Sukob na Bliskom istoku otvorio je period značajne međunarodne nestabilnosti. Glavni prioritet ministarstva vanjskih poslova i međunarodne saradnje bio je prvenstveno da pomogne italijanskim građanima pogođenim krizom, osiguravajući njihov bezbjedan povratak u Italiju. Međutim, svaka međunarodna kriza zahtijeva sagledavanje šire slike o njenim posljedicama. Pored tragedije rata, imamo i značajne posljedice na globalnu ekonomsku ravnotežu.
Tenzije koje izbijaju u Zalivu i Ormuskom moreuzu jasno pokazuju ranjivost nekih od glavnih arterija međunarodne trgovine. Tekuća kriza već vrši snažan inflatorni pritisak na cijene gasa, nafte i drugih strateških dobara kao što su đubriva, što se odražava na globalne cijene hrane. Kako ova čvorišta postaju sve izloženija geopolitičkim tenzijama, postaje jasna hitnost jačanja bezbjednosti i diversifikacije trgovinskih puteva.
Evropa se posljednjih godina već suočila sa sličnim izazovom. Ruska agresija protiv Ukrajine primorala je na brzu diversifikaciju izvora snabdijevanja energijom. Za samo nekoliko mjeseci preispitali smo infrastrukturu, snabdijevanje i partnerstva, kako bismo garantovali bezbjednost i kontinuitet naših ekonomskih sistema. Danas, kriza na Bliskom istoku zahtijeva da na sličan način preispitamo trgovinske puteve. Upravo iz te perspektive treba shvatiti značaj projekta Ekonomskog koridora Indija-Bliski istok-Evropa (IMEC). To nije samo linija nacrtana na mapi, već potencijalna reorganizacija logističkih i industrijskih lanaca između Indije, Zaliva i Evrope, sposobna da redefiniše trgovinske tokove i ojača ulogu Mediterana kao strateškog prostora koji povezuje Aziju i Evropu, sa potencijalnim koristima za Italiju, procijenjenim na čak 26. milijardi eura.
Kada se mijenjaju globalne trgovinske rute, mijenja se i ekonomska geografija. Novi trgovinski koridori stvaraju nova logistička i proizvodna zaleđa: oblasti koje privlače investicije, imaju distributivne centre i razvijaju industrijske aktivnosti povezane sa međunarodnim lancima vrijednosti. Ako će jedna od glavnih evropskih pristupnih tačaka za ove rute biti Mediteran, a posebno Sjeverni Jadran, njegov prirodni obim ne može biti ograničen samo na zapadnoevropska tržišta. Neizbježno će se okrenuti i Centralnoj Evropi i Zapadnom Balkanu, koji predstavljaju geografski i infrastrukturni most između Mediterana i srca kontinenta.
S obzirom na njihov geografski položaj, blizinu evropskom tržištu i progresivnu integraciju sa standardima EU, Zapadni Balkan može postati sastavni dio ove nove logističke arhitekture: ne samo tranzitno područje, već pravo ekonomsko zaleđe za rute između Azije i Evrope, sposobno da privuče investicije i ojača regionalne proizvodne lance. Infrastruktura balkanskog regiona će takođe imati koristi od ove evolucije, pomažući u upravljanju i distribuciji dijela trgovinskih tokova koji stižu u Evropu putem koridora.
U ovom scenariju, Mediteran ponovo dobija strateški značaj. Italija, zbog svog geografskog položaja, prirodno je logističko čvorište između Evrope, Azije i Afrike. Naš lučki sistem predstavlja jednu od glavnih strateških infrastruktura evropskog kontinenta: složenu mrežu luka koje povezuju Mediteran sa glavnim ekonomskim i proizvodnim koridorima Evrope.
Unutar ovog sistema, Sjeverni Jadran zauzima privilegovan položaj povezujući Mediteran sa Centralnom Evropom. Trst, zbog svoje istorije, geografskog položaja i infrastrukturnih veza, predstavlja jedno od najprirodnijih čvorišta ove mreže. Stoga nije slučajno što će Trst 17. marta biti domaćin dva važna događaja posvećena regionalnoj saradnji i novim ekonomskim putevima: proslave tridesete godišnjice Centralnoevropske inicijative (CEI) i foruma o IMEC koridoru.
Biće to prilika da se razgovara o budućnosti povezanosti između Mediterana, Balkana i Centralne Evrope, uz učešće brojnih ministara iz balkanskih zemalja, visokih predstavnika zemalja zainteresovanih za IMEC koridor i predstavnika poslovne zajednice, potvrđujući time stratešku ulogu ovog regiona u razvoju novih logističkih lanaca između Azije i Evrope.
Jačanje veza između Mediterana, Evrope i Indo-Pacifika znači jačanje ekonomske bezbjednosti našeg kontinenta. U ovoj novoj geografiji globalnih puteva, Italija može i mora igrati vodeću ulogu.
Autor je potpredsjednik Vlade i ministar vanjskih poslova i međunarodne saradnje Republike Italije
Bonus video:
