Baza Ramštajn je svijet za sebe. Na zapadu Njemačke, u blizini mjesta Ramštajn-Mizenbah, prostire se veliko vojno područje s pistama, hangarima i brojnim zgradama. Vazduhoplovna baza je poput malog grada usred ruralne njemačke pokrajine Porajnje-Palatinat – i strogo je odvojena od okolnog brdovitog pejzaža. Iako se Ramstein Air Base nalazi na njemačkoj državnoj teritoriji, ona uživa imunitet sličan stranoj ambasadi: njemački zvaničnici i političari mogu da uđu samo uz dozvolu američkog komandanta.
Tu radi oko 9.000 ljudi. To je najveća američka vazduhoplovna baza u Evropi. „Baza Ramštajn je izuzetno važno logističko čvorište za američku vojsku“, kaže bivši direktor NATO-a Vilijam Alberk u intervjuu za DW. „Tu bazu zovu i Vrata ka Evropi. Odavde letovi iz SAD idu dalje prema Africi, kao i Bliskom i Srednjem istoku.“ Alberk takođe naglašava šta Ramštajn nije: „Ramštajn nije čvorište za borbene operacije.“
Uz čisto vojne objekte, u blizini se nalazi i Landštul Regional Medical Center – najveća američka vojna bolnica izvan SAD. U cijelom tom regionu u Njemačkoj živi oko 50.000 Amerikanaca sa svojim porodicama. Imaju svoje škole, prodavnice i razne servise, a često se plaća u dolarima. Američke institucije imaju i veliki značaj za regionalnu ekonomiju.
Ramštajn je postajao sve važniji
Sve je počelo 1952. na aerodromu koji je tokom Drugog svjetskog rata koristila Hitlerova Luftvafe, a koji je američka vojska zauzela 1945. pred kraj rata. Aerodrom i upravna zgrada postepeno su pretvarani u sve veći kompleks za američke trupe u Njemačkoj, a kasnije i za NATO.
Od 1971. u Ramštajnu je stacionirana Komanda vojnog vazdušnog transporta sa svojim transportnim avionima. Godine 1973. glavni štab Vazduhoplovnih snaga SAD u Evropi premješten je iz Vizbadena u Ramštajn. Godinu kasnije Ramštajn je dobio i komandni centar NATO-a za upravljanje vazdušnim snagama. Alijansa iz Ramštajna nadzire raketnu odbranu saveza, kao i svemirske aktivnosti zemalja članica. NASA takođe povremeno koristi Ramštajn za istraživačke letove.
U avgustu 1988. u Ramštajnu je održan aeromiting. Kada su se avioni italijanskog akrobatskog tima sudarili u vazduhu, jedan od njih pao je na publiku. Sedamdeset ljudi je poginulo, a stotine su povrijeđene. Bila je to jedna od najgorih katastrofa na aeromitinzima u istoriji. Od tada u Ramštajnu nije održan nijedan aeromiting.
Vjerovatno je da su sve do 2005. – zvanično to nikada nije potvrđeno – u bazi bile uskladištene i nuklearne bombe. One su, prema procjenama stručnjaka, te godine povučene. Danas se smatra da je baza Bihel u Ajfelu jedino mjesto u Njemačkoj gdje je uskladišteno američko nuklearno oružje. Zvaničnih informacija o tome, naravno, nema.
Upravljanje borbenim dronovima
Sve veći značaj Ramštajn je počeo da dobija zbog centra za upravljanje američkim borbenim dronovima. To je stalno izazivalo rasprave o mogućem uplitanju Njemačke u ciljane likvidacije osumnjičenih terorista u Aziji i Africi.
O tom pitanju vođen je i sudski proces protiv njemačke države: radilo se o smrtonosnim napadima dronovima na mete u Jemenu koje su 2012. bile upravljane iz Ramštajna. Tužioci su bila dvojica Jemenaca čiji su rođaci ubijeni u tim američkim napadima dronovima. Njemački Savezni ustavni sud presudio je 2025. da je Ramštajn u tom konkretnom slučaju bio zakonito korišćen. Međutim, tom presudom nije data otvorena dozvola za neograničenu vojnu upotrebu Ramštajna.
Ramštajn je dospio u fokus javnosti i zbog navodnih letova otetih osumnjičenika za terorizam preko te američke baze u tajne zatvore.
Sastanci o podršci Ukrajini u Ramštajnu
Vazduhoplovna baza redovno se koristi i za evakuacione letove. Tako je Ramštajn odigrao ključnu ulogu u evakuaciji ljudi iz Avganistana u ljeto 2021, nakon što su talibani tamo ponovo preuzeli vlast.
Nakon ruskog napada na Ukrajinu, neko vrijeme su se sastanci država saveznica Ukrajine održavali u Ramštajnu. Sazivao ih je američki, a ne njemački ministar odbrane – što je bio jasan pokazatelj ko tamo vodi glavnu riječ. Ubrzo se odomaćio izraz „Ramštajn-grupa“. Ti sastanci su prestali nakon dolaska Donalda Trampa na dužnost u januaru 2025.
Trampova prijetnja smanjenjem vojnika
Donald Tramp je 2020, tokom svog prvog predsjedničkog mandata, zaprijetio velikim smanjenjem američkih trupa stacioniranih u Njemačkoj. Obrazloženje je glasilo da Njemačka ne plaća dovoljno za svoju odbranu. To bi, naravno, pogodilo i Ramštajn. Bivši komandant američkih trupa u Evropi, general Ben Hodžis, tada je u njemačkom magazinu Špigel oštro kritikovao te planove, ocijenivši ih kao „kolosalnu grešku“. Rekao je: „Odluka pokazuje da predsjednik nije razumio koliko su za američku bezbjednost ključne američke trupe stacionirane u Njemačkoj.“
I na početku svog drugog mandata početkom 2025. Tramp je doveo u pitanje američko vojno prisustvo u Njemačkoj. Međutim, Njemačka je u međuvremenu drastično povećala svoja izdvajanja za odbranu. Od dolaska kancelara Fridriha Merca na vlast u maju 2025. i njegovih brojnih posjeta Vašingtonu, takve izjave su utihnule. Najkasnije s početkom najnovijih američkih napada na Iran u martu 2026. ponovo se pokazalo koliku ulogu Ramštajn ima kao logistička baza u Evropi.
Španija je privremeno zatvorila svoje baze za SAD, jer vlada u Madridu smatra da su američki napadi na Iran kršenje međunarodnog prava. Njemačka stranka Levica zahtijeva isto i za Ramštajn – iz istog razloga. Ali čak i kada bi se zanemarilo to što kancelar Merc podržava američke operacije, postavlja se pitanje da li bi to pravno uopšte bilo moguće.
„Za njemačku vladu bilo bi veoma teško da ograniči američke operacije u Ramštajnu“, kaže za DW bivši direktor NATO-a Vilijam Alberk. „Kada bi htjeli, mogli bi to da urade – ali to bi bilo veoma neobično i ne vjerujem da oni to žele.“
Bonus video:
