Privremeno rješenje za Poglavlje 12: Vlada daje dva miliona eura za spalionice i opremu za životinjski otpad

Vlada planira da izdvoji 2,2 miliona eura za nabavku dvije mobilne spalionice, četiri specijalizovana kamiona i prateće opreme za sakupljanje, transport i uništavanje nusproizvoda životinjskog porijekla, kako bi uspostavila makar privremeni sistem zbrinjavanja životinjskog otpada, što je jedna od ključnih obaveza za zatvaranje pregovaračkog poglavlja 12 - Bezbjednost hrane, veterinarstvo i fitosanitarna politika.

To je predviđeno vladinom Informacijom o potrebi nabavke opreme za uspostavljanje sistema upravljanja nusproizvodima životinjskog porijekla, koja je pripremljena 30. septembra, u kojoj se navodi da postojeći i planirani lokalni kapaciteti nijesu dovoljni za zbrinjavanje približno 8.000 tona ovog otpada, koliko se procjenjuje da godišnje nastaje u Crnoj Gori.

Prema dokumentu, država namjerava da nabavi dvije mobilne spalionice različitih kapaciteta, ukupne procijenjene vrijednosti oko 449.000 eura bez PDV-a, dok je za četiri specijalizovana kamiona planirano 600.000 eura.

Uspostavljanje funkcionalnog sistema upravljanja životinjskim nusproizvodima jedna je od obaveza Crne Gore u pregovorima s Evropskom unijom (Poglavlje 12 - Bezbjednost hrane, veterinarstvo i fitosanitarni nadzor), jer sadašnji način postupanja s tim otpadom ne obezbjeđuje potrebne kapacitete, sljedljivost i kontrolu u skladu sa evropskim standardima.

“Vijesti” su ranije pisale da Vlada ima poteškoće u izvršavanju tih obaveza jer su sve opštine trebalo do 1. maja ove godine obezbijede stočna groblja, što većina njih nije uspjela da uradi, pa je Vlada bila primorana da razmišlja o regionalnim rješenjima i mobilnim spalionicama - s čijom realizacijom se počelo.

Za rashladne kontejnere, veterinarske kontejnere za obdukciju uginulih životinja, agregate i mobilne jedinice za pranje i dezinfekciju, kao i transport, montažu i pripremu lokacija, predviđen je ostatak sredstava do ukupno 2,2 miliona eura.

U dokumentu se navodi da je ponuda proizvođača spalionica, britanske kompanije “Waste Spectrum Ltd”, od 16. jula već istekla, zbog čega će prije pokretanja postupka biti potrebno pribaviti nove cijene. Predložena je nabavka spalionice kapaciteta šarže od 1.720 kilograma, koja može spaljivati do 500 kilograma otpada na sat, i veće, kapaciteta šarže od 3.580 kilograma, s brzinom spaljivanja do jedne tone na sat.

Proizvođač je u ranijoj ponudi naveo rok izrade od 14 do 16 sedmica od uplate avansa, ali u dokumentu nije precizirano kada bi nabavka mogla biti pokrenuta, niti kada bi oprema bila stavljena u funkciju.

DRŽAVNA FIRMA U PRIPREMI

Vlada je još 2. aprila usvojila Inovirani plan upravljanja nusproizvodima životinjskog porijekla, kojim je predviđeno postepeno uspostavljanje nacionalnog sistema, od određivanja lokacija za zakopavanje životinja u izuzetnim situacijama i izgradnje regionalnih sabirnih centara, do nacionalnog postrojenja za preradu koje bi trebalo da bude završeno do 2031. godine.

Novim zakonom predviđeno je osnivanje državnog preduzeća koje će se baviti sakupljanjem, preradom i odlaganjem najrizičnijih kategorija nusproizvoda životinjskog porijekla.

Predlog odluke o osnivanju društva s ograničenom odgovornošću “Prerada nusproizvoda životinjskog porijekla” Podgorica dostavljen je 23. septembra Sekretarijatu za zakonodavstvo i Ministarstvu finansija na mišljenje, a planirano je da početni kapital tog preduzeća iznosi 2,2 miliona eura, koliko je procijenjena i vrijednost nabavke opreme potrebne za početak rada sistema.

Dok novo preduzeće ne bude osnovano i operativno osposobljeno, razmatra se mogućnost da sistemom privremeno upravlja podgorička “Deponija”, ali još nije odlučeno ko će sprovesti nabavku niti na koji način će ona biti finansirana, pa bi to naknadno trebalo da utvrde Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, Ministarstvo finansija i Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove.

UMJESTO HRVATSKE, POMOĆ OD SLOVENIJE

Uspostavljanje sistema dodatno je zakomplikovano nakon što je hrvatska strana u julu odustala od planirane saradnje, zbog čega su crnogorske institucije bile prinuđene da traže alternativna rješenja.

U međuvremenu je dogovorena saradnja sa Slovenijom, pa je Memorandum između crnogorske Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove i slovenačke Uprave za bezbjednost hrane, veterinarstvo i zaštitu bilja usaglašen 28. jula, Evropskoj komisiji dostavljen dva dana kasnije, a obje strane potpisale su ga 11. septembra.

Taj akt predviđa stručnu i tehničku podršku, obuku zaposlenih, izradu procedura, podršku laboratorijskim ispitivanjima i mogućnost saradnje u postupanju sa pojedinim kategorijama životinjskih nusproizvoda, u skladu sa evropskim propisima.

U toku su i aktivnosti na angažovanju slovenačkog eksperta koji bi pomogao u uspostavljanju nacionalnog sistema sakupljanja otpada, uključujući izradu operativnih procedura i kontrolnih lista.

BAR SPALIONICU, MOJKOVAC LOKACIJU

U Vladinoj informaciji navodi se da su pojedine lokalne samouprave već pokrenule aktivnosti za rješavanje ovog problema a, kako su “Vijesti” pisale prošle sedmice, Opština Bar je 23. septembra pokrenula postupak nabavke postrojenja za kontrolisano spaljivanje uginulih životinja i klaničnog otpada sa svoje teritorije vrijednog 250 hiljada eura.

Opština Mojkovac je odredila lokaciju za stočno groblje, navodi se u informaciji Vlade, a podgorička veterinarska ambulanta “Montvet” pokrenula je nabavku mobilne spalionice kapaciteta 100 kilograma, prvenstveno namijenjene zbrinjavanju nusproizvoda koji potiču od kućnih ljubimaca pa se navodi i da je ta ambulanta iskazala spremnost da s Vladom zaključi ugovor o pružanju tih usluga.

Ipak, u dokumentu se priznaje da ove aktivnosti, iako predstavljaju pomak, ne mogu obezbijediti dovoljno kapaciteta za količine otpada koje godišnje nastaju u zemlji, a bi zbog toga državna oprema trebalo da bude raspoređena tako da pokrije sjeverni, centralni i južni region, ali konkretne lokacije spalionica i kontejnera još nijesu određene.

Njihov raspored zavisiće od raspoloživih lokacija, količine otpada po regionima, uslova zaštite životne sredine i preporuka slovenačkog eksperta, a Vladin dokument ukazuje da bi mobilne spalionice trebalo da predstavljaju prelazno rješenje do izgradnje nacionalnog postrojenja za preradu, planiranog do 2031. godine.

( Marija Pešić )