PET DECENIJA KULTNOG FILMA

„Valter brani Sarajevo“: Sve pikanterije i detalji sa snimanja

Pedeset godina je od premijere čuvenog ostvarenja Hajrudina Šibe Krvavca, koje je do danas pogledalo više od 11 milijardi ljudi. Zanimljivo je da se kao epizodista prvi put na filmu pojavljuje Emir Kusturica, Bata Živojinović je insistirao da snima bez dublera, a Milena Dravić i Boris Dvornik su odbili uloge

1695 pregleda 3 komentar(a)
Foto: Nemanja Jovanović/Nova.rs
Foto: Nemanja Jovanović/Nova.rs

„Strijelac zove Kondora“, „Čekam te u pet kraj Begove džamije“, „Vazduh trepti kao da nebo gori“, „Diese stadt ist Walter“ („Ovaj grad je Valter“), samo su neke od replika iz kultnog filma „Valter brani Sarajevo“ Hajrudina Šibe Krvavca koje se već 50 godina citiraju. Ovo ostvarenje o sarajevskim ilegalcima i njihovom vođi, partizanskom obavještajcu Vladimiru Periću Valteru, do danas je pogledalo više od 11 milijardi ljudi. Iako je prikazan u cijelom svijetu, najviše gledalaca ima u Kini, gdje ima poseban tretman, jer je to bio prvi strani film koji se tamo prikazivao poslije Kulturne revolucije. A popularnost „Valtera“ tamo je tolika da se i danas prikazuje na nacionalnoj kineskoj televiziji povodom državnih praznika, piše Nova.rs.

Valter
foto: Privatna arhiva porodice Živojinović

Ovaj akcioni film snimljen je 1972. godine po scenariju reditelja Hajrudina Krvavca, Đorđa Lebovića, Mome Kapora i Sava Pređe, a producent je bio Hidajet Čalkić. Iako je proslavio većinu glumaca koji su u njemu igrali, planetarnu popularnost je doživio Velimir Bata Živojinović, koji je odigrao svoju antologijsku ulogu kao Valter. Na njegovo insistiranje nije imao dublera.

U ostalim ulogama igrali su vrhunski jugoslovenski glumci: Rade Marković, Ljubiša Samardžić, Dragomir Bojanić Gidra, Neda Spasojević, Pavle Vuisić, Slobodan Dimitrijević Lobi, Igor Galo, Stevo Žigon, Faruk Begoli, Relja Bašić, Etela Pardo, Voja Mirić, Vladan Holec, Davor Antolić, Boro Begović, Eugen Verber, Miralem Zupčević, Rudi Alvađ, Ramiz Sekić, Demeter Bitenc, Husein Čokić, Dragan Stipić, Zoran Belić, Ranko Gučevac, Jozo Lepetić.

U podjeli su bili i njemački glumci: Hanjo Hase, Rolf Remer, Vilhelm koh Hege, Herbert Kefer, Fred Delmar i Helmut Šrajber.

Kusturica prvi put na filmu

Zanimljivo je da se kao epizodista prvi put na filmu pojavljuje Emir Kusturica, kao i to da je neke uloge trebalo da tumače tada izuzetno popularni glumci Milena Dravić i Boris Dvornik, ali nisu imali slobodne termine za snimanje. Njoj je bila namijenje uloga ilegalke Plave, koja je izdala svoje drugove, a Dvornik je trebalo da tumači Branka, kojeg je odigrao Begoli.

Valter
foto: Privatna arhiva porodice Živojinović

Tako je ovaj film, koji je Hajrudin Krvavac posvetio građanima Sarajeva i njihovom herojskom ponašanju i otporu tokom Drugog svjetskog rata, postao apsolutni rekorder po broju gledalaca nekog filmskog ostvarenja proizvedenog na području bivše Jugoslavije, i danas živ jer je bio inspiracija mnogim umjetnicima, ali i običnom svijetu.

Kinoteka Bosne i Hercegovine sačuvala je fotografije, scenografske i kostimografske skice sa snimanja, originalne plakate i naljepnice kineskog piva inspirisane Valterom. Kineska ambasada u BiH je odlučila da adaptira bioskopsku salu u Kinoteci samo zato što je u tom gradu sniman "Valter".

Vratiće se Valter

Poslije toga je otvoren multimedijalni muzej "Valter brani Sarajevo" posvećen ovom filmu sa velikim brojem orginalnih eksponata i dokumentima, ugovorima i dopisima. Među njima je i ugovor o honoraru Bati Živojinoviću za ulogu Valtera, a iznosio je 80.000 tadašnjih dinara. Kao i pismo Hajrudina Krvavca, koje je uputio na adresu Centralnog komiteta Saveza komunista BiH pet godina nakon snimanja filma u kojem moli da mu se isplati honorar.

Inspirisan ovim filmom, Ahmet Muminović, nekadašnji jugoslovenski i bosanskohercegovački ilustrator, crtač stripova i novinar, nacrtao je strip "Valter brani Sarajevo", čije je kinesko izdanje prodato u osam miliona primjeraka. Bend "Zabranjeno pušenje" snimio je 1984. prvi studijski album pod nazivom „Das ist Valter“. I "Dubioza kolektiv" ima pjesmu "Vratiće se Valter".

Fenomen sedme umjetnosti

Uticaj ovog filma mnogo je širi od grada u kojem je sniman. U Mladenovcu se održava filmski festival "Valter" kao omaž Bati Živojinoviću. Ostalo je zabilježeno i da su nakon NATO bombardovanja SRJ, Aleksandar Kothaj, nekadašnji autor reklamnih tekstova, i dizajner Vuk Lončarević, došli na ideju kako da prikažu popularnost Valterovog lika u Kini. Osmislili su naljepnicu za navodno kinesko "valter" pivo sa likom Velimira Bate Živojinovića i ta je fotografija doživjela veliku popularnost putem interneta.

Valter
foto: Nemanja Jovanović/Nova.rs

Reditelj Andrej Aćin napravio je prije deset godina dokumentarac "Valter", koji se bavi fenomenom i svjetskim uspjehom ovog filma. To je priča o heroju Drugog svjetskog rata Vladimiru Periću, ali i storija o najpopularnijem jugoslovenskom glumcu Velimiru Bati Živojinoviću, koji ga je glumio. Nažalost, na premijeru nije mogao da dođe, jer je bio u bolnici. A nije se ostvarila ni ideja o kojoj je pregovarao sa kineskim producentima o realizaciji serije o Valteru, koja bi se bazirala na filmu, u kojoj bi bio narator. I pored toga, Valter i danas živi.

Obilježavanje jubileja

U restoranu "Walter" u Beogradu preksinoć je obilježen jubilej 50 godina od snimanja filma "Valter brani Sarajevo". O uspjehu ovog filma, anegdotama sa snimanja, legendama, koje ga i danas prate, o akterima, prije svega o Bati Živojinoviću, govorili su Igor Galo, glumac, reditelj i producent, koji je igrao ulogu Mališe i jedini živi glumac iz plejade vrhunskih glumaca koji su igrali u filmu, Nele Karajlić, muzičar, književnik i scenarista, Radoslav Zelenović i Miljko, sin Bate Živojinovića.

Prikazani su video i foto materijali sa snimanja filma i izloženi radovi mladog slikara Pavla Maksimovića, koji je, iako ima samo 21 godinu, inspiraciju za pop-art djela pronašao baš u ovom filmu.