Evropski desničari se distanciraju od Trampa

Evropski krajnje desničarski političari počeli su danas da se distanciraju od Donalda Trampa nakon pobjede demokrata na izborima za Kongres SAD, ali su uglavnom izbjegavali da direktno kritikuju samog predsjednika.

Ovakva promjena odnosa značajna je jer su mnogi od tih lidera slavili ideološku bliskost sa Trampom nakon njegove pobjede 2024. godine. Neki su od tada posjetili Vašington i dobili podršku njegovog milijarderskog saveznika Ilona Maska.

Žordan Bardela, lider francuskog partije Nacionalno okupljanje, za koju većina anketa pokazuje da bi mogla da formira narednu vladu, primjer je takvog političkog zaokreta.

Bardela je rekao da je Trampov drugi mandat manje izolacionistički od prvog, koji je trajao od 2017. do 2021. godine.

„Američka intervencija u Iranu ima veoma teške posljedice“ po ekonomije širom svijeta, dodao je, ne pominjući Trampa kao odgovornog za tu intervenciju.

U Njemačkoj je Alis Vajdel, kopredsjednica krajnje desničarske Alternative za Njemačku (AfD), takođe pripisala izborni poraz ratu protiv Irana.

„Tramp je svojim biračima obećao da neće voditi intervencionističku spoljnu politiku... To prekršeno obećanje sada je došlo na naplatu republikancima“, rekla je za njemački portal T-Online.

Tramp je priznao da je rat protiv Irana imao ulogu u izbornom porazu njegove stranke, ali je poručio da i dalje stoji iza svoje odluke.

Pritisak zbog rasta troškova života

U Italiji je Mateo Salvini, lider krajnje desničarske Lige, koja je dio vladajuće koalicije, rekao da su „na američki izborni rezultat prije svega uticali ratovi, međunarodne tenzije i rast troškova života, čije posljedice direktno osjećaju porodice“.

„Nadamo se da će ovi izbori doprinijeti ubrzavanju okončanja sukoba i povratku miru“, dodao je.

Roberto Vanači, bivši italijanski general koji predvodi krajnje desničarsku stranku Nacionalna budućnost (Futuro Nazionale), rekao je da američki izborni rezultati pokazuju kakve političke rizike nosi neispunjavanje predizbornih obećanja.

Vanači je ranije izražavao divljenje Trampovoj nacionalističkoj politici pod sloganom „Amerika na prvom mjestu“, ali je u međuvremenu počeo da kritikuje predsjednika zbog spoljne politike.

„Tramp nije ispunio očekivanja, nije uspio da okonča rat između Rusije i Ukrajine i pokrenuo je rat protiv Irana“, rekao je Vanači italijanskoj agenciji ANSA.

On smatra da su rast cijena energenata, ekonomski poremećaji i potresi na berzama koji su uslijedili pogodili američku srednju klasu i doprinijeli izbornom rezultatu.

Veze sa Trampom mogle bi da postanu izborni teret

Prema riječima analitičara Mudžtabe Rahmana, generalnog direktora konsultantske kompanije za političke rizike Eurasia Group, evropski krajnje desničarski lideri distanciraju se od Trampa iz očiglednih političkih razloga.

„Njegova sve veća nepopularnost, naročito zbog troškova života, prijeti da ono što je nekada predstavljalo političku prednost pretvori u izborni teret“, rekao je Rahman za Rojters.

Rahman je ocijenio da lideri krajnje desnice žele da ostvare korist na oba fronta - da iskoriste „ideološki zamah trampizma“, a da pritom ne budu povezani sa „haosom i ekonomskim poremećajima tokom njegovog predsjedničkog mandata“.

„Rizik je u tome što bi Tramp i njegovi saveznici iz pokreta MAGA, koji evropsku krajnju desnicu vide kao ideološke partnere u borbi protiv evropskog establišmenta, mogli da odgovore povlačenjem političke podrške ili čak da se okrenu protiv njih“, dodao je.

Jedan od rijetkih političara koji su nastojali da umanje razmjere poraza republikanaca bio je Dan Dungaciju, potpredsjednik opozicione krajnje desničarske Alijanse za ujedinjenje Rumuna (AUR).

On je ocijenio da su izvještaji o Trampovoj „političkoj smrti“ „uveliko pretjerani“.

„Donald Tramp ne postaje automatski nemoćan predsjednik. Umjesto toga, prelazi iz predsjedničkog mandata podržanog republikanskom većinom u oba doma Kongresa u situaciju u kojoj će izvršna vlast i Kongres mnogo intenzivnije međusobno ograničavati jedni druge“, rekao je Dungaciju.

U Španiji, lider krajnje desničarske stranke Voks (Vox), Santjago Abaskal, nije mnogo pokušavao da ublaži svoje distanciranje od Trampa, rekavši novinarima da se nalazi „u Španiji, a ne u Mičigenu“.

„Prilično me malo zanima šta se dešava na drugim mjestima“, rekao je Abaskal, koji je ranije isticao svoje savezništvo sa Trampom i pokretom MAGA.

Rupert Lou, lider krajnje desničarske stranke Obnovimo Britaniju (Restore Britain), takođe je za poraz republikanaca okrivio odluku o napadu na Iran, nazivajući je „katastrofalnom greškom“.

„Šta je ovaj rat postigao? Apsolutno ništa vrijedno pomena“, poručio je.

Lou, međutim, u svojoj opširnoj objavi na društvenoj mreži Iks nije pomenuo ime predsjednika koji je pokrenuo rat.

( Rojters, N.B. )