Što nije završio DIK, rješavaće CIK: Stigli prigovori iz Šavnika
Prema Zakonu o izboru odbornika i poslanika, Opštinska izborna komisija ima rok od sedam dana da ponovi izbore na dva birališta - u zgradi Opštine i selu Kruševice
Tri dana nakon formiranja, Centralna izborna komisija (CIK) održala je prvu sjednicu i na njoj usvojila prigovore na propuste Opštinske izborne komisije (OIK) u Šavniku.
To je objavljeno na sajtu te institucije.
Prema Zakonu o izboru odbornika i poslanika, OIK ima rok od sedam dana da ponovi izbore na dva birališta - u zgradi Opštine i selu Kruševice.
"Centralna izborna komisija na današnjoj prvoj sjednici, održanoj 7. novembra 2026. godine, jednoglasno je usvojila oba prigovora Srećka Kotlice, predsjednika Opštinskog odbora DPS Šavnik i kandidata sa izborne liste DPS-SD 'Prava stvar', podnijeta zbog propusta Opštinske izborne komisije Šavnik", navedeno je u saopštenju.
Izbori u Šavniku počeli su 23. oktobra 2022, kad su održani u još 13 opština, ali nijesu okončani jer članovi biračkih odbora iz opozicione koalicije “Za budućnost Šavnika”, koju predvodi nekadašnji Demokratski front (DF), nijesu dozvoljavali dijelu tada novoupisanih birača da glasaju, jer su, kako su tvrdili, prepisani da bi podržali tamo vladajuću Demokratsku partiju socijalista (DPS). Da je bilo “izbornog turizma”, potvrdili su nadležni organi.
Na dva birališta, u zgradi Opštine i selu Kruševice, gdje pravo glasa ima 541 birač, glasalo se u devet navrata, posljednji put 18. decembra 2022, kad su izbori opet prekinuti, nakon čega tamošnja Opštinska izborna komisija nije mogla da se dogovori o tome da ih ponovi.
Prema informacijama “Vijesti”, DIK je donio 298 rješenja kojima je naloženo ponavljanje glasanja, dok je u 64 slučaja uputio obavještenja da nije u mogućnosti da odlučuje.
U pokušaju da riješe izbornu krizu u Šavniku, poslanici Demokrata predložili su krajem 2023. dopune Zakona o biračkom spisku, kojima bi se ograničilo pravo glasa na ponovljenim izborima biračima koji su u međuvremenu odjavili prebivalište u toj opštini.
Protiv predloga se pobunila opozicija, koja je osporavala način na koji je predložen, uz ocjenu da se o njemu mora razgovarati u okviru izborne reforme. Demokrate su u martu 2024. povukle predlog, navodeći da prioritet treba da bude pokušaj uvođenja prinudne uprave.
Vlada je krajem marta 2024. donijela odluku o raspuštanju Skupštine opštine (SO) Šavnik i uvođenju prinudne uprave. Međutim, odbornici tamošnje vladajuće koalicije, DPS-a i Socijaldemokrate, istog dana su izglasali skraćenje mandata lokalnom parlamentu, što je zakomplikovalo sprovođenje Vladine odluke. Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović ocijenio je da, imajući u vidu da je mandat aktuelnom sazivu SO istekao u junu 2022. godine, njeno raspuštanje odlukom Vlade nakon isteka vremena na koje je (SO) birana, ne može rezultirati raspisivanjem novih izbora.
Vlada je početkom juna 2024. ukinula odluku o raspuštanju SO, uz obrazloženje da se ne može sprovesti jer šef države nije raspisao izbore. Tako pokušaj uvođenja prinudne uprave nije doveo do rješenja izborne krize.
Nakon što je verzija predloga Demokrata povučena 2024, dio vladajućih partija je u maju 2025. podnio državnom parlamentu predlog dopuna Zakona o biračkom spisku, prema kom šavnički “izborni turisti” koji su odjavili prebivalište u toj opštini nakon izbora koji su počeli 2022, neće moći da učestvuju na eventualnom ponovljenom glasanju na dva biračka mjesta, bez obzira što su u biračkom spisku.
Skupštinski Zakonodavni odbor dao je predlogu “zeleno svjetlo” 18. juna 2025, ali je istog dana Odbor za politički sistem, pravosuđe i upravu, na predlog DPS-a, odgodio raspravu, uz obrazloženje da o izbornim zakonima treba da se razgovara u okviru Odbora za sveobuhvatnu izbornu reformu. Predlog nije povučen iz skupštinske procedure, ali se poslanici o njemu nijesu izjasnili.
Za rješavanje krize u Šavniku nenadležnim se “proglasio” Ustavni sud. Ta institucija, kako je “Vijestima” saopšteno u februaru 2025, ni po najvišem pravnom aktu, ni po Zakonu o Ustavnom sudu nije nadležna da sama pokreće postupak radi odlučivanja o izbornim sporovima, već to samo može učiniti ako žalbu podnese birač koji smatra da mu je biračko pravo povrijeđeno, kandidat za poslanika i odbornika, kao i podnosiliac izborne liste.
U međuvremenu, Jugoslav Jakić je 19. februara prošle godine reizabran za prvog čovjeka Šavnika, na elektronskoj sjednici SO. To je bio povod da tamošnja opozicija u protestuje i mjesecima blokira regionalni put Šavnik-Žabljak.
Predstavnici koalicija “Za budućnost Šavnika” (NSD, SNP, DNP) i “Idemo ljudi” (DCG, UCG i PES) krenuli s s blokadama 27. februara, tražeći da predstavnici zakonodavne i izvršne vlasti u državi reaguju i riješe šavničku krizu. Opoziciji je konkretan dogovor obećavan sredinom juna 2025, kad su predstavnici parlamentarne većine najavili sastanak i predstavljanje modela za rješavanje krize, poslije čega su blokade 14. juna privremeno obustavljene.
Međutim, nakon toga su i definitivno stale, iako rješenje za Šavnik nije dogovoreno, već je samo odlučeno (kroz izmjene izbornih zakona) da se na birališta u svim opštinama ide 13. juna 2027.
( Aljoša Turović )