Pedro u Briselu, mrak u redakcijama: Maja Sever, predsjednica Evropske federacije novinara, o Euronews samitu

Već mjesecima upozoravamo na otkaze, ukidanje emisija, smanjivanje redakcija, pritiske na novinare i ugrožavanje uređivačke nezavisnosti u medijima koje preuzima Alpac Capital, a za to vrijeme u Briselu evropski politički lideri, s neke blještave pozornice, drže lekcije o demokratiji, evropskim vrijednostima i budućnosti Evrope. Domaćin im je Pedro Vargas David čije poslovne odluke izazivaju sve veću zabrinutost među novinarima medija povezanih s njegovom grupacijom”, kazala je za “Vijesti” Maja Sever, predsjednica Evropske federacije novinara (EFJ), komentarišući drugi Euronews samit o proširenju Evropske unije - “Euronews Enlargement Summit 2026”, održan 3. novembra u Briselu.

Glavne teme samita su bile spremnost kandidata za članstvo, spremnost same Unije za proširenje i uslovi pod kojima bi nove države mogle biti primljene. Među učesnicima su se, između ostalih, našli predsjednik Vlade Hrvatske Andrej Plenković, albanski premijer Edi Rama, predsjednica Makedonije Gordana Siljanovska Davkova, Nikol Pašinjan, predsjednik Vlade Gruzije, Irakli Kobahidze, predsjednik Vlade Gruzije… Iako je organizator prvobitno najavio Milojka Spajića, Crnu Goru je predstavljala Maida Gorčević, ministarka evropskih poslova.

Organizator je najavio prisustvo Antonia Košte, predsjednika Evropskog savjeta, za završno obraćanje. Euronews je njegove poruke naknadno prenio kao pisano obraćanje. Prema nezvaničnim informacijama, Kaja Kalas, visoka predstavnica Evropske unije za vanjske poslove i bezbjednosnu politiku i potpredsjednica Evropske komisije, odbila je učešće na samitu zbog prisustva Kobahidzea.

Evropska komesarka za proširenje Marta Kos prisustvovala je prošlogodišnjem samitu Euronewsa kada je među gostima bio i bivši predsednik Srbije Aleksandar Vučić koji se nalazio u to vrijeme na listi Reportera bez granica (RSF) kao medijski predator.

DEKLARATIVAN ODNOS PREMA SLOBODI MEDIJA

“Nevjerovatan je taj nesklad između onoga što se govori na blještavim evropskim skupovima i onoga što se istovremeno događa u redakcijama medija povezanih s organizatorom, Pedrom Vargasom Davidom čije poslovne odluke izazivaju sve veću zabrinutost među novinarima medija povezanih s njegovom grupacijom”, naglašava Maja Sever.

Ona smatra da je odnos evropskih političkih elita prema slobodi medija uglavnom deklarativan i da su “krasne” poruke o novinarstvu kao javnom dobru i slobodnim medijima kao temelju demokratije, ali problem nastaje kada ih treba pretvoriti u konkretne odluke, posebno kada su ugroženi novinari i redakcije iza kojih ne stoje veliki politički ili poslovni interesi.

“Evropska federacija novinara godinama upozorava na stanje u medijima povezanima sa Alpac grupom, otkazima, ukidanjima sadržaja i pritiscima, nekoliko smo puta informisali evropske institucije. I sama sam o tome pisala predstavnicima naših vlasti. Međutim, ne vidim da su ta upozorenja izazvala političku reakciju kakvu bi ozbiljnost situacije zahtijevala”, ističe predsjednica EFJ.

Sever naglašava da ne može prihvatiti da evropski političari govore o zaštiti medijskog pluralizma, a istovremeno zatvaraju oči pred poslovnim i političkim aranžmanima koji bi taj pluralizam mogli ugroziti.

Odgovarajući na pitanje da li Pedro Vargas David organizovanjem ovakvog skupa nastoji steći

politički legitimitet za svoje medijske poslove, Maja Sever objašnjava da kada vlasnik velike medijske grupacije godinama organizuje skupove na kojima okuplja premijere, predsjednike država i visoke evropske uglednike, jasno je da time stiče izuzetnu političku vidljivost, pristup i uticaj. A očito mu to prilično dobro uspijeva, naglašava predsjednica EFJ.

ZA EURONEWS 23 MILIONA EVROPSKIH PARA

“Pogledajte samo koliko je Euronews dobio evropskog novca. Prema analizi Evropske federacije novinara, Euronews je u razdoblju od 2021. do 2026. dobio čak 23 miliona eura evropskih sredstava za novinarstvo, i to kao samostalni korisnik, bez konzorcijskih partnera. Istovremeno su svi lokalni i mediji zajednice, te nevladine organizacije kroz konzorcije zajedno dobili 45,4 miliona eura. Dakle, jedan veliki medijski sistem dobija iznos koji odgovara približno polovini ukupnih sredstava dodijeljenih cijeloj toj skupini korisnika. To je nevjerovatan podatak, posebno kada znamo koliko se male i nezavisne redakcije bore za opstanak”, sa očitim nezadovoljstvom ističe Maja Sever.

Predsjednica Evropske federacije novinara upozorava da ne treba zaboraviti ni sam Euronews.

“Naše francuske kolege iz sindikata SNJ upozoravaju na ozbiljne probleme povezane sa uvođenjem vještačke inteligencije, korišćenjem sintetičkih glasova i posljedicama takvih odluka za novinarski rad. Dakle, pitanja o odnosu prema novinarima ne dolaze samo iz Srbije i našeg dijela Evrope, nego i iz redakcija samog Euronewsa”, dodaje Sever.

Sever ističe da nema ništa protiv dijaloga, uključujući razgovore s ljudima s kojima se duboko ne slažemo, ali da postoji velika razlika između dijaloga i situacije u kojoj se politički autoritet evropskih institucija i njihovih predstavnika koristi kao pozadina velikog poslovnog i medijskog događaja, dok se istovremeno izbjegavaju pitanja o poslovanju organizatora.

“Pedro Vargas David nije samo organizator konferencije o evropskim integracijama. On je čovjek povezan s medijskim poslovima koji imaju ogroman uticaj na informisanje građana u više evropskih zemalja. Kada se u tim medijima događaju otkazi, ukidaju emisije i pojavljuju ozbiljna upozorenja o ugrožavanju uređivačke nezavisnosti, onda političari koji dolaze na njegov samit imaju odgovornost postaviti i ta pitanja. Za mene je granica prekoračena onog trenutka kada politička promocija postane važnija od odgovornosti prema ljudima i vrijednostima o kojima se na toj pozornici govori”, ističe na kraju Maja Sever, predsjednica Evropske federacije novinara (EFJ).

Crna Gora i samit

“Voljela bih da je neko postavio pitanje o “Vijestima”. Ne samo ministarki Gorčević nego i Pedru Vargasu Davidu. Jer, ako se već okupljamo kako bismo razgovarali o evropskoj budućnosti Crne Gore, onda bi trebalo razgovarati i o budućnosti njenog nezavisnog novinarstva”, ističe Maja Sever naglašavajući da je bilo potpuno legitimno očekivati da se na samitu o evropskim integracijama Crne Gore otvori i pitanje slobode medija, posebno kada se jedan od najvažnijih nezavisnih medija u toj zemlji nalazi usred ozbiljnog vlasničkog i regulatornog spora povezanog s poslovima organizatora samita.

Predsjednica EFJ kaže da ne očekuje da ministarka Maida Gorčević, koja je učestvovala na samitu, na međunarodnoj konferenciji presuđuje u poslovnom sporu ili komentariše postupke koji su u toku.

“Ali očekujem da politički predstavnici zemalja kandidatkinja jasno pokažu da su nezavisnost medija, transparentnost vlasništva i poštovanje zakona važan dio evropskih integracija. Da budem jasna, smatram da je to dužan napraviti i hrvatski predsjednik vlade. Crna Gora želi postati članica Evropske unije i upravo zato mora pokazati da njene institucije mogu nezavisno odlučivati o medijskim koncentracijama i zaštititi pluralizam, bez obzira na to koliko je potencijalni investitor politički uticajan”, zaključuje Maja Sever.

Pedrova arapska vizija

Predsjednik Euronewsa i izvršni direktor Alpac Capitala Pedro Vargas David izjavio je tokom Arab Media Summita, koji je održan 15-17. septembra 2026. godine u Dubaiju, da su novinari njegove televizije u UAE izvještavali slobodno, bez instrukcija da promovišu određeni narativ. Istovremeno je, govoreći o ograničenjima izvještavanja tokom rata, nacionalnoj bezbjednosti dao prednost nad drugim interesima.

S druge strane, Reporteri bez granica (RSF) upozoravaju upravo na korišćenje bezbjednosti kao opravdanja za ograničavanje informacija. RSF je u martu dokumentovao zabranu objavljivanja snimaka i informacija o napadima na UAE i blokiranje naloga, uključujući novinarske. Kao konkretan slučaj RSF je naveo blogera Ahmeda Mansura, osuđenog 2018. na deset godina zatvora zbog objava na društvenim mrežama. RSF opisuje sistem nadzora, progona kritičara i autocenzure. Emirati su na njenom indeksu za 2026. na 158. mjestu od 180 zemalja.

Vargasove izjave prate i planovi poslovnog širenja Euronewsa u arapskom svijetu. Televizija je na forumu najavila ponovno pokretanje arapskog televizijskog servisa, uz novi tim i vještačku inteligenciju, kao i otvaranje regionalnih kancelarija. Vargas David je s predstavnicom Dubai Media Councila razgovarao o razvoju sadržaja i zajedničkim medijskim projektima. Finansijski uslovi eventualne saradnje nijesu objavljeni.

( Vukašin Obradović )