Stiže udar po džepu države: Deceniju od takozvanog "državnog udara", dolaze tužbe protiv Crne Gore

Ajmo Vojvodo na put, možda su ovo istorijski trenuci, pa šta bude, neka bude. Tvoja sestra i tvoj četnik, Branka Milić pozdravlja te. Od ove "poruke" protekla je tačno decenija, a Milićeva je prošla put od uhapšene teroristkinje, pritvorenice u Spužu, bjegunca koji se skrivao u Ambasadi Srbije u Podgorici, do osobe koja od države Crne Gore sada traži 180.000 eura na ime naknade za neosnovani pritvor u predmetu “Državni udar”.

I nije Branka Milić jedina koja je nakon pravosnažne oslobađajuće presude u predmetu “Državni udar” odlučila da tuži Crnu Goru - potraživanje je dostavio i još jedan nekada okrivljeni u tom postupku Nemanja Ristić dok bivši general Žandarmerije Srbije Bratislav Dikić, koji je preko četiri godine proveo u pritvoru Spuža, sa advokatskim timom priprema tužbeni zahtjev prema državi.

Ministarstvo pravde potvrdilo je da je dvoje, koji su bili okrivljeni u predmetu “državni udar”, u skladu sa članom 499 stav 2 Zakonika o krivičnom postupku, preko punomoćnika podnijelo zahtjev za naknadu štete zbog neosnovanog lišenja slobode.

Prva koja je zbog neosnovanog hapšenja iznijela tužbeni zahtjev je Branka Milić, koja je to učinila 25. marta ove godine, dva mjeseca nakon što je Apelacioni sud Crne Gore pretposljednjeg dana prošle godine potvrdio oslobađajuću prvostepenu presudu, koju je donijelo vijeće sudije podgoričkog Višeg suda Zorana Radovića u julu 2024. godine.

Nemanja Ristić zahtjev Ministarstvu pravde je predao 3. septembra ove godine, ali za razliku od Milićeve, njegov advokat nije napisao preciznu cifru koju traži zbog toga što mu se sudilo u jednom od najvećih procesa u Crnoj Gori.

Zahtjeve Branke Milić i Nemanje Ristića je Ministarstvo pravde odbilo zbog čega su oni upućeni da sudskim putem u parničnom postupku traže novac od države Crne Gore.

“Zahtjev za naknadu štete jednog lica nije bio opredijeljen u dijelu visine štete koja se potražuje, dok je zahtjev drugog lica bio opredijeljen na iznos od 180.000,00 € (stotinu osamdeset hiljada eura). Sa navedenim licima nije potpisan sporazum o postojanju štete, vrsti i visini naknade zbog neosnovanog lišenja slobode, a isti su preko punomoćnika obaviješteni da shodno članu 500 stav 1 Zakonika o krivičnom postupku mogu kod nadležnog suda podnijeti tužbu za naknadu štete”, piše u odgovoru Ministarstva pravde.

Branilac Branke Milić, advokat Miladin Joksimović potvrdio je da su nakon što ih je Ministarstvo pravde odbilo podnijeli tužbeni zahtjev da u parničnom postupku potražuju novac od države zbog neosnovanog pritvora.

“Zakazano je već ročište. To je sve što mogu da kažem u ovom trenutku”, kazao je Joksimović “Vijestima”.

Nemanja Ristić, koji je tražio nagodbu sa državom, nije hapšen tokom procesa, a sve vrijeme je bio nedostupan Crnoj Gori koja ga je i potjernicom tražila, zbog čega je jedno vrijeme proveo u ekstradicionom pritvoru u Beogradu, ali nikada nije izručen Podgorici.

Dušan Jovović, advokat Bratislava Dikića, odgovorio “Vijestima” da je u fazi pripreme zahtjev za odštetu.

“Zahtjev još nije podnijet, ali će biti brzo”, naveo je Jovović.

Bivši komandant Žandarmerije Srbije proveo je u pritvoru u Crnoj Gori ukupno 1.571 dan (nešto više od četiri godine i četiri mjeseca), a uhapšen je 15. oktobra 2016. godine noći uoči parlamentarnih izbora u Crnoj Gori, zajedno sa još dvadesetak državljana Srbije.

Pravosnažnom presudom, Dikić je oslobođen optužbi da je u ime organizatora grupe, dvojice Rusa Eduarda Šišmakova i Vladimira Popova, prihvatio da dođe u Crnu Goru, te da nakon što se proglase izborni rezultati na protestnom skupu, koji je trebalo da organizuju lideri tadašnjeg Demokratskog fronta, drži na okupu druge naoružane pripadnike kriminalne organizacije, organizuje njihovo kretanje, ali i rukovodi u sukobu sa pripadnicima Uprave policije Crne Gore radi nasilnog ulaska u zgradu Skupštine.

Tokom boravka u istražnom zatvoru u Spužu, Dikić je u više navrata privlačio pažnju javnosti, štrajkovao je glađu i žeđu, žalio se na zdravstvene probleme, a iznosio je i tvrdnje da mu je ugrožena bezbjednost unutar UIKS-a, kao i da mu je tužilački tandem Katnić-Saša Čađenović navodno nudio novac kako bi potpisao sporazum o priznanju krivice.

Ništa manje nije bio zanimljiv ni slučaj Branke Milić, koja je uhapšena iste noći kad i Dikić, dok je sa grupom sunarodnika boravila u Podgorici.

Milić je dan prije izbora sa ekipom iz četničkog pokreta vozom stigla u glavni grad Crne Gore, a potom je, dok je razgledala centar, fotografisala zgradu Specijalnog državnog tužilaštva i Ambasadu Njemačke, što je kasnije pravdala u sudnici njenom strukom jer je kao “građevinac imala naviku da fotografiše arhitekturu grada”.

Nakon hapšenja, tvrdila je da je više od godinu boravila u samici od šest kvadrata Istražnog zatvora u Spužu, a potom je uoči godišnjice od afere “Državni udar”, nakon 12 dana štrajka glađu i urgencije SPC i mitropolita Amfilohija, puštena iz pritvora.

Uz blagoslov Mitropolije, kako bi garantovala da neće pobjeći, Branka Milić je jedno vrijeme boravila u Manastiru Duga blizu Podgorice, odakle je dolazila na ročišta.

Međutim, nakon situacije u sudnici Višeg suda u Podgorici, Milićeva je 23. novembra 2018. godine, tvrdeći da je nezadovoljna tretmanom i ponižena, otišla i sakrila se u Ambasadu matične zemlje.

Sud joj je istog dana odredio pritvor, zbog čega je u zgradi Ambasade u Srbiji provela skoro dvije i po godine u svojevrsnom limbu između krivičnog postupka i tretmana diplomatskog predstavništva matične države.

100 eura dostiže visina odštete po danu tokom parničnih postupka, koji se pokreću zbog neosnovanog pritvora, a na konačnu cifru utiče dužina trajanja, uslovi u pritvoru, gubitak ugleda, odvojenost od porodice, narušavanje zdravlja...

Tokom boravka u Ambasadi, Milićeva je tvrdila da je kao u samici, te da dane provodi u osam kvadrata kafe-kuhinje i na dijelu terase, žaleći se na tretman osoblja i tadašnjeg ambasadora Srbije u Crnoj Gori Zorana Bingulca.

Novosađanka je i tokom suđenja, ali i kasnije, nakon što je pravosnažnom odlukom oslobođena optužbi tvrdila da je farsa zvana “državni udar” odrađena u dogovoru dviju država, naglašavajući da je u svemu aktivnu ulogu imala srpska BIA, kao i nekadašnji predsjednik Srbije Aleksandar Vučić.

Prvostepenom presudom u maju 2019. godine, tročlano vijeće sutkinje Suzane Mugoše, okrivljene u predmetu “državni udar”, osudilo je na ukupno 70 godina zatvora, zbog organizacije, finansiranja i pokušaja nasilnog rušenja vlasti tokom izborne noći 16. oktobra 2016.

Dvije godine kasnije, Apelacioni sud je ukinuo tu odluku i predmet vratio na ponovno suđenje.

Novi postupak donio je oslobađajuću presudu za sve okrivljene - krivica nije dokazana Rusima Šišmakovu i Popovu, a oslobođeni su i lideri rasformiranog DF-a, aktuelni predsjednik Skupštine Andrija Mandić, poslanik DNP-a Milan Knežević, partijski vozač Mihailo Čađenović, kao i penzionisani general Žandarmerije Bratislav Dikić.

Krivica nije dokazana ni za sedam državljana Srbije, među kojima su Branka Milić i Nemanja Ristić, koji su bili optuženi za ulogu u pokušaju terorističke operacije.

SDT, kojim je rukovodio Vladimir Novović, 13 dana nakon što su dobili pisanu presudu od sudije Zorana Radovića, odnosno u junu 2025. godine, napisalo je žalbu u kojoj su tražili da se svi tada okrivljeni osude za djela koja su im stavljena na teret, uz tvrdnju da je tročlano vijeće Višeg suda “proizvoljno i činjenično neutemeljeno davalo razloge za neprihvatanje i nepoklanjanje vjere iskazu svjedoka saradnika Saše Sinđelića”.

SDT je u žalbi na brojne dokaze tvrdio da je “sud ozbiljno zanemario veliki broj dokaza i iskaza”, uz opasku da zaključci tročlanog vijeća oko neuvjerljivosti svjedoka saradnika Saše Sinđelića i svjedoka Mirka Paja Velimirovića, koristilo neprimjerenu pravnu terminologiju koju ne prepoznaje pravna teorija i sudska praksa, nazivajući njihove tvrdnje “na granici sa bajkovitim”...

Međutim, sve tvrdnje tužilaštva nijesu prihvaćene pred Apelacionim sudom, koji je krajem prošle godine potvrdio oslobađajuću odluku i time stavio pravnu tačku na jedan od najvećih sudskih procesa u istoriji crnogorskog pravosuđa.

Ko je priznao - priznao

Afera “Državni udar” udarila je samo pripadnike takozvane “šabačke grupe”, koji su nekoliko mjeseci nakon hapšenja u oktobru 2017. godine prihvatili da priznaju krivicu i da sa tužilaštvom sklope sporazum.

U martu 2017. godine, tadašnji predsjednik Višeg suda Boris Savić uvažio je sporazume koje je Specijalno državno tužilaštvo zaključilo sa Aleksandrom Čurovićem, Nikolom Đurićem, Sinišom Ćetkovićem, Dejanom Stanojevićem i Ivicom Matićem - da zbog krivičnog djela: stvaranje kriminalne organizacije, budu osuđeni na po pet mjeseci zatvora.

Sudija Savić je tada u obrazloženju odluke naveo da je “priznanje okrivljenih istinito u pogledu krivice”.

Petorica okrivljenih, u gotovo identičnim izjavama, priznali su da su doputovali u Podgoricu da podrže proteste Demokratskog fronta na dan parlamentarnih izbora 16. oktobra 2016. godine, te da su planirali da se s političarma i narodom, u nastalom metežu, fizički potuku s policijom, probiju kordon i nasilno zauzmu Skupštinu Crne Gore.

( Biljana Nikolić )