Bivšem direktoru UPS-a posao od države: Ovlastili dvije privatne firme da provjeravaju ispravnost uređaja za praćenje

Ministarstvo pomorstva ograđuje se od činjenice da je država ljetos u netransparentnom postupku ovlastila dvije privatne firme iz Bara i Herceg Novog da u njeno ime vrše preglede i izdaju izvještaje o ispravnosti AIS uređaja na komercijalnim plovilima registrovanim u Crnoj Gori.

Na ovaj način država je fimama “Manat Marine” iz Bara i “Yacht Electionic Services” iz Herceg Novog obezbijedila svojevrsni duopol i omogućila im da stiču dodatne prihode jer je instalacija i korišćenje AIS transpondera (Automatic Identification System) postala obavezna za sve čamce koji su u Crnoj Gori registrovani za obavljanje privrednih usluga prevoza putnika, odnosno ribolova. O kolikom obimu tržišta se radi najbolje pokazuje činjenica da samo u Boki Kotorskoj djeluje oko 400 brzih plovila i izletničkih glisera za prevoz putnika, koja su sva obavezna da imaju i stalno uključenim drže AIS uređaje koji konstantno emituju podatke o identitetu, kursu i brzini plovidbe broda na kojem su ugrađeni.

Bivši direktor Uprave pomorske sigurnosti (UPS) Haris Husić (PES) je osnivač, vlasnik i direktor kompanije “Manat Marine”.

“Vijesti” posjeduju dopis koji je iz Registra jahti (dio nekadašnjeg Tehničkog inspektorata plovnih i plutajućih objekata Uprave pomorske sigurnosti Crne Gore, a sada samostalnog Direktorata za tehnički nadzor države zastave) ljetos upućen vlasnicima ovih plovila i drugim segmentima administrativnog sistema pomorskih vlasti Crne Gore. Da su iz Tehničkog inspektorata/Direktorata tražili da kod barske odnosno novske firme obave pregled i sertifikaciju AIS uređaja, a što je bio preduslov da bi uopšte registrovali svoja plovila kod lučkih kapetanija u Baru i Kotoru, “Vijestima” je potvrdilo više vlasnika turističkih brodića i izletničkih glisera na primorju koji su nam dostavili i račune koje su za to plaćali privatnim firmama kojima je država omogućila ovaj duopol.

Ministarstvo pomorstva smo pitali na osnovu konkretno kojeg javnog poziva ili drugog upravnog postupka i konkretno kada je taj resor odlučio da su u Crnoj Gori jedine ovlašćene da u ime državne pomorske administracije pružaju usluge pregleda i izdaju izvještaje o ispravnosti AIS uređaja na komercijalnim plovilima u crnogorskom registru, kompanije “Manat Marine” i “Yacht Electronic Service”, te zbog čega ovo nije omogućeno i drugim pravnim licima koja su u Crnoj Gori ovlašćeni distrubiteri i serviseri raznih brendova proizvođača AIS uređaja i druge brodske elektronike.

Iz resora koji vodi ministar Filip Radulović (PES) ukazali su da je “obaveza posjedovanja sistema za automatsku identifikaciju broda (AIS) za plovne objekte registrovane za privrednu djelatnost – prevoz putnika, koji plove u unutrašnjim morskim vodama i teritorijalnom moru Crne Gore” postojala i u starom Zakonu o sigurnosti plovidbe iz 2013, ali da to ranije, iz raznih razloga, nije bilo striktno sprovođeno.

“Ministarstvo pomorstva je Pravilnikom o dopuni Pravilnika o utvrđivanju sposobnosti čamca za plovidbu od 20. maja 2025. godine tu zakonsku obavezu precizno razradilo i na nivou podzakonskog akta propisalo da čamci iz čl. 16, 17 i 18 Pravilnika koji prevoze putnike, osim izuzetka za čamce dužine do 5 metara ograničene plovidbe, treba da imaju AIS klase B. Ministarstvo je, dakle, u tom postupku vršilo isključivo svoju normativnu nadležnost, donošenje/dopunu podzakonskog akta na osnovu postojećeg zakonskog ovlašćenja i tim aktom nije određivalo, niti je bilo nadležno da određuje, koja konkretna pravna lica vrše preglede i izdaju izvještaje o ispravnosti AIS uređaja”, naveli su iz Ministarstva pomorstva.

Naglasili su da tehnički nadzor nad brodovima i drugim plovnim objektima, uključujući i pregled brodske opreme, sve do stupanja na snagu novog Zakona o sigurnosti pomorske plovidbe, koji je u primjeni od 7. januara ove godine, vršila je Uprava pomorske sigurnosti (tada Uprava pomorske isgurnosti i upravljanja lukama).

“Ukoliko su “Manat Marine” i “Yacht Electronic Service” ovlašćeni za vršenje pregleda AIS uređaja, takvo ovlašćenje je, u periodu na koji se pitanje odnosi, moglo proisteći isključivo iz akta ili prakse Uprave pomorske sigurnosti, u okviru njenih tadašnjih nadležnosti, a ne iz Pravilnika koji je donijelo Ministarstvo, niti iz odluke Ministarstva. Za potpunu informaciju o pravnom osnovu i postupku po kojem su navedena privredna društva stekla eventualno ovlašćenje, kao i o mogućnosti da se to ovlašćenje prizna i drugim ovlašćenim distributerima i serviserima AIS opreme, nadležna je Uprava pomorske sigurnosti”, saopštili su nam iz Radulovićevog resora.

U vrijeme kada je iz Registra jahti na adrese vlasnika plovila koja moraju imati sertifikovan AIS stigao dopis sa napomenom da su dvije privatne firme iz Bara i Herceg Novog jedine ovlašćene da pregledaju i u ime države sertifikuju te uređaje, na čelu Uprave pomorske sigurnosti (UPS) bio je direktor Nebojša Kaljević (Nova srpska demokratija). Njegov prethodnik na čelu UPS-a, bivši direktor tog državnog organa Haris Husić (PES) je osnivač, vlasnik i direktor kompanije “Manat Marine” – jedne od dvije private firme kojima je Registar jahti u ime države, dao duopol i obezbijedio sigurnu dodatnu zaradu u oblasti obavezne sertifikacije AIS uređaja.

Nedavno imenovani novi direktor UPS-a Jagoš Boričić u izjavi “Vijestima”, međutim, tvrdi da ta uprava “ne ograničava obavljanje predmetnih poslova isključivo na privredna društva “Manat Marine” i “Yacht Electronic Service”, niti navedena privredna društva imaju ekskluzivno pravo na obavljanje ovih usluga”.

“U skladu sa IMO smjernicama MSC.1/Circ.1252, IMO Kodeksom za priznate organizacije (RO Code) i odgovarajućim sporazumima koje Crna Gora ima sa priznatim organizacijama, ispitivanja AIS uređaja mogu obavljati kvalifikovana lica koja posjeduju odgovarajuća ovlašćenja za tu vrstu ispitivanja, izdata od strane pomorske administracije ili priznate organizacije. Crna Gora ima zaključene sporazume o prenosu određenih statutarnih ovlašćenja sa priznatim organizacijama, među kojima su Bureau Veritas (BV), RINA Services, Hrvatski registar brodova (CRS) i China Classification Society (CCS), što je evidentirano i na zvaničnom portalu Evropske agencije za pomorsku sigurnost (EMSA). Posebno ukazujemo da sporazum sa priznatim organizacijama omogućava angažovanje odgovarajućih odobrenih podizvođača i pružalaca pomoćnih tehničkih usluga, u skladu sa IMO Kodeksom za priznate organizacije (RO Code)”, pojasnio je Boričić.

Boričić: Jednaki kriterijumi za sve pružaoce usluga

Boričić je istakao da Tehnička pravila za odobrenje proizvođača i pružalaca usluga, “u tački 2.1.2, predviđaju mogućnost prihvatanja rezultata usluga firmi odobrenih od članova ili pridruženih članova Međunarodnog udruženja klasifikacionih društava (IACS)”.

“Manat Marine” prema dostupnim podacima, ima sertifikat “Bureau Veritasa”, dok “Yacht Electronic Services” uz taj, ima i sertifikat RINA-e.

“Navedeni okvir omogućava prihvatanje odgovarajućih izvještaja o tehničkom ispitivanju AIS uređaja od kvalifikovanih pružalaca usluga koji posjeduju važeća odobrenja za tu vrstu ispitivanja, u okviru primjenjivih propisa i prenesenih ovlašćenja. Prema informacijama kojima trenutno raspolažemo, navedena dva privredna društva pružaju predmetne usluge na osnovu odgovarajućih odobrenja. Međutim, to ne znači da su jedina koja mogu obavljati ove poslove u Crnoj Gori”, tvrdi Boričić.

Boričić je poručio da Uprava pomorske sigurnosti “primjenjuje jednake kriterijume za prihvatanje izvještaja svih pružalaca usluga koji ispunjavaju propisane stručne i tehničke uslove, bez obzira na to koja im je priznata organizacija izdala odgovarajuće odobrenje”.

( Siniša Luković )