Nakon dugotrajne blokade, Evropska unija oslobađa zamrznuta sredstva namijenjena Mađarskoj. Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen potvrdila je da je zemlja ostvarila „veliki napredak“, ali je istovremeno zatražila nastavak reformi.
Evropska unija je zvanično najavila deblokadu više od 16 milijardi eura za Mađarsku. Novac se oslobađa na osnovu „velikog napretka“ koji je u kratkom roku postignut na polju investicija, regionalnog razvoja i borbe protiv korupcije, izjavila je predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen, uz napomenu da Budimpešta mora da preduzme i sljedeće korake.
Novi mađarski premijer Peter Mađar ocijenio je na zajedničkoj konferenciji za novinare u svojoj prvoj posjeti Briselu od inauguracije - da je ovo „istorijski dan za Mađarsku“, dodajući da se njegov tim „borio za svaki eurocent“.
Trka sa vremenom za reforme i investicije
Konkretno, riječ je o deset milijardi eura iz Fonda za oporavak od pandemije koronavirusa, koji će biti dodijeljeni u vidu bespovratne pomoći i povoljnih kredita.
Međutim, prije nego što novac bude isplaćen, Mađarska mora da podnese zvaničan plan sa jasnim projektima, a zeleno svjetlo za oslobađanje sredstava moraju da daju i ostale članice EU.
Sva sredstva iz ovog programa Evropske unije uslovljena su time da se reforme i investicije sprovedu najkasnije do 31. avgusta, jer u suprotnom Budimpešti prijeti trajni gubitak tog novca.
Pored toga, briselska administracija deblokira 4,2 milijarde eura iz kohezionih fondova, namijenjenih smanjenju regionalnih razlika. Preostale 2,2 milijarde eura biće stavljene Mađarskoj na raspolaganje čim vlada povuče sledeće dogovorene poteze.
Radikalan zaokret pod vođstvom Mađara
Nova mađarska vlada položila je zakletvu 9. maja, a premijer Peter Mađar je odmah poslao jasan signal Evropskoj uniji da će se u Budimpešti od sada voditi potpuno drugačija politika.
Pod vođstvom Viktora Orbana, Budimpešta i Brisel su se često sukobljavali – kako oko unutrašnjih pitanja u Mađarskoj, urušavanja vladavine prava, ograničavanja prava seksualnih manjina, kao i duboko ukorijenjene korupcije - tako i oko spoljnopolitičkih tema poput podrške Ukrajini tokom ruske invazije.
Zbog toga su različiti fondovi - ukupno 18 milijardi eura - namijenjeni pomoći jednoj od siromašnijih članica EU, godinama bili zamrznuti.
Jedan dio tih zamrznutih sredstava je, u međuvremenu, nepovratno propao. Da bi taj novac bio odobren, Mađarska je morala da ispuni reformske uslove u tačno određenom roku. Pošto se to pod Orbanovom vlašću nije dogodilo, Budimpešta je zvanično izgubila pravo na taj dio kolača.
U kakvom je stanju mađarska privreda?
Mađarska ekonomija već tri godine praktično stagnira i bilježi tek minimalan rast.
Situaciju dodatno otežava i ogromni budžetski deficit koji bi ove godine mogao da dostigne čak 6,2 odsto BDP-a. To je daleko iznad gornje granice koju propisuje Evropska unija (3 odsto), a rezultat je, između ostalog, i prekomjernog trošenja novca iz državne kase koje je Orban sproveo uoči izbora.
Da je situacija alarmantna govori i podatak da je osnovna kamatna stopa Centralne banke Mađarske na visokih 6,25 odsto, što je trostruko više od kamatne stope Evropske centralne banke koja iznosi dva procenta.
Jedina svijetla tačka za sada jeste nacionalna valuta. Forinta je počela naglo da jača odmah nakon izbora Petera Mađara, i to upravo zbog velikih očekivanja investitora da će Brisel ponovo otvoriti slavine sa novcem, što se ovog petka i dogodilo.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
