saveznih država predviđa mogućnost pogubljenja streljačkim vodom, prema podacima Informativnog centra za smrtnu kaznu.

Južna Karolina je 2025. godine izvršila prvo takvo pogubljenje u Sjedinjenim Državama poslije 15 godina.

Pogubljenje streljačkim vodom jedan je od nekoliko načina izvršenja smrtne kazne koje je Trampova administracija nedavno uvrstila među dozvoljene metode za najteža savezna krivična djela, zajedno s električnom stolicom i gušenjem gasom.

Broj dozvoljenih metoda izvršenja smrtne kazne na saveznom nivou proširen je djelimično zbog sve većih poteškoća u nabavci supstanci za smrtonosne injekcije, čija se primjena u pojedinim slučajevima pokazala problematičnom.

Plan savezne države Tenesi da prvi put poslije više od 200 godina pogubi ženu pošao je po zlu prošle sedmice, kada zatvorsko osoblje nije uspjelo pravilno da primijeni smrtonosnu injekciju.

Osuđenica na smrt Krista Pajk preživjela je pokušaj pogubljenja, ali je završila u bolnici.

Njeni advokati saopštili su u srijedu da se probudila u bolnici „ljuta i zbunjena“.

Prema njihovim riječima, Pajk je i dalje u veoma teškom zdravstvenom stanju i vezana je lisicama za bolnički krevet.

( N.B. )