Regruteri i propagandisti koji su radili za rusku Vagner grupu postali su glavni kanal za organizovanje sabotaža koje Kremlj sprovodi širom Evrope, prema riječima evropskih obavještajnih zvaničnika.
Status plaćeničke grupe je doveden u pitanje nakon neuspjele pobune protiv ruskog vojnog vrha u junu 2023. godine i pogibije njegovog osnivača Jevgenija Prigožina.
Međutim, ljudi koji su ranije vrbovali mladiće iz ruskih provincija za borbe u Ukrajini sada su preusmjereni na regrutovanje ekonomski ugroženih Evropljana za izvođenje nasilnih akcija na teritoriji NATO zemalja, piše “Fajnenšl tajms”.
Ruska vojna obavještajna služba GRU “koristi kadar koji joj je na raspolaganju”, rekao je jedan zapadni obavještajni zvaničnik, misleći na Vagner mrežu.
GRU i domaća obavještajna agencija FSB postale su izuzetno aktivne u nastojanjima da u Evropi regrutuju “potrošne” agente kako bi sijali haos, navodi FT.
Britanski list piše da je Kremlj u protekle dvije godine proširio kampanju destabilizacije i sabotaža širom Evrope, s ciljem da oslabi odlučnost zapadnih sila u pružanju podrške Ukrajini i podstakne društvene nemire. Dodaje da se šefovi ruskih obavještajnih službi, suočeni sa znatno oslabljenim prisustvom tajnih operativaca u Evropi, nakon talasa diplomatskih protjerivanja iz prijestonica EU, sve češće okreću posrednicima koji obavljaju poslove u njihovo ime.
Za GRU, mreža Vagner se pokazala kao naročito efikasan, iako grub, instrument za to, rekli su za FT visoki evropski obavještajni zvaničnici.
Agenti su, po nalogu operativaca Vagnera, dobijali zadatke koji su se kretali od podmetanja požara na automobile političara i u skladištima sa pomoći za Ukrajinu, do predstavljanja kao nacistički propagandisti.
Oni koji se regrutuju to najčešće čine zbog novca, a riječ je često o marginalizovanim pojedincima, ponekad bez jasnog cilja ili životnog usmjerenja, piše FT.
Vagner je imao unaprijed izgrađenu mrežu propagandista i regrutera koji “govore njihovim jezikom”, rekao je jedan evropski zvaničnik.
Ruske obavještajne službe obično nastoje da između sebe i agenata koji izvršavaju zadatke u njihovo ime postave najmanje dva posrednika, kazao je isti zvaničnik. “Uvijek žele određeni stepen mogućnosti da sve poreknu”.
FSB se, u međuvremenu, uglavnom oslanjao na kriminalne i mreže u dijaspori sa kojima je razvio veze u ruskom “bliskom inostranstvu”, ali su se one pokazale manje efikasnim u masovnom regrutovanju, dodali su sagovornici lista.
Vagner i njegove pristalice već su imali značajan onlajn sadržaj na kanalima društvenih mreža namijenjen ruskoj publici, što je potom relativno lako preusmjereno u širu, međunarodno orijentisanu kampanju.
Ruske obavještajne službe obično nastoje da između sebe i agenata koji izvršavaju zadatke u njihovo ime postave najmanje dva posrednika. Uvijek žele određeni stepen mogućnosti da sve poreknu
Telegram kanali koje je grupa koristila bili su iznenađujuće profesionalno vođeni i vješti u načinu na koji su se predstavljali, rekao je drugi evropski zvaničnik. “Znaju svoju publiku”, dodao je.
Prigožin je takođe bio odgovoran za vođenje Internet Research Agency sa sjedištem u Sankt Peterburgu,najpoznatije ruske “fabrike trolova”, koja je sa dezinformacijama počela da cilja zapadnu publiku još prije više od deceniju.
FT podsjeća da je uloga Vagnerove mreže u ruskoj kampanji sabotaža od početka pod lupom evropskih obavještajnih i bezbjednosnih službi. Dodaje da su nalozi na društvenim mrežama pod kontrolom Vagnera krajem 2023. godine korišćeni za vrbovanje grupe britanskih državljana.
Dilan Erl, 21-godišnji sitni kriminalac, regrutovan je preko društvenih mreža, preko Vagnera. On je u martu 2024, pošto je i sam potom regrutovao još četvoricu mladića, zapalio skladište u istočnom Londonu. Prošle godine je osuđen i izrečena mu je kazna od 23 godine zatvora.
„Skrivena ruka interneta donijela je rezultate, jer su anonimni posrednici–regruteri, koji su djelovali preko internet-čat soba, najčešće na šifrovanim platformama, u Ujedinjenom Kraljevstvu pronašli mlade muškarce spremne da prođu kroz svojevrsnu radikalizaciju i izdaju svoju zemlju za ono što je izgledalo kao laka zarada“, rekla je sutkinja Čima-Grab u obrazloženju prilikom izricanja presude.
Nakon tog napada, evropske službe su postepeno sklapale sliku o mnogo razgranatijoj mreži Vagnerovih “potrošnih” operativaca širom Evrope, navodi FT.
List ističe da bezbjednosne vlasti u tome imaju makar jednu prednost - ono što ruski obavještajni šefovi dobijaju na obimu i troškovima koristeći posrednike poput Vagnera za regrutovanje amaterskih sabotera, gube na kompetentnosti i tajnosti. Za sada je više napada osujećeno nego što je uspjelo.
Bonus video:
