List Frankfurter algemajne cajtung donosi članak bečkog dopisnika Mihaela Martensa, u kojem autor razmatra pitanje šta poraz Orbana znači za njegove saveznike na Balkanu:
„Smjena sa vlasti mađarskog premijera Viktora Orbana u Mađarskoj ujedno je i poraz njegova tri najvažnija politička partnera na Balkanu. Za predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, bosansko-srpskog separatističkog lidera Milorada Dodika i makedonskog premijera Hristijana Mickoskog otpada njihov najvažniji politički saveznik u EU. Od svog ponovnog izbora 2010. godine Orban je upornim radom izgradio mrežu neliberalnih analitičkih centara, medija i partija, koju je širio, podržavao ili učinio poslušnom obilnim finansijskim isplatama, a čija je budućnost sada neizvjesna.
Orbanov najmoćniji partner u regionu bio je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić. Još prošle nedjelje su srpske vlasti izvele sumnjiv politički spektakl koji je većina posmatrača protumačila kao beogradsku izbornu pomoć Orbanu: srpska vojna obavještajna služba je, prema sopstvenim tvrdnjama, osujetila planove za napad na gasovod koji Srbiju i Mađarsku snabdijeva ruskim gasom.
’Želim da zahvalim Srbiji na brzom i efikasnom djelovanju. Spriječili su da dođe do velike katastrofe’, rekao je tim povodom Orban. Navodna otkrića u Srbiji pružila su mu povod da u svojoj zemlji rasporedi vojsku radi obezbjeđivanja navodno ugroženog gasovoda, što je u završnoj fazi izborne kampanje donijelo marcijalne slike Orbana kao branioca mađarskih interesa. Međutim, to mu nije donijelo nikakvu korist. Ne bi bilo iznenađenje da istraga o navodnom planu atentata u Srbiji sada brzo padne u zaborav.
Mreža građena 15 godina neće se raspasti preko noći
Drugi važan Orbanov klijent u regionu jeste bosanski srpski političar Milorad Dodik, kome je u Bosni i Hercegovini izrečena višegodišnja zabrana bavljenja politikom, ali koji i dalje zadržava veliki uticaj. On godinama zagovara otcjepljenje od ostatka države Republika Srpska, dijela zemlje u kojem dominiraju Srbi. Orban ovaj separatizam nije izričito podržavao, ali jeste podržavao bivšeg predsjednika Republike Srpske Dodika“, piše frankfurtski list.
U tekstu se podsjeća i da je bivši sjevernomakedonski premijer Nikola Gruevski, koji je 2018. osuđen zbog zloupotrebe položaja, pobjegao u Mađarsku, gdje mu je u hitnom postupku priznat status političkog izbjeglice. Istaknute su i Orbanove bliske veze sa današnjim makedonskim premijerom Mickoskim. Navedeni su i krediti Orbanovim balkanskim saveznicima, kao i kupovina medija koji potom izvještavaju u skladu sa vladinom linijom.
„Takva mreža, građena tokom petnaest godina, posebno u medijskom sektoru sa složenim vlasničkim strukturama, neće se raspasti preko noći samo zato što je Orban izgubio vlast. Međutim, posljednjih godina su se već pojavljivali izvještaji da finansijska podrška iz Budimpešte dolazi sve oskudnije, a u nekim slučajevima je potpuno izostala. To što EU zbog kršenja vladavine prava i drugih prekršaja u Mađarskoj ne isplaćuje milijarde eura iz svojih fondova nije ostalo bez posljedica.“
Na kraju članka fokus se ponovo vraća na Srbiju: „U Srbiji se opozicija sada nada da bi pad Orbana mogao da označi i politički kraj Vučića. Veliki talas protesta u Srbiji protiv njegovog sistema vladavine jeste splasnuo, ali je ostavio tragove. Ukoliko bi pobunjeni studenti izašli na sljedeće parlamentarne izbore sa sopstvenom listom, nije isključeno da bi dominacija Vučićeve Srpske napredne stranke mogla da se uzdrma. Međutim, nejasno je kako bi takva studentska lista mogla da izgleda. Osim toga, u Srbiji ne postoji opozicioni političar koji ima makar približno toliku podršku kao Peter Mađar. Datum izbora takođe još nije određen. Ipak, neliberalna osovina na Zapadnom Balkanu očigledno je oslabljena Orbanovim gubitkom vlasti“, zaključuje Frankfurter algemajne cajtung.
„Loša vijest za Srbiju“
Štutgarter cajtung takođe piše o rezultatima izbora u Mađarskoj: „Ne samo da će šef Kremlja Vladimir Putin žaliti zbog gubitka svog najpouzdanijeg informacionog kanala i svog glasnogovornika u Evropskoj uniji. I za vlastodršce poput američkog predsjednika Donalda Trampa i predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, kao i za njemačku Alternativu za Njemačku (AfD) ili austrijsku Slobodarsku partiju Austrije (FPÖ), pad ovog autokrate trebalo bi da bude upozoravajući signal. Pokazuje se da nacionalni egoizam i bezobzirna konfrontacija ne mogu zamijeniti međunarodnu saradnju. Lično bogaćenje i gomilanje funkcija nikako se ne isplate. A dugoročno se volja birača teško može ignorisati čak i u ’vođenoj’ demokratiji.“
Salcburger nahrichten objavljuje tekst pod naslovom: „Rezultat izbora u Mađarskoj loša je vijest za Srbiju“. Autor konstatuje da su „Viktor Orban i predsjednik Srbije Vučić, prema mišljenju analitičara, njegovali ’bratstvo’ u autoritarnom stilu vladanja“. Potom dodaje: „Srbija već neko vrijeme ne ostvaruje nikakav napredak u približavanju Evropskoj uniji — naprotiv: od početka studentskih i građanskih protesta u Srbiji krajem 2024. godine, a posebno posljednjih mjeseci, napori vlasti da pravosuđe, kritičke medije, pa i univerzitete i druge kritičare stave pod svoju potpunu kontrolu dodatno su pojačani. Tek prije nekoliko dana evropska komesarka za proširenje Marta Kos nagovijestila je da bi, s obzirom na situaciju, dalja isplata sredstava Srbiji iz plana rasta EU u iznosu od 1,5 milijardi eura mogla biti obustavljena.“
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
