"Momci u papučama" zbog kojih rastu cijene goriva

Saudijske vlasti produžile su zatvaranje međunarodnog aerodroma u Rijadu do subote, dok su avio-kompanije otkazale letove nakon serije smrtonosnih napada jemenskih Huta tokom protekle sedmice. Napadi, najteži u posljednjih deset godina, ukazali su na rastuću vojnu moć Huta, koji su od pobunjeničkog pokreta prerasli u jednu od najmoćnijih nedržavnih oružanih formacija na Bliskom istoku.

Aerodrom je zatvoren od subotnjeg napada, u kojem je poginulo 13 ljudi, a više od 300 povrijeđeno, dok je u novom napadu u nedjelju poginula je još jedna osoba, a desetak ljudi je povrijeđeno.

Huti su posljednjih nedjelja napadali i saudijsku naftnu infrastrukturu, dok su istovremeno zauzeli dodatne teritorije duž jemenske obale Crvenog mora, uključujući luku Moha. Preuzimanjem ostrva Perim, u strateški važnom moreuzu Bab el Mandeb, uspostavili su i kontrolu nad ulazom u Crveno more, iako su snage jemenske vlade, koje podržava Saudijska Arabija, u međuvremenu pokrenule kontraofanzivu.

Huti su u julu proglasili blokadu saudijskih luka i od tada su više puta napadali saudijske brodove koji su pokušavali da prođu kroz moreuz Bab el Mandeb, čime su ozbiljno ugrozili izvoz saudijske nafte.

"Svi i dalje potcjenjuju vojnu moć Huta", rekao je za Fajnenšl tajms Farea el Muslimi, stručnjak za Jemen iz londonskog istraživačkog instituta Čatam haus, dodajući da su Huti često omalovažavani kao obični "momci u papučama". "Odjednom, ti momci u papučama mogu da udvostruče ili utrostruče vaše račune za grijanje tokom zime."

"Oni nijesu samo momci u papučama već zapravo tehnološki znalci", rekao je Muslimi, ističući da su tokom protekle decenije, uz pomoć Irana, razvijali vojne kapacitete i sopstvenu proizvodnju oružja.

"Prije deset godina uvozili su oružje iz Afrike, a sada ga sami proizvode i snabdijevaju njime one od kojih su ga nekada kupovali."

Ipak, analitičari ističu da uspjesi Huta nijesu rezultat samo njihovog sve sofisticiranijeg naoružanja, već i bolje organizacije, kao i slabosti međunarodno priznate jemenske vlade koju podržava Saudijska Arabija.

Temelji vojne moći Huta postavljeni su u septembru 2014. godine, kada su zauzeli Sanu i preuzeli veliki dio arsenala jemenske vojske, uključujući balističke rakete Republikanske garde i protivbrodsko naoružanje mornarice.

"Nijesu počeli od nule, već su imali osnovu", rekao je za FT Mohamed el Baša, direktor specijalizovane konsultantske kuće za bezbjednost Baša riport iz Vašingtona. Huti su tada preuzeli i iskusne oficire, raketne stručnjake i vojne jedinice, koje su kasnije reorganizovali u jedinstvenije i bolje povezane snage.

Iranska Islamska revolucionarna garda i libanski Hezbolah obezbijedili su im obuku i tehničku ekspertizu, dok je nova generacija stručnjaka Huta potom odlazila u Iran kako bi unaprijedila svoja znanja i sposobnosti, posebno u oblasti protivbrodskih raketa i besposadnih plovila naoružanih eksplozivom, koja su korišćena za napade na brodove u Crvenom moru.

El Baša je istakao da Huti sada mogu uglavnom samostalno da proizvode svoje prepoznatljive napadačke dronove Samad, koristeći stakloplastiku proizvedenu u Jemenu i komercijalno dostupne komponente, od kojih se mnoge uvoze iz Kine.

Međutim, kada je riječ o sofisticiranijim balističkim i krstarećim raketama, Huti i dalje u velikoj mjeri zavise od iranskih komponenti i tehnologije, naveo je on.

Opsežni vazdušni napadi Sjedinjenih Država, Velike Britanije i Izraela uglavnom nijesu uspjeli da oslabe raketne kapacitete Huta.

Iako u oblasti raketne tehnologije i dalje u velikoj mjeri zavise od iranskog znanja, Huti su, po svemu sudeći, počeli da se oslanjaju i na vještačku inteligenciju.

Prema bezbjednosnom izvještaju koji je objavila kompanija Antropik, korisnici iz sjevernog Jemena, koji je pod kontrolom Huta, pokušali su da zloupotrijebe njen model vještačke inteligencije Klod za razvoj i usavršavanje sofisticiranih raketnih sistema.

( N.B. )