Registar oboljelih od raka zastario, skrining ograničen

Organizovani program ranog otkrivanja raka dojke u Crnoj Gori, deset godina nakon pokretanja, i dalje se sprovodi u samo četiri opštine, dok sredstva za njegovu realizaciju ove godine nijesu povećana. Istovremeno, država nema ažurne podatke o oboljelima od raka, a procijenjena smrtnost od te bolesti i dalje je zabrinjavajuća.

To je saopšteno na sjednici skupštinskog Odbora za rodnu ravnopravnost, na kojoj je poslanik Boris Mugoša oštro kritikovao nedovoljna izdvajanja za prevenciju i sporost širenja skrining programa.

Prema podacima predstavljenim na sjednici, tokom 2025. od 17.801 žene iz ciljne populacije u Podgorici, Danilovgradu, Cetinju i Kolašinu, na pregled je pozvano njih 8.627, a mamografiju je obavila 3.921. Otkrivena su 22 slučaja raka dojke.

Predstavnica Instituta za javno zdravlje Adrijana Vujović kazala je da je stopa učešća iznosila 45,45 odsto, dok evropske smjernice predviđaju više od 70 odsto tokom dvogodišnjeg ciklusa.

Potvrdila je da sredstva za program nijesu povećana u odnosu na prošlu godinu.

“Ono što ja imam kao informaciju je da je opredijeljen isti iznos u odnosu na prethodnu godinu i da nije došlo do povećanja sredstava za program za rano otkrivanje”, kazala je Vujović.

Mugoša je upozorio da se za prevenciju mora obezbijediti više novca, podsjećajući da je Skupština još prošle godine zadužila Vladu da nedostajuća sredstva pronađe preraspodjelom drugih budžetskih izdataka.

“Ja vas samo molim, nemojte da vidim 350.000 ponovo i sljedeće godine, jer bi to bio skandal”, poručio je Mugoša, navodeći da se milioni izdvajaju za druge namjene, dok za prevenciju nema dodatnog novca.

Vujović je objasnila da su stvoreni preduslovi za proširenje skrininga na Nikšić, Pljevlja, Žabljak, Šavnik i Plužine, ali da je za to neophodna saglasnost Ministarstva finansija.

Na sjednici je otvoreno i pitanje nepostojanja ažurnog registra oboljelih od raka. Vujović je potvrdila da je posljednji izvještaj za 2013. objavljen tek 2018. godine, a da se država trenutno oslanja na međunarodne procjene.

Problem je, kako je objasnila, nepovezanost informacionih sistema zdravstvenih ustanova.

Poslanica Aleksandra Despotović upozorila je i na probleme pacijenata sa sjevera nakon promjene sistema zakazivanja na Institutu za onkologiju, navodeći da su neki vraćani sa pregleda jer nijesu bili obaviješteni o novoj proceduri.

Posebno je zatražila da država, osim putnih troškova, razmotri i refundaciju smještaja pacijentima koji zbog prve terapije moraju ostati u Podgorici.

“Vjerujte, nema svako nekog u Podgorici da prespava i mora da se snalazi, to su ljudi koji su već finansijski iscrpljeni”, poručila je Despotović.

Onkolog Nikola Milašević objasnio je da se prvi pregled i početak terapije obavljaju različitim danima, dok oko 95 odsto pacijenata koji su već uključeni u liječenje, pregled i terapiju dobija istog dana.

Na sjednici je saopšteno i da je kapitalnim budžetom obezbijeđeno 550.000 eura za otvaranje dnevne onkološke bolnice u Bijelom Polju, gdje će se primjenjivati pojedine hormonske, ciljane i imunoterapije, što bi trebalo da smanji putovanja pacijenata sa sjevera u Podgoricu.

( Tina Popović )