Podrška se mora tražiti i od rastuće desnice: Šta treba raditi uoči mogućih promjena u najvažnijim državama EU

Nedavna posjeta premijera Milojka Spajića Nizozemskoj trebalo bi da bude prva stanica “turneje” predstavnika vlasti po članicama Evropske unije (EU) koje imaju zahtjevnu proceduru potvrđivanja prijema novih država u tu zajednicu ili postoji opasnost da budu rezervisane prema njima, a mogla bi uskoro da se nastavi odlaskom u jednu od najvažnijih zemalja Unije.

Prema nezvaničnim saznanjima “Vijesti”, Spajić bi sljedeće sedmice mogao da otputuje u Francusku i razgovara s tamošnjim parlamentarcima o crnogorskom procesu evropskih integracija. Međutim, redakcija nije mogla da potvrdi tu informaciju.

Aktuelna administracija Francuske, na čelu s predsjednikom Emanuelom Makronom, jedna je od najvećih podržavalaca ulaska Crne Gore u EU. Tu državu, međutim, na proljeće očekuju predsjednički izbori, a kako stvari stoje, realno je da dođe do političke promjene u Jelisejskoj palati i da vlast preuzme krajnje desničarsko Nacionalno okupljanje (RN), koje nije pristalica proširenja EU.

Ugledni francuski list “Lezeko” (“Les Echos”) objavio je juče da bi ta zemlja mogla blokirati cjelokupan proces prijema novih članica u EU, jer bi o tome trebalo da se izjasne građani na referendumu. U Francuskoj je, prema majskom “Eurobarometru”, podrška proširenju najniža u EU - 35 odsto građana je za, dok je 54 odsto protiv.

Da bi se izbjegla ustavna obaveza održavanja plebiscita, potrebno je da za to u oba doma francuskog parlamenta glasaju tri petine poslanika, a potom i većina senatora u Kongresu (koji čine oba doma), navodi taj medij.

Novinar Željko Pantelić rekao je juče “Vijestima” da su, prema njegovim informacijama, predstavnici Evropske komisije (EK) i zagovornici proširenja u Briselu obavili ozbiljne razgovore o Crnoj Gori s liderom francuskog Nacionalnog okupljanja i europarlamentarcom Žordanom Bardelom.

Istakao je da će plodotvornost tih razgovora zavisiti od odnosa Bardele i nekadašnje dugogodišnje liderke Nacionalnog okupljanja Marin Le Pen, koja će biti kandidatkinja te partije za predsjednicu države na izborima dogodine.

“Pitanje je šta će biti između Bardele i Le Pen, zbog toga postoji određena rezerva, jer su dosad svi kontakti išli preko Bardele. Ako bi on postao, kao što se pretpostavlja, premijer Francuske, onda bi u tom slučaju svi ti pregovori s Bardelom imali i dalje svoju važnost i specifičnu težinu. Ukoliko se on raziđe s Le Pen, onda treba vidjeti kakvi će biti odnosi unutar ekstremne desnice u Francuskoj”, naveo je Pantelić.

Iz EK juče nisu odgovorili na pitanje lista o razgovorima s Bardelom o Crnoj Gori.

Plan Brisela je da se ugovor o pristupanju Crne Gore EU potpiše u junu 2027. godine, nakon čega bi taj dokument morao da bude ratifikovan u svim parlamentima država članica Unije (njih 27). Crna Gora je juče privremeno zatvorila još dva poglavlja u pregovorima o pristupanju. Time je broj zatvorenih poglavlja porastao na 23, dok je plan da se preostalih deset zatvori do kraja godine.

PANTELIĆ: ZASAD NEMA PRIJETNJE BLOKADOM

Željko Pantelić kaže da bi crnogorska opozicija trebalo da se uključi u proces dipolomatskih kontakata na evropskom nivou, budući da su gotovo sve partije u Skupštini u sestrinskim odnosima s političkim grupacijama u Evropskom parlamentu, dodajući da bi to trebalo da bude “opštecrnogorski posao”.

Ocijenio je da je ključna stvar koju bi na umu trebalo da imaju Vlada, ali i opozicija - to da je neophodno napraviti strategiju i pritom ne ići s pričom koja se često čuje - “Crna Gora je mala, ništa ne znači, bezazlena je”, već da bi to trebalo okrenuti u “pozitivnu priču”.

“Crna Gora doprinosi da se Evropa zaokruži, da bude zaokružena obala Jadranskog mora, da ostane samo Albanija koja je takođe blizu članstva u EU... Dakle, onda bi se dogovorili oko čega to i gdje je Crna Gora važna za EU, a svakako bi mogli da se nađu elementi koji bi pospješili tu priču. I da se iz te priče: ‘mi smo mali, nebitni, pa nas zato primite’, pređe u - ‘mi smo tu da doprinesemo, hoćemo da budemo dio EU’”, rekao je on.

Pantelić je ukazao da je to mnogo bolja poruka za posao koji će biti neophodno napraviti i s javnim mnjenjima u tim zemljama.

“... Budući da su u pitanju procesi koji su sad postali - naravno ne prva tema u tim državama, pogotovo velikim, Francuskoj i Njemačkoj - ali u određenom momentu mogu i to da postanu. I zbog toga je mnogo bolje ići s pozitivnom pričom, a ne s negativnom”, konstatovao je sagovornik.

Što se tiče mogućnosti blokade potvrđivanja ugovora, Pantelić je rekao da u ovom momentu ne postoji nikakva ozbiljnija najava da bi neka zemlja mogla da prolongira ili oteža proces ratifikacije sporazuma o pristupanju Crne Gore. Prema njegovim riječima, to ne znači da stvari ne bi mogle da se okrenu ako Le Pen pobijedi u Francuskoj i počne da vodi politiku koja je antievropska, ali dodaje da za to nema još naznaka.

“Štaviše, u prethodnoj sedmici smo imali i jasne odrednice iz AfD-a (Alternativa za Njemačku) da oni odustaju od ideje da izvedu Njemačku iz Eurozone, što je još jedan pokazatelj kako se i AfD polako približava, iako su još daleko od političkog mejnstrima. Kao što je Le Pen, da bi postala prihvatljiva za većinu Francuza, morala da odustane od svojih politika koje su vodile ka izlasku Francuske, prvo iz Eurozone, a zatim čak i iz EU”, naveo je.

Kad je u pitanju ublažavanje stavova krajnje desničarskih partija kad dođu na vlast, sagovornik ukazuje na primjer italijanske premijerke Đorđe Meloni, podsjećajući da se ipak ne može povući direktna paralela s Le Pen. Pantelić je pojasnio da je Meloni godinama bila dio vlasti, kao ministarka u Vladi Silvija Berluskonija, a da Le Pen nikad nije bila dio vladajuće koalicije.

“Tu postoji razlika, ali je ipak i Meloni pokazatelj koliko se s tih desnih pozicija približila kad je postala premijerka... Ne možemo to da uzmemo kao sigurno, ali se pretpostavlja da će isti proces biti i s Le Pen”, podvukao je Pantelić.

AFD: RAZGOVORI PRIJATNI, ČEKAMO ODGOVOR AMBASADE

Da bi Podgorica trebalo da stupi u kontakt s liderima krajnje desnice u važnim članicama EU, prekjuče je sugerisao i crnogorski diplomata i bivši ambasador u EU Bojan Šarkić. On je u intervjuu “EUobzerveru” kazao da bi savjetovao Vladi da stupi u kontakt s liderima krajnje desnice u Francuskoj i Njemačkoj, Marin Le Pen i Alis Vajdel, kao i sa aktuelnim vladama tih zemalja, “kako bi svi ostali na istoj strani”.

“Eventualna blokada pristupanja Crne Gore 2028, zbog unutrašnjih političkh previranja u EU, mogla bi da ugasi proces proširenja na Zapadni Balkan i ostavi ‘crnu rupu’ u Evropi... Novi zamah mogao bi da se uruši ukoliko Nacionalno okupljanje pobijedi na izborima u Francuskoj u aprilu naredne godine, a krajnje desničarski AfD nastavi da jača”, rekao je Šarkić.

Iz AfD-a su juče “Vijestima” odgovarajući na pitanje jesu li crnogorski zvaničnici pričali s njima o članstvu države u EU, rekli da su predstavnici te partije na marginama događaja u njemačkom parlamentu (Bundestag) razgovarali sa Spajićem (u decembru 2025) i šefom države Jakovom Milatovićem (u aprilu ove godine), ali i da nisu uspjeli da stupe u kontakt sa crnogorskom ambasadom u Berlinu, iako su, tvrde, pokušavali.

U odgovoru koji potpisuje poslanik AfD-a Tobijas Tajh, izvjestilac za Crnu Goru u Bundestagovim odborima za vanjske poslove i poslove EU, navodi se da su razgovori sa Spajićem i Milatovićem bili “veoma kratki, izuzetno prijatni i prožeti uzajamnim poštovanjem”.

“U okviru ove srdačne razmjene mišljenja pomenuta je i mogućnost da se započeti dijalog produbi nekom drugom prilikom - bilo u okviru posjete Crnoj Gori ili tokom opširnijeg ličnog razgovora u Bundestagu. Pored toga, s naše strane smo već preuzeli inicijativu i pokušali da stupimo u kontakt sa Ambasadom Crne Gore u Njemačkoj kako bismo podstakli dalju razmjenu na diplomatskom nivou. Odgovor na naše dosadašnje pokušaje stupanja u kontakt još čekamo”, piše u odgovoru redakciji.

Crna Gora nema ambasadora u Njemačkoj od početka 2021, kad je s te pozicije opozvana Vera Kuliš. Jedini diplomata u ambasadi u Berlinu trenutno je otpravnica poslova Dijana Ralević.

Iz AfD-a su kazali da imaju razumijevanja za to da diplomatska predstavništva obavljaju brojne zadatke i obaveze, te da bi bili srećni ako bi se u dogledno vrijeme ukazala prilika za produbljivanje kontakta.

“Otvorenost koja nam je ukazana tokom ličnih susreta s najvišim predstavnicima Crne Gore ostala nam je u veoma pozitivnom sjećanju. Stoga s posebnim interesovanjem i velikim zadovoljstvom iščekujemo nastavak ovih razgovora, bilo u Berlinu ili u Podgorici”, dodaje se.

Poručili su da je za njih Crna Gora “cijenjeni evropski partner”, te da su uvjereni da, nezavisno od eventualno različitih političkih stavova, otvoren dijalog pun povjerenja i poštovanja čini ključnu osnovu dobrih međudržavnih odnosa.

“Upravo imajući u vidu proces evropskih integracija Crne Gore, redovnu ličnu razmjenu mišljenja smatramo dragocjenom za bolje razumijevanje uzajamnih stavova i dalji razvoj postojećih kontakata”, podvukli su.

Iz Nacionalnog okupljanja juče nisu odgovorili na pitanje lista da li su predstavnici crnogorske vlasti ili diplomatije stupili u kontakt povodom eventualnih razgovora o učlanjenju u EU.

“Vijesti” očekuju odgovor iz Ministarstva vanjskih poslova da li su iz tog Vladinog resora pokušali da kontaktiraju sa AfD-om i Nacionalnim okupljanjem.

Spajić: Dobili smo podršku Nizozemske

Premijer Milojko Spajić kazao je da su tokom njegove radne posjete Nizozemskoj predstavnici izvršne i zakonodavne vlasti te zemlje imali riječi pohvale za napredak Crne Gore u evropskim integracijama, ekonomiji i vladavini prava, ocjenjujući da je to važna poruka i za investitore.

Naveo je da je Crna Gora dobila podršku Haga za sva pregovaračka poglavlja koja je predala, dodajući da su nizozemski partneri veoma detaljni i striktni i da žele da i najmanje stvari budu zatvorene.

Spajić se u Nizozemskoj sastao s premijerom te države Robom Jetenom, predsjednikom Predstavničkog doma Tomom van Kampenom, predsjednicom Senata Mei Li Vos i članovima tamošnjeg Odbora za evropska pitanja, a program je uključivao i susrete s privrednicima.

( Balša Rudović, Mihailo Jovović )