Putnici krivi jer se žale na kašnjenja i loš komfor: Uprava Željezničkog prevoza traži više novca od države
Kompanija u izvještaju objavljenom na berzi navodi da putnici snimaju kada na nula stepeni nema grijanja, na 40 stepeni hlađenja ili kada prokisne u vagon pa to kače na društvene mreže
Željeznički prevoz ima izražen reputacioni rizik jer putnici snimaju ekstremne situacije, na primjer kada je nula stepeni, a nema grijanja ili 40 stepeni, a nema hlađenja, prokišnjavanje krova u vagonu, prepune hodnike,... i objavljuju ih na društvenim mrežama što odbija naročito mlađu populaciju koja najviše koristi digitalne medije”, navedeno je u izvještaju o upravljanju Željezničkim prevozom koji je objavljen na sajtu Montenegro berze.
Šest miliona od države, a putnici im krivi
Ova kompanija je za prvih šest mjeseci ove godine ostvarila gubitak u poslovanju od milion eura, dok je u istom periodu prošle godine minus iznosio 683 hiljade eura. Željeznički prevoz godišnje iz državnog budžeta dobija subvencije u iznosu od šest miliona eura “za obavljanje usluga prevoza putnika od javnog interesa”. Akumulirani gubitak kompanije dostigao je 26 miliona eura.
Uprava ove državne kompanije priznaje da im se vozovi često kvare, da kasne, da ni komfor putnika nije na zavidnom nivou, ali ukazuju da im reputaciju ugrožavaju putnici koji se žale na te probleme i mediji koji o tome pišu.
Tako da je drugi reputacioni rizik, nakon putnika koji na društvenim mrežama javljaju da im kasne vozovi, “pristrasno i senzacionalističko medijsko izvještavanje”.
“Mediji prepoznaju željeznicu kao laku metu za klikove. Svaki, pa i najmanji problem prenosi se uz dramatične naslove, tako da i kada se odradi nešto dobro javnost ne primjećuje, jer je stvorena opšta percepcija neuspješne organizacije”, navedeno je u izvještaju.
U izvještaju su napisali i da postoji rizik da izgube status “pouzdanog partnera” kod zaposlenih, studenata i đaka, jer zbog čestih kašnjenja ne mogu na vrijeme doći na posao, školu i fakultet.
Radnici im trpe, papričaju loše o firmi
Kompanija navodi i da njihovi radnici trpe “frustracije putnika” kojima kasne vozovi ili su razočarani komforom, pa da i oni podliježu pričama o lošem stanju u kompaniji zbog čega imaju dodatnu negativnu reputaciju. Navode i da ih takvi radnici zbog pretrpljenog stresa često napuštaju.
“Kondukteri, blagajnici, radnici na informacijama su prvi izloženi putnicima i trpe uvrede i frustracije istih. Pomenuto osoblje, usljed stresa, sklono je (u javnosti, među prijateljima, rodbinom) negativno da govori o vlastitoj firmi”, navedeno je u izvještaju uprave kompanije.
Ukazuju da sve to utiče na nemogućnost privlačenja novih kadrova jer se prikazuju kao neatraktivan poslodavac.
“Zbog loše reputacije u javnosti, mladi inženjeri, informatičari, itd. ne uzimaju učešće u prijavama na konkurse za posao na željeznici. Na konkurs se javi nedovoljan broj kandidata ili su s lošijim kvalifikacijama, što dugoročno produbljuje krizu sa kadrovima”, piše u izvještaju.
Gube legitimitet da traže više novca iz budžeta
Navedeno je da ovakav gubitak reputacije zbog žalbi putnika, pisanja medija o problemima i pričanja samih zaposlenih, utiče i na gubitak političkog legitimiteta za upravu kompanije da iz državnog budžeta traži i dobije više novca.
“Gubitak političkog legitimiteta za traženje većih subvencija. Loša reputacija sprečava dobijanje više novca, a nedostatak novca spriječava poboljšanje usluga”, navedeno je u izvještaju.
Kompanija je dužna da vodi ovakav registar rizika, i kako se navodi, redovno ga osavremenjuju “koristeći finansijske, operativne uticaje na poslovnu reputaciju društva kao i vjerovatne rezultate i rangove identifikovanih rizika”.
“Na poslovanje našeg preduzeća ima uticaj veliki broj rizika od kojih je glavni konkurencija koja za sobom povlači manju potražnju prevoza željezničkim saobraćajem. lako cijene željezničkim prevozom su niže od drugih prevoznika, može postojati rizik da zbog uslova prevoza i dužine trajanja prevoza korisnici odaberu drugi oblik prevoza. Našem preduzeću je moguće odobriti kredite za investiciona ulaganja od međunarodnih eurofondova, ali samo uz saglasnost i garanciju Vlade Crne Gore. ŽPCG ulaže stalni napor da, uprkos kumuliranom gubitku koji ima, uspije da svoje obaveze prema dobavljačima izmiri u što kraćem roku, iako izmirivanje obaveza bude često preko roka dospijeća zbog nedostatka finansijskih sredstava za izmirivanje istih”, navedeno je u izvještaju.
Žale se i da postoji nekonzistentna primjena Zakona o zaradama u javnom sektoru “u odnosu na drugo željezničko društvo (razlika i preko 30 odsto) što dovodi do pada radne discipline, povećava rizik od ljudske greške i sindikalne akcije”.
Nije navedeno u kojem tom drugom željezničkom preduzeću su plate veće i koliko iznose.
Kod oporativnih rizika ukazuje se na česte skrivene kvarove, otkazivanja klimatizacije, ne funkcionalnost toaleta, vanredne događaje izazvane lošom infrastrukturom, česta bolovanja radnika, pad koncetracije i moguće greške, nedostatak ispravnih kola, greške dispečera, pad sistema za prodaju karata,...
Većina koeficijenataispod minimuma
U izvještaju je navedeno da je koeficijent ekonomičnosti 0,82, a treba biti veći od jedan da bi kompanija redovno poslovala. Koeficijent trenutne likvidnosti takođe bi trebalo da bude 1, ali je on 0,01 odnosno kompanija svojom gotivinom može izmiriti tek 1 odsto svojih obaveza.
Koeficijent tekuće likvidnosti bi trebalo da bude minimum 1, a on je 0,69, što ukazuje na probleme sa likvidnošću i solventnošću.
Faktor zaduženosti treba da bude između 2 i 6, a on je u ovoj kompaniji minus 0,75, što znači da firma bez dokapitalizacije ne može pokriti sve obaveze.
Nema koordinacije između nabavke vozova i rekonstrukcije pruge
Ukazuje se i da kod kupovine novih vozova i obnove pruge postoji vremenski jaz, zbog čega im se moderni vozovi amortizuju prije vremena.
“Kupuje se moderan voz, a pruga se obnavlja tek za pet godina. Voz se kreće brzinom 40 km/h (zbog loše pruge) tih pet godina i ističe mu garantni rok, a amortizuje se visoka tehnologija”, navedeno je u izvještaju.
Sva željeznička preduzeća nalaze se pod upravom Ministarstva saobraćaja.
Ukazuju i da je održavanje skuplje što su vozovi stariji.
“Loša pruga, češći kvarovi, a djelovi se izrađuju po narudžbini, što može dovesti do probijanja planiranog budžeta za održavanje”, navedeno je kod finansijskih rizika.
Traže veće subvencije od države, očekuju pad prihoda od karata
Navedeno je da imaju problema zbog po njima nedovoljnog iznosa novca koji za subvencije dobijaju iz državnog budžeta.
Prihod od prodaje voznih karata za pola godine iznosio je 1,7 miliona, dok je za isti period samo trošak za zarade iznosio 2,8 miliona eura. Drugi troškovi poslovanja bili su 2,6 miliona eura. Ostali prihodi gdje dominiraju državne subvencije iznosili su 2,8 miliona.
Oni tvrde da manjak tih sredstava povećava rizik da dođe do nemogućnosti isplate zarada u zakonskom roku, uplate poreza i doprinosa, što može inicirati kazne, gubitak poreskih olakšica “i eventualno štrajk radnika”. Preduzeće godinama neplaća poreze i doprinose, a dug po tom osnovu sa kraja krošle godine je sedam miliona eura.
Štrajk upozorenja radnika u ovoj kompaniji održan je početkom avgusta, kada im uprava kompanije nije uplatila dogovorenu pomoć od po 200 eura, do izrade kolektivnog ugovora.
Konstatuje se i mogući rizik od pada prihoda od prodaje karata.
“Zbog malih prosječnih brzina vozova i kašnjenja putnici koriste alternativne prevoze, što može dovesti do pada prihoda brže od predviđenih projekcija, što se pokušava nadomjestiti uvođenjem popusta za ciljane grupe (jeftinije godišnje karte za studente i penzionere)”, navedeno je u izvještaju.
( Goran Kapor )