ZOCG: "Euro model" mora pratiti zaštita lokalnih budžeta i razvoja opština

Zajednica opština Crne Gore saopštila je da su Vlade Milojku Spajiću dostavili procjenu uticaja "Euro modela" na lokalne javne prihode i predlog kompenzatornih mjera koje je podržalo svih 25 opština.

Zajednički zahtjev lokalnih samouprava je, kakao su kazali, da se obezbijedi stabilnost njihovih budžeta i spriječi da smanjenje prihoda, uz istovremeni rast rashoda, ugrozi razvojne projekte i pružanje usluga građanima.

Predloženo je održavanje novog sastanka predsjednika opština i gradonačelnika sa premijerom, uz učešće ministara nadležnih za sprovođenje predloženih mjera.

Prema procjenama pojedinih opština, kako je saopšteno, primjena "Euro modela" mogla bi u 2027. godini dovesti do značajnog smanjenja prihoda od poreza na dohodak fizičkih lica i Egalizacionog fonda, uz povećanje izdataka za zarade u lokalnim upravama, ustanovama i privrednim društvima čiji su osnivači opštine.

"Opština Danilovgrad procjenjuje da bi prihodi od poreza na dohodak fizičkih lica mogli biti manji za oko 36,7 odsto, a prihodi iz Egalizacionog fonda za do 33,87 odsto. Glavni grad procjenjuje smanjenje prihoda od poreza na dohodak fizičkih lica za oko 10 odsto, dok Opština Zeta očekuje da prihodi po oba osnova ostanu na nivou realizacije za 2026. godinu", piše u saopštenju.

Istovremeno, procijenjeni rast izdataka za zarade u lokalnim upravama i ustanovama iznosi od 26 odsto u Podgorici do 45 odsto u Beranama. Dodatno bi, kako navode, porasla i potreba za transferima opštinskim privrednim društvima, pri čemu se u Glavnom gradu procjenjuje povećanje od oko osam miliona eura.

Zajednica opština upozorava da bi takva kretanja smanjila sredstva za kapitalne projekte, posebno u manjim i sjevernim opštinama, otežala funkcionisanje lokalnih javnih službi i dodatno podstakla iseljavanje stanovništva.

Zbog toga je zatraženo da se pripremi više scenarija uticaja "Euro modela" na prihode i rashode opština i na privredu, uz razmatranje mogućih promjena broja zaposlenih i drugih makroekonomskih i fiskalnih pokazatelja. Zajednica opština traži i izradu procjene uticaja propisa – RIA, koja bi bila dostavljena opštinama i njihovoj asocijaciji na izjašnjenje.

Među ključnim kompenzatornim mjerama je zadržavanje postojećih procenata ustupljenih prihoda od poreza na dohodak fizičkih lica.

"Ukoliko taj predlog ne bude prihvaćen za sve lokalne samouprave, jedinstveni zahtjev sjevernih opština, Zete i Tuzi jeste da postojeći procenti ostanu na snazi za te opštine, radi ravnomjernijeg regionalnog razvoja. Predloženo je i da država dva puta godišnje korisnicama Egalizacionog fonda nadoknađuje umanjenje prihoda nastalo primjenom zakona u odnosu na prihode ostvarene po tom osnovu u 2026. godini", piše u saopštenju.

Paket mjera obuhvata i donošenje novog zakona o porezu na nepokretnosti radi efikasnije naplate i sprečavanja višemilionskih odliva iz lokalnih budžeta, kao i povećanje boravišne takse na raspon od jednog do četiri eura, uz usmjeravanje 10 odsto prihoda u Egalizacioni fond.

Poseban zahtjev odnosi se na obavezu države da obezbijedi sredstva za poslove koje prenosi na opštine, naročito u oblasti socijalne i dječje zaštite. Ukoliko finansiranje tih obaveza ne bude obezbijeđeno, predloženo je odlaganje primjene zakonskih odredbi koje opštinama donose nove izdatke do 1. januara 2028. godine.

Predložene su i izmjene propisa radi održivog finansiranja komunalnih djelatnosti, olakšavanja otplate reprogramiranih poreskih obaveza i uspostavljanja održivog sistema zarada lokalnih službenika i namještenika. Mjere uključuju i stabilnije prihode opština od korišćenja šuma, prenošenje dijela ovlašćenja i prihoda od upravljanja morskim dobrom na primorske opštine, kao i učešće opština u planiranju privremenih objekata u nacionalnim parkovima i prihodima po tom osnovu.

"Zajednica opština naglašava da su predložene mjere usmjerene na očuvanje finansijske samostalnosti lokalnih samouprava, u skladu sa Evropskom poveljom o lokalnoj samoupravi i preporukama Savjeta Evrope. Njihovo blagovremeno razmatranje i sprovođenje neophodno je kako bi opštine mogle da nastave ulaganja u infrastrukturu, obezbijede kvalitetne javne usluge i odgovore na potrebe građana", piše u saopštenju.

( B.H. )