VELIKE KOMPANIJE OTVORILE RAČUNE U GASPROMBANCI

Kupovaće gas pod Putinovim uslovima

Uprkos smjernicama i pojašnjenjima Evropske komisije članice EU i dalje u nedoumici kako će njihove kompanije plaćati ruski gas, a da pritom ne prekrše sankcije koje je Zapad uveo Rusiji zbog invazije na Ukrajinu

20139 pregleda 20 komentar(a)
Foto: Rojters
Foto: Rojters

Neke od najvećih evropskih energetskih kompanija pripremaju se da ispune zahtjev Kremlja i pređu na novi sistem plaćanja ruskog gasa, za koji kritičari tvrde da će podriti sankcije Evropske unije, ugroziti jedinstvo bloka i ubrizgati milijarde u rusku ekonomiju.

Distributeri gasa u Njemačkoj, Austriji, Mađarskoj i Slovačkoj planiraju da otvore račune u rubljama u Gasprombanci u Švajcarskoj kako bi zadovoljili ruski zahtjev za plaćanje u njenoj valuti, kazali su za "Fajnenšl tajms" upućeni izvori. Oni tvrde da su se pregovori između evropskih kupaca i ruskog energetskog giganta Gasproma intenzivirali kako se približava rok uplata.

Logo njemačke energetske kompanije Uniper SE u sjedištu u Diseldorfu
Logo njemačke energetske kompanije Uniper SE u sjedištu u Diseldorfufoto: REUTERS

Ove pripreme pokazuju uticaj ruskih napora da isporuke gasa koristi kao oružje i dovede u pitanje sposobnost EU da sačuva jedinstveni front protiv Moskve.

Evropska komisija je juče upozorila kupce ruskog gasa da bi mogli prekršiti sankcije ukoliko konvertuju uplate za gas u rublje, dok su zvaničnici pokušavali da razjasne zbunjujući stav i smjernice EU prema sistemu plaćanja na kojem insistira Moskva.

Gasprom je u srijedu prekinuo isporuke gasa Poljskoj i Bugarskoj, pošto su te zemlje odbile da plaćaju u rubljama što predstavlja do sada najoštriji odgovor Moskve na sankcije Zapada zbog rata u Ukrajini.

Bugarska i Poljska su ranije saopštile da neće obnoviti ugovore sa Gaspromom pošto isteknu krajem ove godine i tvrde da mogu obezbijediti zalihe iz drugih izvora.

Do eskalacije je došlo pošto je ruski predsjednik Vladimir Putin prošlog mjeseca izdao dekret u kojem zahtijeva da države koje Moskva smatra "neprijateljskim", a među njima su sve članice EU, plaćaju gas u rubljama po novom sistemu.

Prema tom mehanizmu, kupci su u obavezi da uplate eure ili dolare na račun u Gasprombanci, koja ih zatim konvertuje u rublje i prebacuje na drugi račun u vlasništvu stranog kupca i prebacuje uplatu u ruskoj valuti Gaspromu.

Njemačka kompanija Uniper i austrijski OMV planiraju da koriste račune u rubljama za uplate, dok italijanski Eni još razmatra opcije

Ministri energetike EU sastaće se u ponedjeljak kako bi razgovarali o situaciji, koja je unijela razdor i dovela članice u nedoumicu oko toga da li će prekršiti sankcije ako budu koristile ruski mehanizam.

Govoreći na jučerašnjem sastanku jedan visoki zvaničnik EU kazao je da ako evropski kupci objave da je transakcija završena nakon što izvrše uplatu u eurima i prije nego što je konvertovana u rublje, sankcije su u tom slučaju ispoštovane.

Rojters međutim ističe da evropskim kupcima predstavlja poteškoću to što Putinov dekret zahtijeva da kupci takođe otvore račun u rubljama u Gasprombanci na koji će njihov novac biti uplaćen poslije konverzije u rusku valutu.

Prema ruskom dekretu uplata je završena tek nakon konverzije gas za rublje - transakcije u koju je uključena Ruska centralna banka, koja je na meti sankcija EU.

"Ono što ne možemo prihvatiti jeste da su kompanije u obavezi da otvore drugi račun i da između prvog i drugog računa, suma u eurima bude u rukama ruskih vlasti i Ruske centralne banke, i da je uplata završena tek nakon konverzije u rublje", kazao je za britansku agenciju jedan visoki zvaničnik EU. "To je očigledno zaobilaženje sankcija", kazao je zvaničnik i dodao da bi samo otvaranje računa u rubljama u Gasprombanci bilo kršenje sankcija EU.

Gasprombanka
foto: REUTERS

Sa druge strane Valdis Dombrovskis, potpredsjednik EK, kazao je u razgovoru za FT da je na pojedinačnim kompanijama koje su potpisale ugovore sa Gaspromom da ih implementiraju i interpretiraju. On je međutim pozvao kompanije da se striktno drže onoga što stoji u ugovorima.

"Cijene su dogovorene u eurima ili dolarima. Stoga, platite iznos u eurima za određenu količinu gasa i tu je kraj priče".

Zvaničnici ocjenjuju da ni nakon jučerašnjih pojašnjenja iz EK, koja su uslijedila na zahtjev ambasadora članica bloka, nije precizno utvrđeno kako će kompanije plaćati gas i istovremeno poštovati sankcije.

Poljska i Bugarska su na sastanku saopštile da su smjernice koje je dala Komisija zbunjujuće. dok su pojedine države uključujući Dansku, Finsku, Grčku, Slovačku i Španiju zahtijevale dodatna pojašnjenja, kazali su zvaničnici za Rojters.

Iz Kremlja je saopšteno da uplate za isporuke koje su obavljene nakon Putinovog dekreta prošlog mjeseca dospijevaju na naplatu u maju, a jedan izvor je kazao da je 20. maj datum "potvrde" uplata.

Pojedine evropske kompanije su navodno već otvorile račune u rubljama, prenose mediji.

Mađarska je saopštila da planira da plati ruski gas u eurima preko Gasprombanke, koja će konvertovati uplatu u rublje. Grčka je navela da planira da plati Gaspromu narednog mjeseca na način koji neće predstavljati kršenja EU sankcija Rusiji.

Njemačka kompanija Uniper i austrijski OMV planiraju da koriste račune u rubljama za uplate dok italijanski Eni, kako navode upućeni izvori, još razmatra opcije.

Njemačka, koja u velikoj mjeri zavisi od ruskog gasa, upozorila je da bi mogla upasti u recesiju ukoliko dođe do prekida isporuka svih ruskih energenata.

Analitičari tvrde da je malo vjerovatno da će Rusija u potpunosti prekinuti isporuke gasa Evropi.

"Prekid isporuka je prvenstveno prijetnja Rusije i eskalacija za ostale velike kupce prirodnog gasa u Evropi", kazao je ekonomski ekspert Norbert Ruker.

Čak iako Rusija prekine sve isporuke Evropi, tu bi najveći problem nastao za Rusiju, kazao je on.

"Evropa se u ovom trenutku ne bi suočila sa hitnim problemom zbog sezonski niske potražnje, ali bi se Rusija našla pred ozbiljnim infrastrukturnim izazovom zbog prevelikih količina gasa", kazao je on.