Đeljošaj o zahtjevima koje je ispostavio Vladi: Projekti pokrenuti, novo vođstvo Albanskog foruma daće sud

Mjesec nakon što je Albanski forum (AF) ispostavio zahtjeve Milojku Spajiću, lider te partije i potpredsjednik Vlade Nik Đeljošaj ne odgovara na pitanje da li im je premijer dostavio plan za realizaciju traženog, ali poručuje da je većina kapitalnih projekata pokrenuta, te da će o tome da li je urađeno dovoljno uskoro sud dati novo vođstvo AF-a.

Đeljošaj je to kazao “Vijestima” odgovarajući na pitanja o statusu zahtjeva, a s obzirom na to da danas ističe rok od 30 dana koji je dat Vladi da pisano odgovori na ono što je tražio AF - unapređenje prava Albanaca, modele za bolje finansiranje opština u kojima žive, reorganizaciju nekih javnih preduzeća, povećanje agrobudžeta...

Ta stranka zahtijevala je i da Spajić u istom roku održi sastanak s njenim predstavnicima.

“S koalicionim partnerima kontinuirano razgovaramo o realizaciji koalicionog sporazuma. Veliki dio kapitalnih projekata je već pokrenut. Da li je urađeno dovoljno, procijeniće novo rukovodstvo AF-a, nakon skupštine stranke zakazane za 31. oktobar”, rekao je Đeljošaj.

On, međutim, nije precizirao koje su opcije “na stolu” ukoliko taj politički subjekt procijeni da Spajić nije uradio dovoljno.

“Prioritet je realizacija koalicionog sporazuma kroz dijalog s partnerima”, naveo je Đeljošaj, poručivši novinaru da se, nakon skupštine AF-a, može obratiti “novoizabranom predsjedniku” te partije.

Nije odgovorio znači li to da više neće obavljati tu funkciju, na koju je krajem maja - kad je Albanski forum transformisan iz koalicije u stranku - imenovan do održavanja partijske skupštine.

Vlada i Spajićev kabinet nisu redakciji dali odgovor na upit o tome da li je premijer dostavio AF-u plan realizacije njihovih zahtjeva, ako jeste - kad i kojim redom će se ispunjavati, a ukoliko nije dostavio - da li će i ako da - kad.

AF je krajem septembra saopštio da će razmotriti oblik i nivo daljeg učešća u izvršnoj vlasti ukoliko ne bude vidljivog napretka u poštovanju koalicionog sporazuma i realizaciji preuzetih obaveza, ali da neće podržati inicijative za “rušenje” Vlade i da će nastaviti da podržava “evropsku agendu Crne Gore”.

Ta stranka je 24. septembra uputila Spajiću zahtjev za realizaciju “političkih i razvojnih obaveza” iz Sporazuma o formiranju (aktuelne) 44. Vlade. Tražili su da odgovor izvršne vlasti sadrži akcioni plan kojim bi za svaku obavezu bili utvrđeni nadležna institucija, odgovorno lice, potrebna sredstva, rokovi i očekivani rezultat.

ZAHTJEVI U ČETIRI “KOLONE”

Zahtjevi koje je AF ispostavio podijeljeni su u četiri oblasti - političko partnerstvo i sprovođenje Sporazuma o formiranju 44. Vlade, prava Albanaca i politička zastupljenost, decentralizacija i kapitalni razvoj, te ekonomija, poljoprivreda i konkurentnost.

AF je zahtijevao i uspostavljanje redovnog mehanizma razgovora predsjednika partija vladajuće većine i obavezne konsultacije prije donošenja odluka koje utiču na koalicione partnere.

Oni smatraju da dogovorena kadrovska rješenja nijesu u potpunosti realizovana i traže njihovo sprovođenje, kao i ravnopravnu zastupljenost Albanaca u državnoj upravi, javnim ustanovama, državnim preduzećima i drugim institucijama.

U dijelu koji se odnosi na manjinska prava, AF zahtijeva nesmetanu službenu upotrebu albanskog jezika tamo gdje su ispunjeni zakonski uslovi, kao i slobodnu i zakonitu upotrebu nacionalnih simbola Albanaca.

Jedan od zahtjeva tiče se izmjene izbornog zakonodavstva kojima bi autentičnim izbornim listama albanskog naroda bio obezbijeđen garantovan broj poslaničkih mandata, kroz poseban model afirmativne akcije.

Tom zahtjevu pridružile su se i druge partije manje brojnih naroda, koje su u dopisu šefu Delegacije EU u Crnoj Gori Johanu Satleru tražile niži cenzus za četiri mandata albanskih i jedan hrvatskih stranaka.

Prema nezvaničnim informacijama “Vijesti”, izmjena izbornih zakona, ali i onih koji tretiraju morsko dobro, uslov je tih stranaka za podršku ustavnim promjenama koje se tiču provjere integriteta mandatara za sastav Vlade i kandidata za njene članove.

Upravo je uz glasove poslanika tih subjekata i dijela parlamentaraca Evropkog saveza obezbijeđena dvotrećinska većina za pokretanje procesa promjene najvišeg pravnog akta, jer predstavnici Demokratske partije socijalista i Građanskog pokreta URA nisu dali podršku tome.

AF traži od Spajića i zvaničnu analizu zastupljenosti Albanaca u javnom sektoru i akcioni plan za otklanjanje, kako su naveli, “utvrđenih disproporcija”.

Vlada i Spajićev kabinet nisu redakciji dali odgovor na upit o tome da li je premijer dostavio AF-u plan realizacije njihovih zahtjeva, ako jeste - kad i kojim redom će se ispunjavati, a ukoliko nije dostavio - da li će i ako da - kad

Kad je riječ o finansiranju lokalnih samouprava, iz Đeljošajeve stranke su ocijenili da “predložene zakonske izmjene” predstavljaju korak unazad, jer umanjuju prihode opština i mogu ugroziti njihovo funkcionisanje i realizaciju razvojnih projekata. Ostalo je nejasno da li pod predloženim izmjenama misle na premijerovu najavu povećanja plata i penzija kroz program “Euro model”, zbog čije bi realizacije neke opštine mogle biti na gubitku.

Oni zahtijevaju model finansiranja kojim opštine neće gubiti postojeće prihode, već će im biti obezbijeđeno odgovarajuće povećanje prihoda.

AF je ukazao i na realizaciju kapitalnih projekata u Tuzima, Ulcinju, Plavu i Gusinju, navodeći da brojni projekti predviđeni državnim budžetom nijesu pokrenuti ili se ne realizuju planiranom dinamikom.

“Odnosi i poštovanje Sporazuma posebno su narušeni nakon što je, bez konsultacija s AF-om i mimo partnerskog dogovora, preuzeta kontrola nad Upravom za kapitalne projekte, poslije čega je blokirana realizacija kapitalnih projekata u opštinama u kojima Albanci čine većinu”, tvrde iz subjekta koji predvodi Đeljošaj.

Oni smatraju da takvo postupanje proizvodi “nejednak i diskriminatoran” tretman tih opština i zahtijevaju da budu raspisani tenderi za sve projekte predviđene budžetom i utvrđena institucionalna odgovornost za kašnjenja i blokade.

Među zahtjevima AF-a su i davanje statusa grada Ulcinju i završetak razgraničenja i podjele imovine između Tuzi i Podgorice.

Traže i pripremu paketa mjera političke, administrativne i fiskalne decentralizacije, kao i pokretanje dijaloga i izradu pravne, ekonomske i teritorijalne analize za formiranje gradske opštine Krajina, u Baru.

“Vijestima” su početkom oktobra iz Ministarstva javne uprave saopštili da Krajina ne može postati gradska opština jer Bar nema status grada.

Iz AF-a zahtijevaju i ubrzavanje aktivnosti za stavljanje u funkciju zajedničkog graničnog prelaza Ckla-Zogaj, uz precizan rok za njegovo otvaranje.

U dijelu koji se odnosi na ekonomiju i poljoprivredu, traže povećanje agrobudžeta i direktne podrške poljoprivrednicima, smanjenje PDV-a na svježe voće i povrće i povećanje podrške mikro, malim i srednjim preduzećima.

Zahtijevaju i reorganizaciju preduzeća “Plodovi Crne Gore” kao zajedničkog preduzeća Vlade i opština Tuzi i Zeta, koje bi bilo aktivirano kao sistem za organizovani otkup, skladištenje, pakovanje, preradu i plasman domaćih poljoprivrednih proizvoda.

Iz AF-a su poručili da je “evropski put Crne Gore” za njih iznad partijskih interesa i da neće dozvoliti da bude ugrožen političkom nestabilnošću.

( Aljoša Turović )